Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ve bilişsel kopma sendromu tanısı alan hastalarda Retinol Bağlayıcı Protein-4, Oreksin-A ve adipsin düzeyleri
Retinol Binding Protein-4, Orexin-A, and adiponectin levels in patients diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder and cognitive dissociation syndrome
- Tez No: 987748
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARİF ÖNDER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: DEHB, BKS, Adipsin, Oreksin-A, RBP-4, ADHD, CDS, Adipsin, Orexin-A, RBP-4
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dikkatsizlik, hiperaktivite/dürtüsellik veya kombine tip olarak tanımlanan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocukluk çağında en sık görülen nörogelişimsel bozukluktur. DEHB ile ilgili yapılan meta-analizlerde tüm dünyada sıklığının %5.29-7.1 arasında bildirilmiştir. Son yıllarda hayal kurma, boş bakma, uykulu görünme, yavaş hareket etme ve dikkatsizlik belirtileriyle seyreden bilişsel kopma sendromu (BKS) tanımlanmıştır. DEHB ve BKS ile ilgili yapılan araştırmalarda tanısal bir biyobelirteç tanımlanamamıştır. Bu çalışmanın amacı çocuk ve ergenlerde BKS tanısı alanlarda, DEHB tanısı alanlarda ve sağlıklı kontrol gruplarında Retinol Bağlayıcı Protein-4 (RBP-4), Oreksin A ve Adipsin düzeylerinin karşılaştırılmasıdır. Araştırmamıza Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi polikliniğine başvuran, 6-18 yaş arası çocuk ve ergenlerden araştırmaya katılmaya gönüllü BKS, DEHB ve sağlıklı kontrol grubundan oluşan toplam 85 çocuk ve ergen dahil edilmiştir. BKS tanısı alanların yaş ortalaması 12.172±2.86, DEHB tanısı alanların yaş ortalaması 10.5±2.71 ve kontrol grubunun yaş ortalaması 11.642±2.93'tür. Araştırmamızda Oreksin-A düzeyleri BKS ve DEHB gruplarında kontrollere göre düşük saptanmıştır. Davranım bozukluğu belirtileri olan DEHB'lilerde Oreksin-A düzeyleri artmaktadır. BKS grubunda Adipsin düzeyleri DEHB ve kontrol gruplarından daha yüksek saptanmıştır. Araştırmaya katılan BKS, DEHB ve kontrol gruplarının RBP-4 düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamamıştır. Araştırmamızda Oreksin-A düzeyleri literatürle benzer olarak DEHB'lilerde daha düşük saptanmıştır. Hipotalamustan üretilen ve başlıca uyku uyanıklık döngüsü, fiziksel aktivite ve iştahı düzenlemekten sorumlu olan Oreksin-A, serebral korteks ve serebellumda farklı bölgelerde de tespit edilmiştir. BKS grubunda da Orexin-A düzeyleri kontrollere göre düşük saptanmıştır. Çalışmamızda BKS grubunda Adipsin düzeyleri yüksek saptanmıştır. Araştırmalarda otoimmünite ile Adipsin ilişkisi dikkat çekmiştir ancak BKS ve DEHB ile ilgili literatürde başka bir araştırmaya rastlanmamıştır. DEHB ve BKS gruplarında RBP-4 ile ilgili anlamlı bir fark bulunmamıştır. Araştırmamız literatürde gözlendiği kadarıyla BKS ve DEHB gruplarının karşılaştırıldığı ilk biyomarker çalışmasıdır. Biyobelirteçten bahsedebilmek için daha büyük bir örneklem ve randomize kontrollü çalışmalarla desteklenmeye ihtiyaç vardır. Çalışmamız bu bağlamda literatüre başlangıç seviyesinde bir çalışma olmaktadır.
Özet (Çeviri)
Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD), defined as inattentive, hyperactive/impulsive, or combined type, is the most commonly observed neurodevelopmental disorder in childhood. Meta-analyses on ADHD have reported a global prevalence ranging between %5.29 and %7.1. In recent years, Cognitive Disengagement Syndrome (CDS), characterized by symptoms such as daydreaming, staring blankly, appearing drowsy, moving slowly, and inattention, has been identified as a distinct clinical profile. Despite ongoing research on ADHD and CDS, no diagnostic biomarker has yet been established. The aim of this study is to compare the levels of Retinol-Binding Protein-4 (RBP-4), Orexin-A, and Adipsin among children and adolescents diagnosed with CDS, those diagnosed with ADHD, and healthy controls. The study included a total of 85 children and adolescents aged 6–18 years, who were either diagnosed with CDS or ADHD or were healthy controls, all of whom voluntarily participated and were recruited from the Child and Adolescent Psychiatry outpatient clinic at Akdeniz University Faculty of Medicine. The mean age of participants diagnosed with CDS was 12.172 ± 2.86, those with ADHD was 10.5 ± 2.71, and the control group was 11.642 ± 2.93. In our findings, Orexin-A levels were lower in both CDS and ADHD groups compared to the control group. Among those with ADHD who also exhibited symptoms of conduct disorder, Orexin-A levels were found to be elevated. Adipsin levels in CDS group were higher than those in both ADHD and control groups. There was no statistically significant difference in RBP-4 levels among CDS, ADHD, and control groups. Consistent with the literature, Orexin-A levels were lower in individuals with ADHD. Orexin-A, primarily synthesized in the hypothalamus and involved in the regulation of the sleep-wake cycle, physical activity, and appetite, has also been detected in various regions of the cerebral cortex and cerebellum. Similarly, Orexin-A levels in CDS group were found to be lower than those of control group. In addition, Adipsin levels were elevated in CDS group. Although some studies have noted an association between Adipsin and autoimmunity, no prior research has examined this in relation to ADHD or CDS. No significant differences were found regarding RBP-4 levels in either clinical group. To the best of our knowledge, this is first biomarker study comparing CDS and ADHD groups. However, larger sample sizes and randomized controlled trials are needed to confirm these findings and to establish biomarker validity. Within this context, our study serves as a preliminary contribution to the literature.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde bilişsel kopma sendromu (yavaş bilişsel tempo) belirtileri, psikolojik esneklik düzeyleri ve yürütücü işlevlerin değerlendirilmesi
Slow cognitive tempo symptoms, psychological flexibility levels andevaluation of executive functions in adolescents with attention deficit and hyperactivity disorder
GİZEM BUKET YAYLA COŞGUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık BakanlığıÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GONCA ÖZYURT
- DEHB tanılı çocuklarda bilişsel kopma sendromu belirtilerinin işlevsellik, yaşam kalitesi ve kan parametreleri ile ilişkisi
Başlık çevirisi yok
AHMET SEFA GÜMÜŞSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU KARDAŞ
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde bilişsel kopma sendromu (yavaş bilişsel tempo) komorbiditesinin problematik internet kullanımına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of cognitive disengagement syndrome (sluggish cognitive tempo) comorbidity on problematic internet use in adolescents diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder
ÖZLEM NİDA ERBAŞI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLYAS KAYA
- Astım ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda bilişsel kopma sendromu, uyku bozuklukları ve anksiyete belirtilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of cognitive disengagement syndrome, sleep disorders, and anxiety symptoms in children with asthma and adhd
AISOUN KADI TARCHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU KARDAŞ
- Ergenlerde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve bilişsel kopma sendromu belirtilerinin internet kullanımı ve uyku kalitesi üzerine etkisi: Ebeveynlerin bilişsel kopma sendromu belirtileri, internet kullanımı ve sosyotelizm davranışının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
TUĞBA KAVRUK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU KARDAŞ