İklim değişikliği farkındalığının iklim değişikliği anksiyetesi üzerindeki etkileri: Sağlık anksiyetesi ve sürdürülebilir davranışlar arasındaki ilişki
The effects of climate change awareness on climate change anxiety: The relationship between health anxiety and sustainable behaviors
- Tez No: 987059
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ ILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstinye Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde küresel ısınma, çevre kirliliği, doğal afetler ve ekosistem tahribatı gibi çevresel krizlerin giderek artması, bireylerin bu krizlere yönelik farkındalıklarını ve psikolojik tepkilerini daha görünür hale getirmiştir. Çevresel sorunların yalnızca ekolojik değil, aynı zamanda psikolojik ve davranışsal sonuçlar doğurduğuna ilişkin bulgular, bu alandaki akademik ilgiyi de giderek artırmaktadır. Özellikle iklim değişikliği gibi küresel çapta etkili sorunların bireylerde kaygı, tehdit algısı ve geleceğe dair belirsizlik gibi duygusal tepkiler oluşturduğu; bu tepkilerin ise bireylerin sürdürülebilirlik yönelimlerini etkileyebileceği düşünülmektedir.Bu çalışmada, iklim değişikliği farkındalığının iklim değişikliği anksiyetesi üzerindeki etkisi incelenmiş; ayrıca sağlık anksiyetesinin bu ilişkideki olası aracılık rolü ve sürdürülebilir davranışlarla ilişkisi araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'de yaşayan 18–35 yaş aralığındaki 352 birey oluşturmuştur. Katılımcıların 198'i kadın (%56.3), 151'i erkek (%42.9) olup, 3'ü cinsiyet belirtmemiştir (%0.9). Katılımcılara İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeği, İklim Değişikliği Anksiyetesi Ölçeği, Sağlık Anksiyetesi Envanteri ve Sürdürülebilir Davranışlar Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde korelasyon analizi, basit ve çoklu doğrusal regresyon analizleri ile PROCESS makrosu kullanılarak aracılık analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular, iklim değişikliği farkındalığının iklim değişikliği anksiyetisini pozitif yönde anlamlı olarak yordadığını göstermiştir. Ancak, iklim değişikliği anksiyetesi sağlık anksiyetisini anlamlı biçimde yordarken, iklim değişikliği farkındalığı sağlık anksiyetisini doğrudan yordayamamıştır. Yapılan aracılık analizi sonucunda, iklim değişikliği anksiyetesi bu ilişki üzerinde tam aracı bir rol oynamıştır. Öte yandan, iklim değişikliği farkındalığının sürdürülebilir davranışlar üzerindeki etkisinde iklim değişikliği anksiyetesinin aracılık rolü istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Bu modelde doğrudan etki anlamlı olsa da dolaylı etkinin güven aralığı sıfır değerini içermiştir. Sürdürülebilir davranışlar ile iklim değişikliği anksiyetesi arasında pozitif bir ilişki bulunurken, sağlık anksiyetesi ile sürdürülebilir davranışlar arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bu sonuçlar, bireylerin çevresel tehditleri fark etmelerinin kaygı düzeylerini artırabileceğini ve bu kaygının bazı durumlarda sürdürülebilir davranışları tetikleyebileceğini göstermektedir. Ancak bilgi düzeyinin tek başına davranışı açıklamada yeterli olmayabileceği, psikolojik süreçlerin ve bireysel değişkenlerin bu süreçte önemli rol oynayabileceği düşünülmektedir. Araştırma, çevre politikalarının yalnızca bilişsel değil, duygusal tepkileri ve davranışsal yansımaları da dikkate alarak planlanmasının önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Today, the rise in environmental crises such as global warming, pollution, natural disasters, and ecosystem damage has made people's awareness and psychological reactions to these problems more noticeable. Studies show that environmental problems lead not only to ecological consequences but also to psychological and behavioral effects, which has increased academic interest in this area. Climate change, in particular, is known to cause emotional reactions such as anxiety, feelings of threat, and uncertainty about the future. These emotional reactions may influence how people behave regarding sustainability. This study aimed to examine the effect of climate change awareness on climate change anxiety. It also explored the possible mediating role of health anxiety in this relationship and how it relates to sustainable behaviors. The sample consisted of 352 individuals aged 18–35 living in Türkiye. Among them, 198 were female (56.3%), 151 were male (42.9%), and 3 preferred not to say (0.9%). The participants answered the Climate Change Awareness Scale, the Climate Change Anxiety Scale, the Health Anxiety Inventory, and the Sustainable Behavior Scale. The data were analyzed using correlation, simple and multiple linear regression, and mediation analysis with the PROCESS macro. The results showed that climate change awareness significantly and positively predicted climate change anxiety. Additionaly, climate change anxiety was significantly related to health anxiety. However, climate change awareness did not directly affect health anxiety. The mediation analysis results suggested that climate change anxiety played a full mediating role in the relationship between climate change awareness and health anxiety. In contrast, climate change anxiety did not have a meaningful mediating effect on the relationship between climate change awareness and sustainable behaviors. Although climate change awareness directly influenced sustainable behaviors, the indirect effect through climate change anxiety was not significant, as the confidence interval included zero. Also, no significant relationship was found between climate change anxiety and sustainable behaviors, or between health anxiety and sustainable behaviors. These findings suggest that being aware of environmental threats can increase people's anxiety and, in some cases, lead to more sustainable actions. However, awareness alone may not be enough to explain behavior. It is considered that psychological processes and individual differences might also play an important role. This study highlights the need for environmental policies to consider not only knowledge but also emotional and behavioral factors.
Benzer Tezler
- Sağlık çalışanlarının iklim değişikliği farkındalık ve eko-anksiyete düzeylerinin incelenmesi: Bir ambulans servisi başhekimliğinde uygulama
Investigation of healthcare workers' climate change awareness and eco-anxiety levels: An Application in an ambulance service headquarters
ZİYNET ORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sağlık Kurumları YönetimiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiSağlık Kuruluşları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH MISIRLIOĞLU
- Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran hastalarda iklim değişikliğinin anksiyete üzerine etkisi
Change on anxiety in patients applying to the Family Medicine Outpatient Clinic of Ümraniye Training and Research Hospital
ELİF NUR ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY
- Küresel iklim değişikliği farkındalığı ve eko-anksiyete arasındaki ilişkisinin, ekolojik afetler ve toplum ruh sağlığı çerçevesinde incelenmesi
An ınvestigation of the relationship between global climate change awareness and eco-anxiety in the context of ecological disasters and community mental health
BÜŞRA SEZER TÜRKEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İlk ve Acil YardımSakarya ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEYTULLAH EREN
PROF. DR. AHMET TAMER AKER
- Tüketim değeri teorisi çerçevesinde ekolojik anksiyete ve normatif etki aracılığıyla sürdürülebilir tüketim niyetinin değerlendirilmesi
Evaluation of sustainable consumption intention mediated by ecological anxiety and normative influence within the consumption value theory framework
SEFA ÜSTÜNER
Doktora
Türkçe
2025
İşletmeOsmaniye Korkut Ata Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM CANOĞLU
- Gebelerde iklim değişikliği farkındalığı ve eko-anksiyetenin yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relationship between climate change awareness and eco-anxiety and quality of life in pregnant women
FATMA ÖZTÜRK