Kırâat ilminde meşhûr olgusu
The fact of mashhūr in qirāʼāt science
- Tez No: 986290
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH EMİN ÇİMEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, kırâat alanında önemli bir kavram olan meşhûr kavramı, köklü bir tarihi arka plan çerçevesinde incelenmektedir. Araştırma, kavramın anlam ve kullanım boyutlarını Câhiliye döneminden başlayarak kapsamlı bir şekilde ele almayı hedeflemektedir. Birinci bölümde meşhûr kavramının Câhiliye şiirlerinde, Arap dilinde, hadis ve fıkıh ilimlerinde, tefsir, kelâm, mantık gibi İslâmî disiplinlerde kullanımları kronolojik bir perspektifle ele alınmaktadır. Bu inceleme, kavramın her bir ilim dalındaki anlamsal çerçevesini ve bilgi değeri kapsamındaki katkısını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Buna ek olarak, meşhûr kavramının kırâat ilmine özgü bir terim olarak kullanılmaya başlamadan önce, diğer ilim dallarındaki anlam ve bilgi değeri bağlamında değişim, dönüşümü detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Böylece, kavramın tarihi seyri boyunca disiplinler arası bağlamda nasıl şekillendiği, geçirdiği anlamsal evrim ve bu evrimin kavramsal bilgi değerine olan etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci kısımda ise, meşhûr kavramının kırâat alanında kullanımı detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Özellikle kırâat alanındaki kullanımlarında, tarihi süreçte kazandığı-kaybettiği anlam çerçevesi, anlam genişliği ve daralması, anlam kaymalarına, tespit edilebildiği kadarıyla bunların sebeplerine yer verilmektedir. Daha ziyade kırâat alanında kavramın hangi yönüyle kullanımının ağırlık kazandığı, kavramın bugün neleri ihtiva ettiği ve nerede temellendirilerek hangi anlamda kullanımını devam ettirmesi gerektiği tartışılmıştır. Böylece, meşhûr kavramının kırâat alanındaki tarihsel ve güncel bağlamını tespit etmeye yönelik kapsamlı bir yaklaşım sunulmuştur. Çalışmanın üçüncü kısmında, meşhûr kavramının daha yoğun ilişkisi olan benzer ve zıtlarından başlanarak ilişkili olduğu düşünülen diğer kavramlarla etkileşimi incelenmektedir. Kavramın yapısı gereği birikimselliğe dayalı bir kavram olması nedeniyle, özellikle anlamsal çerçevede meşhûrun alt yapısını oluşturduğu ve bu birikimselliğe katkı sağladığı düşünülen kavramlar da incelenmiştir. Bu kavramların meşhûr ile olan etkileşimleri tespit edilen bütün yönleriyle tahlil edilmiştir. Anahtar kelimeler; Kur'ân, Kırâat, Meşhûr, Müstefîz, Mütevâtir, Sahih
Özet (Çeviri)
This study examines the concept of mashhūr (مشهور) a significant term in the field of Qur'anic recitation (qirāʾāt), within a comprehensive historical framework. The research aims to analyze the meaning and usage of the term starting from the Jahiliyyah period and proceeding through various scholarly contexts. In the first section, the usage of the term mashhūr in Jahiliyyah poetry, Arabic linguistics, Hadith and Islamic jurisprudence (usūl al-fiqh), tafsir, kalam, and logic is explored chronological manner. This examination seeks to reveal the semantic framework and epistemological value of the term within each discipline. Additionally, before mashhūr became a specialized term in the science of qirāʾāt, its semantic evolution and epistemological transformations within other disciplines are analyzed in detail. Thus, the study endeavors to identify how the term was shaped across different fields over time, the semantic shifts it underwent, and the impact of these changes on its conceptual value. In the second section the use of mashhūr within the field of qirāʾāt is examined in detail. Special attention is given to its historical trajectory in this field, including the meanings it gained or lost, semantic expansions or restrictions, and shifts in meaning, along with their potential causes. The section further investigates which aspects of the term have become predominant in the context of qirāʾāt, its current implications, and how it should be grounded and utilized moving forward. This provides a holistic approach to understanding the historical and contemporary dimensions of the term mashhūr in the domain of Qur'anic recitation. The third section focuses on the term's interactions with similar and opposing concepts, as well as other related terms. Due to the inherently cumulative nature of mashhūr, particular attention is given to concepts that contribute to its semantic framework and build its epistemological foundation. The relationships between mashhūr and these related terms are analyzed comprehensively in all identifiable aspects. Keywords; Qur'ān, Qirāʾāt, Mashhūr, Müstefīz, Mütewātir, Sahih
Benzer Tezler
- Kıraat ilminde isnad meselesi
The issue of narration (isnad) in the science of qiraat
MUHAMMED PİLGİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH EMİN ÇİMEN
- Kıraat ilminde şâz olgusu
The fact of shādh in qirāʼāt science
MEHMET MAŞUK ACAR
Doktora
Türkçe
2022
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH EMİN ÇİMEN
- Kıraat ilminde ihtiyâr ve iştihâr
İhtihar and iştihar in kiraat science
ENES BOZMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER ÖZBEK
- Bakara süresindeki kıraat farklılıklarının dil bilimsel analizi: Mutavatir ve meşhur kıraatler
Linguistic analysis of differences in recitation (qira?at) in the Bakara chapter (surah): consecutive (mutawatir) and the famous Qur'an recitation (qira?at)
AVNULLAH ENES ATEŞ
- Ali b. Süleyman el-Mansûrî ve meşhur Mısır tariki kurrâları
Ali b. Suleyman el-Mansûrî and Famous Reciters of Mısır tariki
AHMET GÖKDEMİR
Doktora
Türkçe
2017
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUHAMMET BEYLER