Aile hekimliği asistanlarında yaşam kalitesi ve akıllı telefon bağımlılığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between professional quality of life and smartphone addiction among family medicine residents
- Tez No: 988965
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VELİTTİN SELÇUK ENGİN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği asistanı, Çalışanlar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği, akıllı telefon bağımlılığı, mesleki tatmin, tükenmişlik, eşduyum yorgunluğu, Family medicine resident, Professional Quality of Life Scale, smartphone addiction, compassion satisfaction, burnout, compassion fatigue
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma, aile hekimliği asistanlarının akıllı telefon bağımlılık düzeyleri ile profesyonel yaşam kalitesi alt boyutları (mesleki tatmin, tükenmişlik, eşduyum yorgunluğu) arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmadan elde edilecek bulgular ışığında, sağlık çalışanlarında akıllı telefon bağımlılığına ilişkin farkındalığın artırılması ve aile hekimliği asistanlarının mesleki yaşam kalitesi düzeylerinin belirlenerek iyileştirilmesine yönelik kanıta dayalı stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlamak hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma, aile hekimliği asistanları üzerinde yürütülmüştür. Veriler, sosyodemografik ve mesleki özellikleri içeren 19 sorudan oluşan anket formu, 10 sorudan oluşan Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Form (ATBÖ-KF) ve 30 sorudan oluşan Çalışanlar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇYKÖ) kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada istatistiksel analiz“IBM SPSS 27.0”programı kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistikler, grup karşılaştırmaları, Spearman korelasyon analizi ve tek değişkenli ile çok değişkenli lineer regresyon analizleri kullanılmıştır. Çok değişkenli modeller backward yöntemi ile oluşturulmuştur. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 305 aile hekimliği asistanı katılmış olup, katılımcıların %60,7'si kadın, %39,3'ü erkektir. Ölçek puan ortalamaları; mesleki tatmin için 33,11±8,50, tükenmişlik için 19,97±6,63, eşduyum yorgunluğu için 19,63±8,98 ve Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği (ATBÖ) için 30,48±11,63 olarak saptanmıştır. Korelasyon analizlerinde; ATBÖ puanı ile mesleki tatmin arasında negatif (r=-0,128; p=0,026); tükenmişlik (r=0,248; p<0,001) ve eşduyum yorgunluğu (r=0,306; p<0,001) arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Çok değişkenli regresyon analizleri sonucunda; yalnız yaşayanların mesleki tatmin puanı, başka kişilerle birlikte yaşayanlara göre ortalama 2,738 birim daha düşükken (p=0,011), sigara kullanım öyküsü olanlarda mesleki tatmin puanı ortalama 2,517 birim daha düşük bulunmuştur (p=0,009). Nihai modele göre ATBÖ açısından riskli grupta yer almak tükenmişlik puanını ortalama 2,999 birim artırırken (p<0,001), evli olmak tükenmişliği ortalama 1,731 birim azaltmaktadır (p=0,019). Alkol kullananların ise tükenmişlik puanı, hiç alkol kullanmayanlara göre ortalama 2,626 birim daha yüksektir (p=0,001). ATBÖ açısından riskli grupta yer almak eşduyum yorgunluğu puanını ortalama 4,396 birim artırmaktadır (p<0,001). Erkek olmak, kadınlara kıyasla eşduyum yorgunluğu puanını ortalama 2,740 birim azaltırken (p=0,007), akıllı telefonu iş amaçlı kullananlarda eşduyum yorgunluğu puanı kullanmayanlara göre ortalama 9,180 birim daha yüksek bulunmuştur (p=0,003). Sonuç: Bu çalışma, aile hekimliği asistanlarında akıllı telefon bağımlılığı ile profesyonel yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi; mesleki tatmin, tükenmişlik ve eşduyum yorgunluğu boyutları üzerinden incelemiştir. Bulgular, akıllı telefon bağımlılığı düzeyi arttıkça mesleki tatminin azaldığını; buna karşılık tükenmişlik ve eşduyum yorgunluğu düzeylerinin anlamlı biçimde yükseldiğini göstermektedir. Ayrıca mesleki tatminin daha çok sosyal yaşam koşulları ve stresle baş etme davranışlarıyla ilişkili olduğu; tükenmişlik ve eşduyum yorgunluğunun ise problemli akıllı telefon kullanımı ve işle ilişkili dijital maruziyetle daha yakından bağlantılı olduğu saptanmıştır. Bu bulgular, aile hekimliği asistanlarının profesyonel yaşam kalitesini artırmaya yönelik müdahalelerde bireysel dijital davranışların yanı sıra sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve işle ilişkili dijital sınırların netleştirilmesinin önemini ortaya koymaktadır. Günümüzde giderek artan bir sorun olan akıllı telefon bağımlılığının aile hekimliği asistanları üzerindeki etkilerini inceleyen bu çalışma, gelecekte daha kapsamlı ve geniş ölçekli çalışmaların yapılmasının önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aims to reveal the relationship between smartphone addiction levels and the subdimensions of professional quality of life (compassion satisfaction, burnout, and compassion fatigue) among family medicine residents. In light of the findings obtained from this study, it is aimed to increase awareness of smartphone addiction among healthcare professionals and to contribute to the development of evidence-based strategies to determine and improve the professional quality of life levels of family medicine residents. Materials and Methods: This cross-sectional and descriptive study was conducted among family medicine residents. Data were collected using a questionnaire form consisting of 19 questions on sociodemographic and occupational characteristics, the Smartphone Addiction Scale–Short Version (SAS-SV) consisting of 10 questions, and the Professional Quality of Life Scale (ProQOL) consisting of 30 questions. Statistical analyses were performed using the“IBM SPSS 27.0”program. Descriptive statistics, group comparisons, Spearman correlation analysis, and univariate and multivariate linear regression analyses were used. Multivariate models were constructed using the backward method. Statistical significance was accepted as p<0,05. Results: A total of 305 family medicine residents participated in the study; 60,7% of the participants were female and 39,3% were male. The mean scale scores were 33,11±8,50 for compassion satisfaction, 19,97±6,63 for burnout, 19,63±8,98 for compassion fatigue, and 30,48±11,63 for the Smartphone Addiction Scale (SAS-SV). In correlation analyses, SAS score was negatively associated with compassion satisfaction (r=-0,128; p=0,026), while significant positive associations were found with burnout (r=0,248; p<0,001) and compassion fatigue (r=0,306; p<0,001). According to multivariate regression analyses, the compassion satisfaction score of those living alone was on average 2,738 points lower than those living with others (p=0,011), and the compassion satisfaction score was on average 2,517 points lower among those with a history of smoking (p=0,009). In the final model, being in the risky group in terms of SAS increased the burnout score by an average of 2,999 points (p<0,001), while being married decreased burnout by an average of 1,731 points (p=0,019). The burnout score of alcohol users was on average 2,626 points higher than those who never used alcohol (p=0,001). Being in the risky group in terms of SAS increased the compassion fatigue score by an average of 4,396 points (p<0,001). Being male decreased the compassion fatigue score by an average of 2,740 points compared with females (p=0,007), while the compassion fatigue score was on average 9,180 points higher among those who used smartphones for work purposes compared with those who did not (p=0,003). Conclusion: This study examined the relationship between smartphone addiction and professional quality of life among family medicine residents through the dimensions of compassion satisfaction, burnout, and compassion fatigue. The findings indicate that as the level of smartphone addiction increases, compassion satisfaction decreases, whereas burnout and compassion fatigue levels increase significantly. In addition, compassion satisfaction was found to be more strongly associated with social living conditions and stress-coping behaviors, while burnout and compassion fatigue were more closely related to problematic smartphone use and work-related digital exposure. These findings highlight the importance of strengthening social support mechanisms and clarifying work-related digital boundaries, in addition to individual digital behaviors, in interventions aimed at improving the professional quality of life of family medicine residents. This study, which investigates the effects of smartphone addiction—an increasingly common problem—on family medicine residents, emphasizes the importance of conducting more comprehensive and large-scale studies in the future.
Benzer Tezler
- Ankara'daki Tıpta uzmanlık öğrencilerinin nomofobi düzeyinin yaşam kalitesine etkisi
The effect of nomophobia level on the quality of life of medical residents in Ankara
İBRAHİM ÖZTEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiHacettepe ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİLAL AKSOY
- Ankara Bilkent Şehir Hastanesi asistanlarında fiziksel aktivite düzeyi ve mesleki doyum
Physical activity level and job satisfaction among resident physicians at Ankara Bilkent City Hospital
DİLARA AKYÜREK İLHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
- Ankara'da çalışan Aile Hekimliği asistanlarının COVİD-19 pandemisi döneminde yaşam kalitesi düzeylerinin umutsuzluk düzeyi ile ilişkisi
Relationship between life quality and hopelessness among family medicine residents working in Ankara throughout COVİD-19 pandemic
SAİMCAN ALPAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM SUVAK
- İZMİR İLİNDEKİ AİLE HEKİMLİĞİ ASİSTANLARININ İŞ VE YAŞAM DOYUMUNUN İNCELENMESİ
Investigation of Job and Life Satisfaction of Family Medicine Assistants in Izmir Province
NAZİFE ÇETİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI BAYINDIR
- Samsun'da Aile Sağlığı merkezlerinde çalışan hekimlerde ve aile hekimliği asistanlarında tükenmişlik ve ilişkili faktörler: Kesitsel bir çalışma
Burnout and related factors among physicians and family medicine residents working in family health centers in Samsun: A cross-sectional study
SEZER ALTAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KÜRŞAT ŞAHİN