Gebelikte krononütrisyonel yeme davranışları ile diyet kalitesi ve çeşitliliği arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between chrononutritional eating behaviors and diet quality and diversity during pregnancy
- Tez No: 987820
- Danışmanlar: PROF. DR. SANİYE BİLİCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Maternal diyet kalitesi hem maternal hem de fetüs sağlığını doğrudan etkilemektedir. Gebelikte krononütrisyonel yeme davranışları ile diyet kalitesi ve çeşitliliği arasındaki ilişkinin değerlendirildiği bu çalışma, bir devlet hastanesinin kadın doğum polikliniğinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında farklı trimesterlerde (I.trimester:%23,1; II.trimester:%28,0; III.trimester:%48,9) bulunan 182 gebe (ortalama yaş; 27,14±4,52 yıl) ile Gebelikte Balkan Diyet Kalite ve Çeşitlilik Ölçeğinin (GBDKÇÖ-TR) Türkçe geçerlik ve güvenirliği yapılmış olup ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğu (Cronbach's = 0,80) belirlenmiş ve tekrar test çalışmasında sınıf içi güvenirlik katsayısı (ICC) 0,88 bulunmuştur. Çalışmanın ikinci aşaması farklı trimesterlerdeki (I.rimester:%23,1; II.trimester:%33,5; III.trimester:%43,4) 251 gebe (ortalama yaş; 26,92±4,54 yıl) ile yapılmış, gebelerin sosyodemografik özellikleri, gebelik dönemlerine ilişkin bilgileri, beslenme alışkanlıkları, üç günlük besin tüketim kayıtları ve bazı antropometrik ölçümleri alınmış, Münih Kronotip Anketi (MKA) ve Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) uygulanmıştır. Çalışmada gebelerin diyet kalite ve çeşitliliğinin belirlenmesinde GBDKÇÖ-TR ve Sağlıklı Yeme İndeksi (SYİ-2015), krononütrisyonel davranışlarının belirlenmesinde ise besin tüketim kayıtlarından elde edilen kahvaltıyı atlama, ilk ve son öğün zamanı, besin tüketiminin orta noktası, gece açlığı, aktif yeme süresi, öğün sıklığı, en büyük öğün tüketim zamanı ve gece geç saatlerde besin tüketimi davranışları değerlendirilmiştir. Gebelerin %96'sı ara tip kronotipte olup Ulusal Tıp Enstitüsü (IOM) kriterlerine göre ikinci trimesterdeki gebelerin çoğu (%57,1) yetersiz, üçüncü trimesterdeki gebelerin çoğunluğu (%74,3) aşırı ağırlık kazanımına sahiptir. Üçüncü trimesterdeki gebelerin GBDKÇÖ-TR toplam puanları ile enerji alımları birinci trimesterdekilere göre daha yüksektir (p<0,05). Gebelerin SYİ-2015 puanlarına göre; 'iyi' diyet kalitesine sahip gebe bulunmamaktadır ve SYİ-2015 toplam puanları ile GBDKÇÖ-TR toplam puanı ve ana ve ara öğün tüketimi, subjektif diyet kalitesi ve nişastalı besin tüketimi alt boyutları arasında zayıf ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). Krononütrisyonel yeme davranışları incelendiğinde; birinci trimesterdeki gebelerin ilk öğün zamanı, ikinci trimestere kıyasla daha geç (p<0,05), üçüncü trimesterdekilerin aktif yeme süresi birinci trimestere kıyasla daha uzun, üçüncü trimesterde ise gece açlığı süresi daha kısa bulunmuştur (p<0,05). Gebelerin GBDKÇÖ-TR toplam puanı ile son öğün zamanı ve yeme pencereleri arasında pozitif, son yeme davranışı ve uyku arasındaki süre ve gece açlığı arasında ise negatif korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Çalışma sonuçları, GBDKÇÖ-TR'nin Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir olduğunu, gebelerin diyet kalite ve çeşitliliğinin, krononütrisyonel davranışlarla yakından ilişkili olduğunu göstermiştir. Çalışma verileri, gebelerde beslenme alışkanlıklarının sadece besin alımı değil, zamanlamasıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Maternal diet quality directly affects both maternal and fetal health. This study examines the correlation between chrononutrition-related eating habits and diet quality during pregnancy in an obstetrics and gynecology outpatient clinic. The first phase assessed the Turkish validity and reliability of the Balkan Food Quality and Diversity in Pregnancy Questionnaire-18 (BFQDPQ-18) with 182 pregnant women (mean age: 27,14±4,52 years) across trimesters (trimester I: 23,1%; trimester II: 28,0%; trimester III: 48,9%). The scale demonstrated strong internal consistency (Cronbach's α = 0,80) and high intra-class reliability (ICC = 0,88). The second phase involved 251 pregnant women (mean age: 26,92±4,54 years) across trimesters (trimester I: 23,1%; trimester II: 33,5%; trimester III: 43,4%). Data on sociodemographics, gestational periods, dietary practices, three-day food intake logs, and select anthropometric measurements were collected. The Munich Chronotype Questionnaire (MCTQ) and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) were used. Dietary quality and diversity were assessed using the Turkish adaptation of the Balkan Food Quality and Diversity in Pregnancy Questionnaire (BFQDPQ-TR) and the Healthy Eating Index (HEI-2015). Chrononutritional behaviors were analyzed via food records, including meal timing, nocturnal hunger, meal frequency, and eating duration. Most pregnant women (96%) had an intermediate chronotype. Based on Institute of Medicine (IOM) guidelines, 57.1% of second-trimester women had inadequate weight gain, while 74.3% in the third trimester had excessive weight gain. BFQDPQ-TR scores and energy intake were higher in the third trimester than the first (p<0.05). No participants had“good”diet quality per HEI-2015, but weak yet significant correlations emerged between total HEI-2015 and BFQDPQ-TR scores, meal consumption, subjective diet quality, and starchy food intake (p<0.05). Chrononutrition analysis revealed that first-trimester women had later initial meals than second-trimester women (p<0.05), while third-trimester women had prolonged eating duration but shorter nocturnal hunger (p<0.05). A positive correlation was found between BFQDPQ-TR scores and last meal timing, while a negative correlation was observed between late eating duration, sleep, and midnight hunger (p<0.05). Findings confirm that BFQDPQ-TR is valid and reliable for Turkish populations, highlighting a strong link between diet quality, diversity, and chrononutritional behaviors. The study underscores the need to assess pregnant women's eating habits not only based on food intake but also on timing.
Benzer Tezler
- Krononütrisyon Profili Günlüğü'nün Türkçe geçerlik ve güvenirliği: Yetişkin bireylerde kronotip beslenme, gece yeme davranışı ve uyku üzerindeki etkisi
Turkish validity and reliability of the chrononutrition profile diary: The impact of chronotype on nutrition, night eating behavior, and sleep in adults
OLCAY BARIŞ
Doktora
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN ÇAKIR BİÇER
PROF. DR. MURAT BAŞ
- Maternal krononütrisyonun intestinal ve plasental mikrobiyota üzerine etkisi
The effect of maternal chrononutrition on intestinal and placental microbiota
EMİNE KURTBEYOĞLU
Doktora
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikErciyes ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP CAFEROĞLU AKIN
- Gebelikte asemptomatik bakteriüri
Başlık çevirisi yok
MERAL UZUNSEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1988
Kadın Hastalıkları ve DoğumCumhuriyet ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
- Gebelikte beslenme alışkanlıkları ve kalsiyum metabolizması ile olan ilişkisi
Başlık çevirisi yok
AYŞE CENGİZ
- Gebelikte beslenme alışkanlığı kan demir düzeyi ve demir metobolizmasının diğer göstergeleri arasındaki ilişki
Başlık çevirisi yok
GÜLAY CEYHAN