Hadislerde kinaye üslubu: Müttefekun aleyh hadisler üzerine bir inceleme
The use of kināyah in hadith: An analysis of the muttafaq 'alayh hadiths
- Tez No: 985597
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİN UZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belagati, Beyan, Kinaye, Hadis, Müttefekun Aleyh, Arap dili, Arap kültürü, Sahihayn hadisler, Arabic Language and Rhetoric, Expression / Elucidation, Indirect Expression / Metonymy, Hadith, Agreed Upon (by al-Bukhari and Muslim), Arabian culture, Sahihayn hadiths
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hadislerde Kinaye Üslubu: Müttefekun Aleyh Hadisler Üzerinde Bir İnceleme" adlı bu tez, hadis metinlerinin sadece içerik boyutunu değil, aynı zamanda edebî ve üslup özelliklerini de merkeze almaktadır. Çalışma, özellikle kinaye sanatının müttefekun aleyh hadislerdeki kullanımını incelemeyi amaçlamaktadır. Kinaye, Arap belagatında bir sözün zahirî anlamının ötesinde, dolaylı biçimde başka bir anlamı kastetme sanatıdır. Hz. Peygamber'in sözlerinde sıkça başvurduğu bu anlatım tarzı, zarif bir iletişim aracı ve etkili bir pedagojik yöntem olarak dikkat çekmektedir. Giriş bölümünde, kinaye kavramı tarihsel süreç içinde ele alınmış; klasik Arap belagatı ile modern dönemde yapılan çalışmalar ışığında literatür değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmanın temel amacı, Hz. Peygamber'in kelamında kinayenin hangi bağlamlarda ve işlevlerde kullanıldığını ortaya koymak ve bu anlatım biçiminin hadislerin anlam derinliğine kattığı boyutları tespit etmektir. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, kinaye sanatının temellendiği belagat ilimleri genel hatlarıyla özellikle beyan ilmi ve ilgili alt başlıklar örneklerle tanıtılmıştır. İkinci bölümde kinaye ilmine kavramsal başlık açılarak geniş yer verilmiştir. Kinaye ilminin bölümleri ve sınıflandırılması yapılmış ve kinayenin bölümleri örneklendirilerek anlaşılırlığı amaçlanmıştır. İslami literatürde kinayenin yeri değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise kaynak eser olarak müttefekun aleyh hadisleri içeren el-Lü'lüü ve'l-Mercan tercih edilmiştir. Eserin yazarı ve içeriği tanıtıldıktan sonra, kinaye içeren hadisler iman, ibadet ve ahlak temaları çerçevesinde sınıflandırılarak edebî ve anlamal yönlerden analiz edilmiştir. Değerlendirme sonucunda kinayenin, zahirî anlamın ötesinde derin manalar barındırması, anlatımı edebî ve belagat açısından zenginleştirmesi, pedagojik bir araç olması ve dolaylı toplumsal yönlendirme işlevleri öne çıkmıştır. Sonuç olarak bu tez, Hz. Peygamber'in sözlerinde yer alan kinaye üslubunun düşündürerek yönlendiren, kırmadan öğreten ve yüksek edebî nitelikler taşıyan bir iletişim biçimi olduğunu ortaya koymakta; hadis ilmi ve klasik Arap edebiyatı açısından önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
The thesis titled“The Use of Kināyah in Hadith: An Analysis on the Muttafaq 'Alayh Hadiths”centers not only on the content dimension of hadith texts but also on their literary and stylistic characteristics. The study primarily aims to examine the use of the art of kināyah in muttafaq 'alayh hadiths. In Arabic rhetoric, kināyah refers to the art of implying another meaning indirectly, beyond the apparent sense of words. This mode of expression, frequently employed by the Prophet Muhammad, draws attention as an elegant means of communication and an effective pedagogical method. In the introduction, the concept of kināyah is addressed within its historical process, and the literature is reviewed in the light of classical Arabic rhetoric and modern studies. The main purpose of the study is to reveal the contexts and functions in which kināyah is used in the Prophet's speech and to determine the dimensions that this mode of expression adds to the depth of meaning in hadiths. The thesis consists of three main chapters. In the first chapter, the rhetorical sciences forming the basis of the art of kināyah—especially the science of bayān and its related subfields—are introduced with examples. In the second chapter, the science of kināyah is examined in detail under a conceptual heading; its divisions and classifications are presented, and examples are provided to enhance clarity. The place of kināyah in Islamic literature is also evaluated. In the third chapter, al-Lu'lu' wa'l-Marjān, which contains muttafaq 'alayh hadiths, is chosen as the source text. After introducing the author and the content of the work, hadiths containing kināyah are classified according to the themes of faith, worship, and morality, and analyzed from literary and semantic perspectives. The evaluation reveals that kināyah carries deep meanings beyond the literal level, enriches expression in terms of eloquence and literary style, functions as a pedagogical tool, and serves as an indirect means of social guidance. Consequently, this thesis demonstrates that the kināyah style in the sayings of the Prophet Muhammad represents a form of communication that guides through reflection, teaches gently, and possesses high literary qualities, thereby aiming to fill an important gap in the fields of hadith studies and classical Arabic literature.
Benzer Tezler
- Hadislerde edebi sanatlar ve anlamaya etkisi
Literary arts in the hadith and its influence on understanding
SALİH ŞENGEZER
Doktora
Türkçe
2023
Doğu Dilleri ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ ÜNAL
- Sahih-i Buharî'de Beyân ilmi yönünden, Hz. Peygamberin (S.A.V.) Beliğ kelamının irşadı üzerindeki rolü
In the framework of Sahih-i Bukhari in the declaration the roll of Hz. Muhammed's perfect speeking on his guide
HAMZA YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2018
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN ÖZDEMİR
YRD. DOÇ. DR. AHMET FEDAİOĞLU
- الانزياح في الأحاديث القدسية
Kudsî hadislerde inziyâh
SABRIYA MOHAMMED TAHA
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KIRKIZ
- Kıyâmet alametleri ile ilgili hadislerin retorik boyutu
Hadiels of religious kıyâmet retorical size
NYAZ ABDULAZEEZ IBRAHIM IBRAHIM
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ABDULHADİ TİMURTAŞ
- Nureddin es-Sâbûnî'nin nübüvvet anlayışı
The Prophethood understanding of Sâbûnî
MÜCAHİT YAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEFA BARDAKCI