Muhaddislerin siyasi otoriteyle ilişkileri (82-218/701-833)
Relationships between hadith scholars and politic authority (82-218/701-833)
- Tez No: 986238
- Danışmanlar: DOÇ. DR. RAHİLE KIZILKAYA YILMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hadis Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Modern dönemde muhaddislerin siyasi otoriteyle ilişkilerine dönük gözle görülür bir ilgiden söz etmek mümkündür. Bu ilgi, muhaddislerin siyasetle temaslarına yönelik eleştiriler ve bu eleştirilere karşı geliştirilen savunma çabaları etrafında yoğunlaşmaktadır. Klasik dönemde Mu'tezilî ve Şiî müelliflerin, belirli muhaddisler üzerinden satır aralarında değindikleri eleştiriler, çağdaş dönemde özellikle oryantalistler ve onlardan etkilen modernistler tarafından daha yoğun bir şekilde işlenmiştir. Kadim ve çağdaş tenkitlerin odağında, muhaddislerin siyasi otoritenin etkisinde kaldıkları, hadis külliyatının bu etkinin gölgesinde teşekkül ettiği, bu sebeple de güvenilirliğinin zedelendiğine dair söylem yer almaktadır. Mezkûr söylemin düşündürdüğü“Muhaddislerin siyasi iktidarla ilişkileri, iddia edildiği boyutlarda mıydı? Muhaddisler, ne derece siyasi otoritenin etkisi altında kalmıştı? Tasnif başta olmak üzere rivâyet, kitâbet gibi hadis tarihinin temel süreçleri politik gücün etkisinde mi gelişti?”gibi sorular çalışmanın konusunun seçilmesinda ana saik olmuştur. Ancak doğrudan bu sorulara bağlı kalınarak yapılacak bir çalışma birtakım kısıtlılıkları beraberinde getireceğinden“eleştiri-savunu”tarzında bir çalışma yöntemi benimsenmemiştir. Çok geniş bir dönemi kapsayan râvî-siyaset ilişkisini derinlemesine incelemek, ümerâyla muhaddislerin yollarının kesişim ve ayrışma noktalarını daha net belirleyebilmek için çalışma 82-218/701-833 tarihleri ile sınırlandırılmıştır. Kitâbet, tedvin, tasnif ve rical tenkidi gibi hadis tarihinin en önemli olgularının teşekkül ettiği dönemi kapsaması dönemsel seçimde etkili olmuştur. Araştırmada dökuman analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada ulaşılan en önemli sonuç, rivayet ve tasnif faaliyetlerinin bireysel gayretle gerçekleştiği, muhaddislerin genelinin siyasi otoriteye mesafeli durdukları, Emevî-Abbâsî yönetimlerine karşı çeşitli yöntemlerle muhalif tutum sergiledikleri ve resmi ilişkilerin muhaddisler arası ilişkileri etkilediğinin tespit edilmesidir.
Özet (Çeviri)
The relationship between hadith scholars (muḥaddithūn) and political authority has emerged as a significant area of scholarly inquiry, especially in the modern era, where it has become the subject of both critical and defensive discourses. At the heart of this interest lie criticisms centered on the scholars' interactions with political powers, as well as efforts aimed at defending them against such claims. Although in the classical period Muʿtazilī and Shīʿī authors made occasional and indirect references to this relationship through select transmitters, in the modern period the subject has been treated systematically and intensively by Orientalist, modernist, and Shīʿī researchers. These critiques generally contend that hadith scholars were under the influence of ruling powers, that the hadith corpus was shaped under this influence, and that this compromises its reliability. This narrative has not been confined to academic circles; it has also spread to the broader public through the efforts of certain individuals and groups. Motivated by such discourse, this study is driven by a set of fundamental questions: Were the muḥaddithūn truly involved with political power to the extent that is alleged? To what degree were they influenced by political authority? Were the stages of hadith transmission and compilation shaped by state intervention? However, instead of directly pursuing a question-answer format based on these queries -which could lead to limitations and methodological complications- the study adopts an objective analytical approach to the issue. In order to examine this wide-ranging subject in depth and to identify points of intersection and divergence, the temporal scope of the study has been limited to the second Islamic century. Due to the continuity of certain transmitters and processes, the targeted time frame has been defined as 82–218 AH / 701–833 CE. This period is crucial because it encompasses the formative stages of the most significant developments in hadith history, such as kitābah (documentation), tadwīn (recording), taṣnīf (classification), and rijāl criticism. The methodological framework employed in the study can be described as the objective identification and exposition of previously underexplored phenomena. Because the findings and conclusions are too complex to summarize in a few sentences, they will be presented in detail in the final section.
Benzer Tezler
- Hicri 6. asırda hadis ve tasavvuf ilişkisi
The relation between sufism and hadith in the 6. century after hijrah
ÜMMÜGÜLSÜM YEŞİL ÖZ
Doktora
Türkçe
2025
Dinİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABRİ ÇAP
- Ebû Abdullah Muhammed b. İshak İbn Mende ve itikâdî görüşleri
Abû Abdullah Muhammad b. Ishak Ibn Manda and his theological views
LOKMAN TOKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÜMİT
- Abdullah bin Abbas'ın hadis ilmine katkıları
Abdullah bin Abbas hadith contributions
YASER ASSIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
HukukYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RAMAZAN ÖZMEN
- İbn Miskeveyh'in Tecâribü'l-ümem ve Teâkubü'l-Himem'i
Ibn Miskawaih?s the Tajârib al-Umam ve Taâkub al-Himam
SELAHATTİN POLATOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
DinFırat Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SIDDIK ÜNALAN
