Yapay zekâ tabanlı satın alma tavsiyelerinin tüketici satın alma karar sürecine etkisi
The effect of artificial intelligence-based purchasing recommendations on consumer purchasing decision process
- Tez No: 987692
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KAZIM KILINÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Yapay Zekâ Öneri Sistemleri, Kişiselleştirilmiş Öneriler, Veri Odaklı Pazarlama, Satın Alma Karar Süreci, Dijital Pazarlama, Artificial Intelligence Recommendation Systems, Personalized Recommendations, Data-Driven Marketing, Purchase Decision Process, Digital Marketing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zekâ tabanlı tavsiye sistemleri, dijitalleşen tüketici davranışları karşısında giderek daha etkili bir pazarlama aracı hâline gelmiştir. Çevrim içi ortamlarda karar verme sürecini hızlandıran bu sistemler, kullanıcıların ürün seçimlerini doğrudan şekillendirme potansiyeline sahiptir. Özellikle tüketici kararlarını kişiselleştirilmiş öneriler aracılığıyla yönlendirebilme kapasitesi, bu sistemleri geleneksel pazarlama yaklaşımlarının ötesine taşımaktadır. Bu bağlamda, tüketici satın alma karar süreci üzerindeki etkileri giderek belirginleşen yapay zekâ destekli öneri sistemleri, pazarlama literatüründe stratejik bir araştırma alanı olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla yapay zekâ tabanlı tavsiye sistemlerinin karar süreçlerine olan etkisinin derinlemesine incelenmesi, hem akademik hem de uygulamalı pazarlama alanı açısından büyük önem taşımaktadır. Yapılan açıklamalar kapsamında bu çalışmada tavsiye sistemlerinin tüketici satın alma karar süreci üzerindeki etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda yapay zekâ tabanlı satın alma tavsiyelerinin tüketici satın alma karar sürecine etkilerini incelemek çalışmanın amacı olarak belirlenmiştir. Belirlenen amaç çerçevesinde hazırlanan anketler, ulusal sınırlar içerisinde yaşayan ve e-ticarette yapay zekâ tabanlı satın alma tavsiye sistemlerinden yararlanan 18 yaş ve üstü 548 tüketiciye uygulanmıştır. Ancak zaman ve maliyet kısıtları nedeniyle evrenin tamamına ulaşmak mümkün olmadığından; araştırmanın türü ve amacı doğrultusunda örneklem seçimine gidilmiştir. Örneklem belirleme sürecinde olasılığa dayalı olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Yapılan çalışmada tanımlayıcı istatistikler ve güvenilirlik analizleri için SPSS paket programından; doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal modelleme için ise SmartPLS 4 programından faydalanılmıştır. Yapılmış olan analizler neticesinde yapay zekâ tabanlı satın alma tavsiyelerinin tüketici satın alma karar süreci üzerinde pozitif yönlü etkileri görülmüş ve araştırma hipotezi desteklenmiştir. Dolayısıyla bu çalışmanın, yapay zekâ tabanlı pazarlama uygulamalarını daha etkin biçimde kullanmak isteyen işletmeler ve dijital platformlarda bilinçli kararlar almak isteyen tüketiciler için yol gösterici nitelikte olacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Artificial intelligence (AI)-based recommendation systems have increasingly become an effective marketing tool in response to the digital transformation of consumer behavior. These systems accelerate decision-making processes in online environments and possess the potential to directly shape users' product choices. Particularly, their capacity to influence consumer decisions through personalized recommendations positions them beyond the scope of traditional marketing approaches. In this context, AI-driven recommendation systems, whose influence on the consumer purchase decision process has become increasingly evident, have emerged as a strategic area of research in the marketing literature. Therefore, an in-depth examination of the impact of AI-based recommendation systems on decision-making processes holds significant importance for both academic research and practical marketing applications. In line with these considerations, this study aims to determine the effects of recommendation systems on the consumer purchase decision process. Accordingly, the purpose of the study is to examine how AI-based purchase recommendations influence the stages of consumers' purchase decision processes. To achieve this aim, a survey was administered to 548 consumers aged 18 and above who reside within national borders and utilize AI-based purchase recommendation systems in e-commerce. However, due to time and cost limitations, it was not possible to reach the entire population; therefore, a non-probability sampling method specifically, convenience sampling was employed in line with the research purpose and design. In this study, descriptive statistics and reliability analyses were conducted using the SPSS software package, while confirmatory factor analysis and structural modeling were performed using SmartPLS 4. The results revealed that AI-based purchase recommendations have a positive effect on the consumer purchase decision process, thus supporting the research hypothesis. Consequently, this study is expected to serve as a valuable guide for businesses seeking to implement AI-based marketing practices more effectively and for consumers aiming to make more informed decisions on digital platforms.
Benzer Tezler
- Yapay zekâ pazarlama teknolojisi destekli satın alma tavsiyelerinin tüketici karmaşası üzerine etkisi
The effect of artificial intelligence-driven marketing technology-based purchase recommendations on consumer confusion
HASAN ÖZCAN DENİZ
- Gıda sektöründe satın alma süreçlerinin yapay zekâ tabanlı iç kontrol sistemleriyle yeniden şekillendirilmesi
Reshaping purchasing processes in the food sector with artificial intelligence-based internal control systems
OSMAN EMRE KURTULUŞ
- REKLAMDA HİKÂYE ANLATIMININ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ:YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
THE EFFECT OF STORYTELLING IN ADVERTISING ON PURCHASE INTENTION: A STUDY ON ARTIFICIAL INTELLIGENCE APPLICATIONS
ELİF GEVREK
- Data-driven advertising: The effectiveness of dynamic product ads (DPAs)
Veri güdümlü reklamcılık: Dinamik ürün reklamlarının (DPAs) etkinliği
YAĞMUR EYİLMEZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
ReklamcılıkKadir Has ÜniversitesiYönetim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM KIYGI ÇALLI
- Özellik tabanlı görüş madenciliğinde yapay zeka teknikleri kullanarak görüş hedefi çıkarımı ve kategori tespiti
Opinion target extraction and category detection using artificial intelligence techniques in aspect-based opinion mining
KÜRŞAT MUSTAFA KARAOĞLAN
Doktora
Türkçe
2022
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolKarabük ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ FINDIK