Hicrî II. asırda Kûfe'de hadis ilmi
The science of hadīth in Kūfa in the second Hicrī century
- Tez No: 986253
- Danışmanlar: PROF. DR. BEKİR KUZUDİŞLİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hadis Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma İslâmî ilimler açısından 2./8. yüzyılın en önemli ilim merkezlerinden olan Kûfe'deki Ehl-i hadîs'i incelemektedir. Çalışmada ilk olarak hicri ilk iki yüzyıl boyunca Kûfe'de yaşadığı tespit edilen 2049 Kûfeli râvinin genel özellikleri anlatılacaktır. Buna göre şehirdeki râvilerin kabileleri, meslekleri ve bunların hadis rivayetine etkisi üzerinde durulacak, ardından Kûfeli râvilerin ilgili zaman dilimi içerisindeki dağılımı incelenerek şehrin Bağdat'ın kuruluşunun ardından ilmî canlılığını yitirmeye başladığı iddia edilecektir. Bunların yanı sıra râvilerin güvenilirlik durumları tespit edilerek aynı dönemde diğer şehirlerle kıyaslanacak ve Kûfeliler içerisinde zayıf kabul edilen daha fazla râvinin bulunduğu söylenecektir. Ayrıca şehirdeki râvilerin hadis rivayetine katılımları belirlenerek hadis rivayetinin oldukça kısıtlı sayıdaki muhaddisler tarafından icrâ edildiği gösterilecektir. Sonrasında şehirdeki ulemâ hareketliliği incelenerek hem şehrin ilmî canlılığı takip edilecek ve bu yolculukların sonuçları üzerinde durulacaktır. Kûfeli râvilerin genel özelliklerinin ardından şehirde hadis rivayetinin merkezi olduğu tespit edilen Ebû İshak es-Sebîî, Mansûr b. el-Mu'temir, A'meş, Süfyân es-Sevrî ve Vekî' b. el-Cerrâh'ın halkaları inşâ edilecektir. Bununla birlikte Kûfe'de“halka”seviyesine ulaşamayan“tali bilgi ağları”da belirlenecektir. Kûfe'deki teknik hadis konuları ve muhaddislerin itikadi tutumları söz konusu halkalar özelinde incelenecektir. Buna göre hadis yazımı ve manen rivayet konularında şehirde iki farklı geleneğin bulunduğu gösterilecek ancak tedlîs ve irsâl'in Kûfeli muhaddislerin tamamı tarafından uygulandığı belirtilecektir. Şiî cemaatin yoğun olarak bulunduğu Kûfe'de Ehl-i hadîs'in az ya da çok Şiî eğilimler taşıdığı, halka sahibi ya da ferdi olan muhaddislerin neredeyse tamamının Şiîlikle müttehem olduğu söylenecektir. Kûfe'de hadis halkalarının büyük oranda Ehl-i rey'in fıkhî yöntemine karşı olmadıkları, ancak Mürciî düşünceleri benimsemedikleri iddia edilecektir.
Özet (Çeviri)
This study examines the Ahl al-Hadīth in Kūfa, one of the major centers of Islamic scholarship in the 2nd/8th century. It first presents the general characteristics of 2,049 Kūfan transmitters who lived there during the first two hijrī centuries, focusing on their tribal affiliations, occupations, and their influence on hadīth transmission. The distribution of transmitters over time is analyzed, arguing that Kūfa began to lose its scholarly dynamism after the establishment of Baghdād. The study assesses the reliability of these transmitters, comparing them with other cities, and finds a higher proportion of weak transmitters in Kūfa. It will also show that the majority of hadīth transmission was carried out by a relatively small number of muhaddiths. The mobility of scholars is examined to trace city's intellectual dynamism and outcomes of this mobility. Following this, the study constructs the scholarly circles (halqa) of key figures Abū Ishāq al-Sabīī, Mansūr ibn al-Mu'tamir, al-A'mash, Sufyān al-Thawrī, and Wakī', along with secondary transmission networks that did not reach halqa status. It then examines technical hadīth issues and the theological leanings of Kūfan sholars within these circles, revealing two distinct traditions regarding the writing of hadīth and transmission by paraphrase (al-riwāya bi'l-ma'nā), while all Kūfan narrators practiced tadlīs and irsāl. Given the significant Shī'a presence in Kūfa, Ahl al-Hadīth exhibited varying Shī'a tendencies, with nearly all prominent transmitters accused of Shī'ism. Finally, it is argued that while Kūfan circles generally did not oppose the Ahl al-Ra'y legal methodology, they did not adopt Murji'ite doctrines.
Benzer Tezler
- Hicrî II. Asır Şam bölgesinde ehl-i hadîs halkaları
Circles of ehl-i hadis in 2 nd century a.h. Damascus region
ADEM SARİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA MACİT KARAGÖZOĞLU
- Ehl-i Re'yin muhaddisleri
The hadith scholars of Ashab al-Ray
ÇAĞLANUR İYİBİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN KAHRAMAN
- Alkame b. Kays en-Nehaî ve hadis ilmindeki yeri
Alkame b. Kays en-Nehaî and his place in hadith science
MÜRSEL AKDERE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HACI MUSA BAĞCI
- 2./8. Asır Mekke hadis halkaları
Hadith circles of Mecca in the second/eighth century
ENES TARHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDİNÇ AHATLI
DOÇ. DR. MUHAMMED ENES TOPGÜL