Deprem uzmanlarının kriz iletişimlerine ilişkin kamuoyu algısı; Kahramanmaraş deprem örneği
Public perception of earthquake experts' crisis communications; The Kahramanmaraş earthquake example
- Tez No: 985594
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEM DUĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halkla İlişkiler, Radyo-Televizyon, Public Relations, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Teknolojik ilerlemeler ve dijitalleşme ile birlikte kriz anlarında bilgiye erişim ve uzman görüşlerinin önemi giderek artmaktadır. Bu bağlamda, afet iletişiminin temel aktörlerinden biri olan deprem uzmanlarının toplum nezdindeki algısı, kriz yönetiminin etkinliğini doğrudan etkileyen önemli unsurlardan biridir. Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler özelinde, deprem uzmanlarının imaj algısını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, 23 Ekim–23 Kasım 2024 tarihleri arasında, doğrudan depremden etkilenmiş bireylerin yaşadığı Kahramanmaraş, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Elâzığ ve Malatya illerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, afet sonrası süreçte deprem konutlarında veya çadırlarda yaşamını sürdüren, 18 yaşını doldurmuş bireyler arasından belirlenmiştir. Her ilden 2–3 kişi seçilerek toplamda 10 kadın ve 10 erkek olmak üzere 20 katılımcı ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler ortalama 30–35 dakika sürmüş ve yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Sorular hazırlanırken öncelikle daha önce yapılmış çalışmalar incelenmiş, geçerlilik ve güvenilirlik gözetilerek deprem bölgesinde uygulanabilir hâle getirilmiştir. Kadın katılımcılar arasında ev hanımı, öğrenci, öğretmen, sağlık personeli, esnaf ve özel sektör çalışanları yer alırken; erkek katılımcılar arasında emekli memur, serbest meslek sahibi, öğrenci, öğretmen, polis, antrenör, şoför, mühendis ve esnaflar yer almıştır. Çalışmada nitel yönteme dayalı betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılmış, elde edilen veriler temalar hâlinde sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların büyük çoğunluğu deprem anında nasıl davranmaları gerektiği konusunda bilgi sahibi olduklarını ifade etmiştir. Bu bilgilerin önemli bir kısmı, önceki deneyimlerden veya deprem uzmanlarının açıklamalarından elde edilmiştir. Katılımcılar, özellikle sakin kalmanın ve güvenli alanlara yönelmenin hayati öneme sahip olduğunu vurgulamıştır. Ancak bazı katılımcılar, bilgiye sahip olmalarına rağmen duygusal tepkilerin sağlıklı karar almalarını engellediğini dile getirmiştir. Deprem uzmanlarının kitle iletişim araçlarındaki görünürlüğü konusunda katılımcılar arasında farklı görüşler gözlemlenmiştir. Erkek katılımcılar, uzmanların özellikle afet sonrası süreçte daha görünür olması gerektiğini belirtirken, kadın katılımcılar uzmanların gündelik iletişimde daha aktif yer alması gerektiğini vurgulamıştır. Uzmanların açıklamalarının bireylerin davranışları üzerinde etkili olduğu, deprem çantası hazırlama ve sabit olmayan eşyaları sabitleme gibi önlemlerin katılımcılar arasında yaygınlaştığı görülmüştür. Araştırma sonucunda, deprem uzmanlarının kriz dönemlerinde toplumla kurduğu iletişimin, bireylerin afetlere yönelik hazırlık düzeylerini ve risk algılarını doğrudan etkilediği ortaya konmuştur. Katılımcı sayısının sınırlı kalması, çok sayıda ilde birebir görüşme yapılmasından kaynaklanmış olup, ilerleyen çalışmalarda anket yöntemi ile daha geniş bir örnekleme ulaşmanın, daha kapsamlı analizler yapılmasına olanak sağlayacağı öngörülmektedir. Bu bağlamda, uzmanların yalnızca afet sonrası değil, afet öncesi dönemde de toplumu bilinçlendirmeye yönelik daha sistematik ve sürekli bir iletişim stratejisi izlemeleri gerektiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
With technological advances and digitalization, the importance of access to information and expert opinions in times of crisis is increasingly evident. In this context, the public's perception of earthquake experts, one of the key actors in disaster communication, is one of the key factors directly affecting the effectiveness of crisis management. This study aims to examine the image perception of earthquake experts, specifically regarding the earthquakes centered in Kahramanmaraş that occurred on February 6, 2023. The research was conducted between October 23 and November 23, 2024, in the provinces of Kahramanmaraş, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Elazığ, and Malatya, where individuals directly affected by the earthquake lived. Participants were selected from individuals aged 18 and over who were living in earthquake-stricken housing or tents during the post-disaster period. Face-to-face interviews were conducted with a total of 20 participants, 10 female and 10 male, by selecting two to three individuals from each province. Interviews lasted an average of 30–35 minutes and were conducted using a semi-structured interview form. When developing the questions, we first reviewed previous studies and, by considering validity and reliability, adapted them to the earthquake zone. Female participants included housewives, students, teachers, healthcare personnel, tradespeople, and private sector employees, while male participants included retired civil servants, freelancers, students, teachers, police officers, coaches, drivers, engineers, and tradespeople. Qualitative descriptive and content analysis techniques were used in the study, and the data obtained were classified and evaluated by themes. According to the research findings, the vast majority of participants stated that they were knowledgeable about how to behave during an earthquake. A significant portion of this information was obtained from previous experiences or from statements made by earthquake experts. Participants particularly emphasized the vital importance of remaining calm and seeking safe areas. However, some participants stated that despite having knowledge, emotional reactions hindered their ability to make sound decisions. Differing opinions were observed among participants regarding the visibility of earthquake experts in mass media. Male participants stated that experts should be more visible, especially in the post-disaster period, while female participants emphasized that experts should be more actively involved in daily communication. Expert explanations were observed to have an impact on individual behavior, and measures such as preparing earthquake bags and securing loose objects became widespread among participants. The research revealed that the communication earthquake experts establish with the public during crisis periods directly impacts individuals' disaster preparedness levels and risk perceptions. The limited number of participants was due to the fact that one-on-one interviews were conducted in numerous provinces. It is anticipated that accessing a larger sample through surveys in future studies will enable more comprehensive analyses. In this context, it was concluded that experts should implement a more systematic and continuous communication strategy aimed at raising public awareness not only in the post-disaster period but also in the pre-disaster period.
Benzer Tezler
- 6 şubat 2023 depremleri sonrasında görev yapan sosyal hizmet uzmanlarının deneyimleri: Hatay örneği
Experiences of social workers who served after the earthquakes of February 6, 2023: The case of Hatay
MAHİR SELVİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetNecmettin Erbakan ÜniversitesiSosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KÜBRA KÜÇÜKŞEN
- Electronic health records system using blokchain technologhy
Başlık çevirisi yok
HASAN QASİM HASAN AL-MUBARAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolAltınbaş ÜniversitesiBilgi Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZ ATA
- Afet sonrası iyileşme sürecinde sistemik tasarım yaklaşımı: yerel üreticiler için öneriler ve yaklaşımın etkisinin ölçülmesi
Systemic design approach in post-disaster recovery: Recommendations for local producers and assessment of the approach's effectiveness
YAĞMUR GİZEM AVCI
Doktora
Türkçe
2026
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM KAYA
- Osmanlı Devleti'nde Erzurum vilayetinde doğal afetler (19. yüzyıl)
Natural disasters in Erzurum province during the Ottoman Empire (19th century)
YUNUS EMRE POLAT
Doktora
Türkçe
2026
TarihErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKADİR GÜL
- 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depreminde görev alan evli ruh sağlığı uzmanlarının ikincil travma deneyimleri ve baş etme biçimlerinin nitel yöntemle araştırılması
A qualitative study on the secondary trauma experiences and coping strategies of married mental health professionals working in the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquake
EDANUR AKSÜNGER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Ticaret ÜniversitesiAile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE İLERİSOY