Tarihsel kurumsalcı çerçevede Mısır ve Türkiye'de sendikacılığın dönüm noktalarının karşılaştırılması
A comparison of critical junctures in Egyptian and Turkish trade unionism within the historical institutionalist framework
- Tez No: 986281
- Danışmanlar: PROF. DR. UMUT OMAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Labour Economics and Industrial Relations
- Anahtar Kelimeler: Tarihsel karşılaştırma, İşçi sendikaları, Historical comparasion, Labor unions
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Mısır ve Türkiye'deki sendikacılığın kurumsallaşma süreçleri tarihsel kurumsalcı yaklaşım çerçevesinde karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Mısır'da 1952'de gerçekleşen Hür Subaylar Darbesi sonrasında sendikacılık güdümlü ve tekçi bir biçimde kurumsallaşmıştır. Türkiye'de ise 27 Mayıs 1960 askeri darbesinden sonra 1961 Anayasası hazırlanmış ve toplu sözleşme ve grev hakkıyla birlikte sendikacılık çoğulcu biçimde kurumsallaşmıştır. Mısır ve Türkiye'deki kurumsal yapı ana hatlarıyla günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Her iki ülkedeki sendikacılığın gelişimi bakımından kalıcı bir miras bırakan bu süreçler dönüm noktası olarak ele alınmıştır. Mısır ve Türkiye'deki dönüm noktası süreçlerinde gerçekleşen kurumsal değişimler bu çalışmanın başlıca konusunu oluşturmaktadır. Her iki ülkedeki farklı kurumsallaşma süreçlerinin nasıl gerçekleştiğini ve bu farklılaşmanın arkasında hangi dinamiklerin rol oynadığını açıklamayı amaçlayan bu tezde karşılaştırmalı tarihsel analiz yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmanın sonucunda Mısır ve Türkiye'deki sendikacılığın kurumsallaşma sürecinin şekillenmesinde siyasal aktörlerin, iktisadi koşulların, hukuki çerçevenin ve uluslararası ilişkilerin etkili olduğu görülmüştür. Bu faktörlerin etki düzeyleri“dönüm noktası”kavramından hareketle bütüncül bir çerçevede ele alınmıştır. Mısır'daki sendikacılığın kurumsallaşma sürecini şekillendiren en belirgin özellik; sendikal hareketlerin 1952 öncesinde ulusal bağımsızlık hareketinin bir parçası olmasıdır. Türkiye'deki kurumsallaşma sürecini şekillendiren en belirgin özellik ise; sendikal haklara ilişkin yasal düzenlemelere eşlik eden İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki demokratikleşme süreciyle birlikte sendikal hareketlerin toplumsal ve siyasal meşruiyet zemininin genişlemesidir. Türkiye'deki sendikacılığın gelişimi açık veya örtük olarak Batı Avrupa ülkeleri ile sıkça karşılaştırılmaktadır. Bu bakımdan Türkiye ve Mısır'daki sendikacılığın kurumsallaşma sürecini karşılaştırmalı olarak ele alan çalışma literatüre katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the institutionalization processes of trade unionism in Egypt and Türkiye through a comparative perspective within the framework of historical institutionalism. Following the 1952 Free Officers Coup in Egypt, trade unionism was institutionalized in a centralized and state-controlled manner. In contrast, after Türkiye's May 27, 1960 military coup, the 1961 Constitution was drafted, and trade unionism was institutionalized in a pluralistic structure with the recognition of collective bargaining and the right to strike. The institutional frameworks established in both countries have largely persisted to the present day. These processes, which left a lasting legacy in the development of trade unionism in both countries, are approached as critical junctures. The institutional changes that occurred during these critical junctures constitute the central focus of this study. Aiming to explain how these distinct paths of institutionalization took shape and what dynamics underlie this divergence, the study employs the method of comparative historical analysis. The findings indicate that political actors, economic conditions, legal frameworks, and international relations played significant roles in shaping the institutionalization of trade unionism in Egypt and Türkiye. These factors are analyzed through a holistic framework centered on the concept of the“critical juncture.”The most distinctive feature shaping the institutionalization of trade unionism in Egypt is the integration of trade union movements into the national independence struggle before 1952. In Türkiye, by contrast, the expansion of the social and political legitimacy of trade union movements—particularly in the context of post-World War II democratization and accompanying legal reforms—stands out as the most defining feature. While the development of trade unionism in Türkiye is frequently compared—explicitly or implicitly—to Western European countries, this study contributes to the literature by offering a comparative analysis of the institutionalization of trade unionism in Türkiye and Egypt.
Benzer Tezler
- Yükseköğretimde uluslararasılaşmanın Türkiye'nin yumuşak gücüne etkisi
The impact of internationalization in higher education on Türkiye's soft power
FIRAT GÜZELDAĞ
Doktora
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLAL KARABULUT
- 2000'li yıllarda Türkiye'de demiryolu politikalarının dönüşümü
The transformation of railway policies in Turkey in the 2000s
SALİH POLAT
Doktora
Türkçe
2024
UlaşımKırıkkale ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN YAYLI
- TOKAT NİKSAR'IN XII-XIV. YÜZYIL ANITSAL MİMARİSİNİN KORUMA TARİHİ ÜZERİNE BİR İNCELEME (1927-2023)
AN EXAMINATION OF THE CONSERVATION HISTORY OF NİKSAR'S (TOKAT) MONUMENTAL ARCHITECTURE, XIITH–XIVTH CENTURIES (1927–2023)
ÖZGE ÖZEKE ESKİ
Doktora
Türkçe
2026
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜLAY ÇOBANCAOĞLU
- From coexistence to the great divide: Repositioning Türkiye's stray dogs through a posthumanist lens
Birlikte yaşamdan kopuşa: Türkiye'nin sokak köpeklerini posthümanist bir perspektifle yeniden konumlandırmak
RANA İŞTEBEN ÇELİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Sosyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ASLI ÖĞÜT ERBİL
- Interregional Relations: Perspectives on the Summit of South American-Arab Countries 'New' patterns of engagement
Bölgelerarasi ilişkiler: Güney Amerika - Arap Ülkeleri zirvesindeki“Yeni”angajman yapısı perspektifleri
MARSHA MARİE HALL
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİHA BENLİ ALTUNIŞIK
DOÇ. DR. DERYA GÖÇER AKDER