Geri Dön

Şizofreni hastalarında zaman perspektifinin işlevsellik ve klinik değişkenlerle ilişkisi

The relationship between time perspective, functionality, and clinical variables in patients with schizophrenia

PDF İndir

  1. Tez No: 986142
  2. Yazar: SENA İREM AKÇAM
  3. Danışmanlar: PROF. DR. LUT TAMAM
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, zaman perspektifi, işlevsellik, kronotip, Schizophrenia, time perspective, functionality, chronotype
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Çukurova Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada, şizofreni hastalarında zaman perspektifinin işlevsellik ve klinik belirtilerle ilişkisini incelemek ve bireylerin kronotip özelliklerini dikkate alarak bu ilişkileri daha kapsamlı biçimde değerlendirmek amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışma Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği'nde yürütülmüştür. Çalışmamız psikiyatri polikliniklerine ayaktan başvuran, 100 şizofreni tanılı hasta ve benzer sosyodemografik özelliklere sahip 95 sağlıklı kontrolden oluşmaktadır. Katılımcılara Zimbardo Zaman Perspektifi Ölçeği (ZZPÖ), Yaşam Niteliği Ölçeği (YNÖ), Calgary Depresyon Ölçeği (CDÖ), Sabahçılık-Akşamcılık Ölçeği (SAÖ), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANNS) ve tarafımızca hazırlanan sosyodemografik veri formu verilmiştir. Bulgular: Şizofreni hastalarında zaman perspektifi alt boyutlarından geçmiş olumsuz (p=0,018) yönelim anlamlı biçimde daha yüksek; geçmiş-olumlu (p=0,009), şimdi-hazcı (p=0,004) ve gelecek odaklı (p<0,001) yönelim daha düşük saptanmış olup şimdi-kaderci (p=0,19) yöneliminde gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Yaşam niteliği ölçeği alt boyutlarından kişilerarası ilişkiler ile geçmiş olumsuz ile negatif yönde (rho=-0,233, p=0,020) ve geçmiş olumlu (rho=0,237, p=0,018) ile pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Mesleki rol ile geçmiş olumlu (rho=0,223, p=0,026), gelecek odaklı (rho=0,312, p=0,002) alt boyutları arasında da pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Eşya ve faaliyet ile gelecek odaklı (rho=0,240, p=0,016), toplam yaşam niteliği ile geçmiş olumlu (rho=0,222, p=0,026) ve gelecek odaklı (rho=0,284, p=0,004) alt boyutlar arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Zaman perspektifi alt boyutları ile PANSS (pozitif, negatif, genel, toplam) ve depresyon arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Sonuç: Şizofreni hastalarının zaman perspektifi profillerinin sağlıklı kontrollere kıyasla belirgin biçimde farklı olduğu görülmüştür. Bu bireylerin geçmişi daha olumsuz, geleceği ise daha belirsiz ve umutsuz bir biçimde değerlendirme eğiliminde oldukları; ayrıca şimdiki zamandan haz alma kapasitelerinin azaldığı tespit edilmiştir. Zaman perspektifindeki bu bozulmaların depresyon eş tanısı, klinik belirti şiddeti ve kronotip özellikleriyle ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Söz konusu farklılıklar, hastalığın klinik seyri ve yaşam niteliği üzerinde önemli etkiler yaratmaktadır. Zaman perspektifindeki dengesizlikler bireylerde farklı klinik görünümlere yol açabilmekte; bu nedenle tedavi planlamasında yalnızca belirti şiddeti değil, bireyin zaman perspektifi profili, işlevsellik düzeyi ve depresif belirtileri de bütüncül biçimde değerlendirilmelidir.

Özet (Çeviri)

Objective: The aim of this study was to examine the relationship between time perspective, functionality, and clinical symptoms in patients with schizophrenia, and to evaluate these relationships more comprehensively by considering individuals chronotype characteristics. Method: The study was conducted at the Psychiatry Outpatient Clinic of Çukurova University Faculty of Medicine. The sample consisted of 100 patients diagnosed with schizophrenia who were followed up on an outpatient basis and 95 healthy controls matched in terms of sociodemographic characteristics. Participants were administered the Zimbardo Time Perspective Inventory (ZTPI), the Quality of Life Scale (QLS), the Calgary Depression Scale for Schizophrenia (CDSS), the Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ), the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) and a sociodemographic data form prepared by the researchers. Results: Among patients with schizophrenia, the Past-Negative orientation (p = 0.018) was significantly higher, while Past-Positive (p = 0.009), Present-Hedonistic (p = 0.004), and Future (p <0.001) orientations were significantly lower compared to healthy controls; no significant difference was found for the Present-Fatalistic orientation (p = 0.19). Regarding the subscales of the Quality of Life Scale, the Interpersonal Relations subscale was negatively correlated with Past-Negative (rho = -0.233, p = 0.020) and positively correlated with Past-Positive (rho = 0.237, p = 0.018). The Occupational Role subscale showed a positive correlation with Past-Positive (rho = 0.223, p = 0.026) and Future (rho = 0.312, p = 0.002) orientations. Similarly, Objects and Activities correlated positively with Future orientation (rho = 0.240, p = 0.016), and total quality of life scores correlated positively with both Past-Positive (rho = 0.222, p = 0.026) and Future (rho = 0.284, p = 0.004) orientations. Significant correlations were also found between time perspective subscales, PANSS scores (positive, negative, general, and total), and depression scores. Conclusion: The time perspective profiles of patients with schizophrenia differed significantly from those of healthy controls. These individuals tended to evaluate their past more negatively, their future more uncertainly and hopelessly, and experienced reduced capacity for deriving pleasure from the present. Such distortions in time perspective were found to be associated with comorbid depression, symptom severity, and chronotype characteristics. These differences have important implications for the clinical course and quality of life in schizophrenia. Imbalances in time perspective may lead to diverse clinical presentations; therefore, treatment planning should consider not only symptom severity but also the individual's time perspective profile, functional level, and depressive symptoms within a holistic framework.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    988626

    İlk atak şizofreni hastalarında zaman perspektifi, sirkadiyen ritim değişiklikleri ve semptom şiddeti arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Investigation of the relationship between time perspective, circadian rhythm alterations, and symptom severity in first-episode schizophrenia patients

    ZEYNEP İLAY ERKEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MUSTAFA NURAY NAMLI

  2. Tez No

    925473

    Şizofreni hastalarında bilişsel işlevlerin etkinlik ve tolerabiliteye etkisi: Monoterapi versus politerapi

    The impact of cognitive functions on efficacy and tolerability in patients with schizophrenia: Monotherapy versus polytherapy

    İZGİ AYÇIL GENCAN YILMAZER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEDİNE YAZICI

  3. Tez No

    802912

    Şizofreni hastalarında CRP/albumin, platelet/lenfosit, nötrofil/lenfosit, lenfosit/ monosit ve monosit/hdl değerlerinin klinik parametrelerle ilişkisinin incelenmesi

    Examination of the relationship of CRP/albumin, platelet/lymphocyte, neutrophil/lymphocyte, lymphocyte/monocyte and monocyte/hdl values with clinical parameters in schizophrenia patients

    ELİF BALTACI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriAdıyaman Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BEHİCE HAN ALMİŞ

  4. Tez No

    1014695

    Şizofreni hastalarında kil terapisinin, işlevsel iyileşme ile bireysel ve sosyal performansa etkisi

    The effect of clay therapy on functional remission and personal and social performance in patients with schizophrenia

    ESRA KARABULUT

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    HemşirelikAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BİRGÜL ÖZKAN

    DOÇ. DR. KADER SEMRA KARATAŞ

  5. Tez No

    1010603

    ŞİZOFRENİ HASTALARINDA RAKAM SEMBOL KODLAMA TESTİ (DIGIT SYMBOL SUBSTITUTION TEST, DSST) PERFORMANSI VE SOSYAL İŞLEVSELLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

    EVALUATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN DIGIT SYMBOL SUBSTITUTION TEST (DSST) PERFORMANCE AND SOCIAL FUNCTIONING IN PATIENTS WITH SCHIZOPHRENIA

    CEMİLHAN KAYA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Psikiyatriİzmir Katip Çelebi Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NABİ ZORLU

Geri Dön