Z kuşağının örtük liderlik bağlamında yapay zeka-insan liderliği tercihlerinin değerlendirilmesine yönelik nitel bir araştırma
A qualitative research to evaluate generation Z's artificial intelligence-human leadership preferences in the context of implicit leadership
- Tez No: 987527
- Danışmanlar: PROF. DR. AKİF TABAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Z kuşağı, örtük liderlik, yapay zeka, liderlik, yönetim, Generation Z, implicit leadership, artificial intelligence, leadership, management
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Z kuşağının örtük liderlik bağlamında yapay zekâ–insan liderliği tercihlerinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiş, kamu üniversitesi öğrencileriyle yürütülmüştür. Çalışma, fenomenolojik desene dayalı nitel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Katılımcılara, farklı liderlik durumlarını içeren senaryo temelli nitel sorular yöneltilmiş ve elde edilen yanıtlar nitel içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın katılımcı grubunu, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi'nde öğrenim gören onaltı adet kuşağı öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcıların, insan temelli ve yapay zekâ temelli lider profillerine ilişkin değerlendirmeleri, örtük liderlik kuramı çerçevesinde incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Z kuşağının liderlik olgusuna yaklaşımında hem insani hem de teknolojik unsurları dikkate aldığını göstermektedir. Katılımcılar, insan lideri“duygusal zekâ, empati, etik farkındalık ve sezgi”kavramlarıyla tanımlarken; yapay zekâ liderini ise;“rasyonellik, tarafsızlık, hız ve veriye dayalı karar verme”gibi niteliklerle ilişkilendirmiştir. Bu sonuçlar, Z kuşağının zihinsel liderlik şemalarında insan sezgisi ile yapay zekâ analitiğini birleştiren hibrit bir liderlik modelinin gelişmekte olduğunu ortaya koymaktadır. Senaryo temelli sorulardan elde edilen veriler, Z kuşağının liderlik anlayışının çağın gerektirdiği temel beceriler (yaratıcılık, eleştirel düşünme, etik farkındalık, problem çözme, uyum ve etkili iletişim) doğrultusunda şekillendiğini de ortaya çıkarmıştır. Katılımcılar, yapay zekâyı bir tehdit unsuru olarak değil, insani karar alma süreçlerini destekleyen ve dönüştüren bir liderlik aracı olarak değerlendirmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma Z kuşağının yapay zekâ çağında liderliği yeniden tanımladığını; duygusal derinlik, etik sorumluluk ve teknolojik yeterliliği bütünleştiren hibrit bir liderlik prototipine yöneldiğini göstermektedir. Araştırma bulguları, kamu kurumları ve işletmeler açısından önemli bir dönüşüm mesajı taşımaktadır: Z kuşağının beklentilerine uyum sağlayan, insan–yapay zekâ dengesini kurabilen liderlik yaklaşımları, dijital çağın sürdürülebilir liderlik modelini temsil etmektedir.
Özet (Çeviri)
This research was conducted with public university students to assess Generation Z's preferences for artificial intelligence (AI) and human leadership within the context of implicit leadership. The study was designed as a qualitative study based on a phenomenological design. Participants were asked scenario-based qualitative questions covering different leadership situations, and the resulting responses were analyzed using qualitative content analysis. The research participant group consisted of sixteen Generation Z students studying at İzmir Kâtip Çelebi University. Participants' assessments of human-based and AI-based leader profiles were examined within the framework of implicit leadership theory. The findings indicate that Generation Z considers both human and technological elements in their approach to leadership. Participants defined human leaders with the concepts of“emotional intelligence, empathy, ethical awareness, and intuition,”while they associated artificial intelligence leaders with qualities such as“rationality, impartiality, speed, and data-driven decision-making.”These results reveal that a hybrid leadership model that combines human intuition and AI analytics is developing in Generation Z's mental leadership frameworks. Data obtained from scenario-based questions also revealed that Generation Z's leadership approach is shaped by the fundamental skills required by the age (creativity, critical thinking, ethical awareness, problem solving, adaptability, and effective communication). Participants viewed AI not as a threat, but as a leadership tool that supports and transforms human decision-making processes. In conclusion, this study demonstrates that Generation Z is redefining leadership in the age of AI, moving towards a hybrid leadership prototype that integrates emotional depth, ethical responsibility, and technological competence. The research findings carry an important transformational message for public institutions and businesses: Leadership approaches that adapt to Generation Z's expectations and establish a balance between human and AI represent the sustainable leadership model of the digital age.
Benzer Tezler
- X, Y ve Z kuşağı çalışanlarının lider prototipleri ve anti-prototipleri: İhracat işletmeleri çalışanlarına yönelik Ankara ilinde bir araştırma
Leader prototypes and anti-prototypes of generation X, Y, and Z employees: A research for exporting company employees in Ankara province
NUSRET SOĞANCILAR
Doktora
Türkçe
2023
İşletmeGazi ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLER SAĞLAM ARI
- Examining the role of employee social intrapreneurial behaviour and job satisfaction as mediators of employee commitment
Çalışanların sosyal iç girişimcilik davranışlarının ve iş tatminlerinin çalışan bağlılığı üzerindeki aracı rollerinin incelenmesi
ARDITA MALAJ
Doktora
İngilizce
2023
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİZAMETTİN BAYYURT
- Yeni dünya düzeninde, örgütlerde kuşak farklılıklarına duyarlı liderlik ve bir araştırma
A research on leadership awareness to generational differences in organizations in the new world system
DİLEK ÇUHADAR
Doktora
Türkçe
2022
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÖrgütsel Davranış Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI BEYHAN ACAR
- Impact of workplace gender values on organizational attractiveness: An applied analysis using job advertisements
İş yeri cinsiyet eşitliği değerlerinin organizasyonel çekicilik üzerindeki etkisi: İş ilanları kullanılarak yapılan uygulamalı bir analiz
İREM YÖRÜK
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İPEK İLKKARACAN AJAS
- Z kuşağının kuantum liderliğe bakış açısı: Türkiye örneği
Generation z's perspective on quantum leadership: Case of Türkiye
HANDE ODABAŞ ERDEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeİstanbul Nişantaşı Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERVER SEVİL AKYÜREK