İsrail-Filistin ihtilafında Kudüs sorunu: Ontolojik güvenlik perspektifinden kuramsal bir analiz
The Jerusalem question in the Israeli-Palestinian conflict: A theoretical analysis from the perspective of ontological security
- Tez No: 986441
- Danışmanlar: DOÇ. DR. UĞUR YASİN ASAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Ticaret Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kudüs Sorunu, İsrail-Filistin ihtilafının en karmaşık meselelerinden birisidir. Bu durumun başlıca nedeni Kudüs şehrinin İsrail ve Filistin halklarının ulusal kimliklerinin temel bileşenlerinden birini teşkil etmesi ve olası İsrail-Filistin barışının ise tarafların şehrin statüsü üzerinde taviz olarak görebilecekleri muhtelif adımları atmaları mecburiyetidir. Bu çalışmada Kudüs Şehri'nin Yahudiler ve Filistinli Müslüman Arapların ulusal kimliklerindeki rolü incelenmiştir. Bu incelemelerde Ontolojik Güvenlik ve Biyografik Anlatıların sağladığı kuramsal çerçeveden yararlanılmıştır. Esasen şehrin söz konusu ulusal kimliklere damgasını vurması Biyografik Anlatılarla mümkün olmuştur. Tezde tarafların Kudüs söylemlerinin tarihi, dini ve siyasi temelleri ele alınmış ve özellikle günlük anlatı ortamlarını şekillendiren olgular ve kitleleri etkileyen başlıca anlatı bileşenleri ortaya çıkarılmıştır. Analizlerde, Kudüs'ün Atalar Çağı'ndan itibaren İsrail'in ulusal kimliğinde, din anlayışında ve kültüründe önemli bir yer tuttuğu ve Yahudilerin Kudüs'e aidiyetinin, İsrail devletinin kuruluşundan sonra, dini ve kültürel unsurlara ilaveten teopolitik ve diplomatik boyutlar kazanmaya başladığı görülmüştür. Özellikle 1967'deki Arap-İsrail Savaşı sonrasında Kudüs'ün İsrail-Filistin ihtilafının kilit anlaşmazlıklarından birisi haline gelmesi neticesinde, şehir İsrailli Yahudilerin sadece geçmişini değil, geleceğini de etkileyen bir mesele halini almıştır. Bu bakımdan günümüzde sıradan İsrail vatandaşının Ontolojik Güvenliğine tesir eden önemli bir husus niteliği taşımaktadır. Aynı şekilde, Kudüs'ün, Filistinli Müslümanların kimliği, dini ve kültürel değerleri açısından vazgeçilmez bir unsur olduğu görülmüştür. Birçok peygambere kucak açmış olan şehir, İslâm Peygamberi Hazreti Muhammed'in yaşamında da Mi'rac hadisesinin mekanı olması ve ilk Kıble olarak benimsenmesi gibi olgular nedeniyle kutsallık atfedilen birçok veçheyi barındırmaktadır. Filistinli bakımından Kudüs'e yönelik İsrail saldırganlığı, 20'nci yüzyıldan itibaren Filistin ulusuna uygulanan zulmün sembolik göstergelerinden birisidir. Kudüs'ün özgürleşmesi ve Mescid-i Aksa üzerindeki Filistin hakimiyetinin eksiksiz teşkili, Filistin bağımsızlığının kilit ön koşuludur. Bu bakımdan Kudüs'teki İsrail varlığı Filistinliler açısından bir Ontolojik Güvenlik tehdididir. Temel araştırma sorusu, "Barış müzakereleri gibi tarihi süreçlerde, İsraillilerin ve Filistinlilerin Kudüs anlatılarının belirli bileşenlerinin etkinleştirilmesi veya devre dışı bırakılması olasılığı var mıdır? şeklinde belirlenen tezde, İsrail ve Filistin Biyografik Anlatılarının temel bileşenleri tespit edildikten sonra, bunların barış süreçlerinde etkinleştirilmeleri veya devre dışı bırakılmaları üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Söz konusu anlatıların tarihsel gelişim süreçleri incelenirken bunların birçok nüans barındırdığı, bazılarının kültürel miras nitelikli güçlü yönler taşıdığı, bazılarının ise politik amaçlarla ortaya atılmış yapay iddialar olduğu görülmüştür. Bu bakımdan, sonuç bölümünde bu gözlemler toplu ve karşılaştırmalı şekilde ele alınmış ve bunların politikacılar, tarihçiler, dini liderler, medya platformları, sivil toplum kuruluşları ve entelektüeller gibi anlatı kurucular tarafından etkinleştirme ve devre dışı bırakma süreçlerine tabi tutulabilecekleri vurgulanmıştır.
Özet (Çeviri)
The Jerusalem issue is one of the most complex aspects of the Israeli-Palestinian conflict. The main reason for this is that the city of Jerusalem constitutes a fundamental component of both Israeli and Palestinian national identities, and a possible peace between the two sides would require taking various steps regarding the city's status—steps that each side might perceive as concessions. This study examines the role of the city of Jerusalem in the national identities of Jews and Palestinian Muslim Arabs. The theoretical framework used in this work has been derived from Ontological Security and Biographical Narratives. Essentially, it is through Biographical Narratives that the city has imprinted itself onto these national identities. The thesis explores the historical, religious, and political foundations of both parties' discourses on Jerusalem and identifies the key narrative components that shape daily narrative environments and influence the masses. The analysis reveals that since the era of the Patriarchs, Jerusalem has held a significant place in Israel's national identity, religious understanding, and culture. Moreover, Jewish attachment to Jerusalem has, following the establishment of the State of Israel, evolved to include not only religious and cultural elements but also theopolitical and diplomatic dimensions. Especially after the 1967 Arab-Israeli War, Jerusalem became one of the central disputes in the Israeli-Palestinian conflict. As a result, the city has come to represent not only the past but also the future for Israeli Jews. In this regard, it has become an important element affecting the Ontological Security of the average Israeli citizen today. Likewise, Jerusalem is seen as an indispensable element in terms of the identity, religion, and cultural values of Palestinian Muslims. The city, which has embraced many prophets, holds numerous aspects of sanctity—such as being the site of the Prophet Muhammad's Mi'raj (ascension to heaven) and being accepted as the first Qibla (direction of prayer) in Islam. From the Palestinian perspective, Israeli aggression toward Jerusalem is one of the symbolic indicators of the oppression inflicted upon the Palestinian nation since the 20th century. The liberation of Jerusalem and the complete establishment of Palestinian sovereignty over Al-Aqsa Mosque is considered a key precondition for Palestinian independence. Therefore, Israeli presence in Jerusalem is perceived by Palestinians as a threat to their Ontological Security. The main research question of the thesis is :“In historic processes such as peace negotiations, is it possible to activate or deactivate certain components of the Israeli and Palestinian narratives on Jerusalem?”. After identifying the key components of Israeli and Palestinian Biographical Narratives, the study evaluates how these components might be activated or deactivated in peace processes. While examining the historical development of these narratives, it was established that they contain many nuances—some possess strong, cultural heritage-like qualities, while others are artificially constructed claims introduced for political purposes. In this context, the conclusion presents these observations in a comprehensive and comparative manner, emphasizing that narrative constructors—such as politicians, historians, religious leaders, media platforms, civil society organizations, and intellectuals—can subject these narratives to processes of activation or deactivation.
Benzer Tezler
- Oslo Anlaşması'ndan günümüze İsrail-Filistin anlaşmazlığı ve Türkiye'nin konuya ilişkin politikası
Israeli-Palestinian conflict since the Oslo Agreement and Turkey's policy on this issue
BURAK KARARTI
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Uluslararası İlişkilerGazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Bölümü
YRD. DOÇ. MEHMET ŞAHİN
- The status of Bayt al-Maqdis in international law: A studyof the selected UN resolutions
Beytülmakdis'in uluslararası hukuk açısından statüsü: Seçilmiş Birleşmiş Milletler kararları üzerine bir inceleme
İLAYDA HELVACI
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Uluslararası İlişkilerAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiKudüs Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RESUL YALÇIN
- Selective media coverages of Trump's Middle East plan
Trump'ın Ortadoğu planına ilişkin seçili medya içerikleri
CUMA YAVUZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Uluslararası İlişkilerAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİD ÜVEYSİ
- A study of the United Nations' peace initiatives on the Palestinian- Israeli issues
Birleşmiş Milletlerin Filistin İsrail sorunlarına dair barış girişimleri üzerine bir çalışma
ESRA KALKAN ÖZHELVACI
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Uluslararası İlişkilerAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiKudüs Çalışmaları Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RESUL YALÇIN
- Jerusalem: A study on the holy city within the context of the Arab-Israeli conflict
Kudüs: Arap-İsrail ihtilafı çerçevesinde kutsal şehir üzerine bir çalışma
UMUT UZER
Yüksek Lisans
İngilizce
1997
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜHA BÖLÜKBAŞI