Kolonoskopi öncesinde kolon temizliği için kullanılan ilaçların tahmini glomerüler filtrasyon hızına (eGFR) etkisi
The impact of bowel preparation agents on estimated glomerularfiltration rate (eGFR) before colonoscopy
- Tez No: 989022
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EVRİM KAHRAMANOĞLU AKSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Gastroenteroloji, Gastroenterology
- Anahtar Kelimeler: Glomerüler filtrasyon hızı, Kolon hastalıkları, Kolonoskopi, Lavmanlar, Nefrotoksisite, Glomerular filtration rate, Colonic diseases, Colonoscopy, Enema, Nephrotoxicity
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Kolonoskopi, kolorektal hastalıkların tanı ve tedavisinde altın standart yöntem olup, başarısı bağırsak temizliğinin kalitesine bağlıdır. Bu amaçla polietilen glikol (PEG), sodyum fosfat, sodyum pikosülfat ve sennosidler kullanılmaktadır. Ancak, bu preparatlar, özellikle hiperozmolar ajanlar, sıvı-elektrolit dengesizliği ve akut fosfat nefropatisi gibi böbrek fonksiyonlarında bozukluklara yol açabilmektedir. Yüksek riskli hasta gruplarında (yaşlılar, diyabetik, hipertansif ve kronik böbrek hastaları) tahmini glomerüler filtrasyon hızında (eGFR) düşüş klinik önem taşımaktadır. Literatürdeki çelişkili bulgular, bu preparatların böbrek fonksiyonları üzerindeki etkilerinin daha kapsamlı değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bu çalışma, bağırsak temizlik preparatlarının eGFR üzerindeki kısa vadeli etkilerini ve bu etkilerin komorbiditelerle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 2023-2024 tarihleri arasında kolonoskopi yapılan 18 yaş üzeri, yeterli bağırsak temizliği sağlanmış, tam kolonoskopi uygulanmış ve işlem öncesi/sonrası (ortalama 14 gün) biyokimya verileri mevcut hastalar dahil edildi. Terminal dönem böbrek hastalığı, böbrek transplantasyonu, yetersiz bağırsak temizliği veya eksik veri bulunan hastalar dışlandı. Demografik özellikler, komorbiditeler, kolonoskopi endikasyonları, bağırsak temizlik kalitesi ve laboratuvar bulguları hastane kayıtlarından elde edildi. Böbrek fonksiyonları, CKD-EPI (2021) formülü ile hesaplanan eGFR üzerinden değerlendirildi. İstatistiksel analizler risk grupları ve kullanılan preparatlara göre gruplandırılarak karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 544 hasta (ortanca yaş 58 [19-88] yıl, %42,3 erkek, %57,7 kadın) dahil edilmiştir. En sık komorbiditeler hipertansiyon (%35,5), diyabetes mellitus (%25,6), aterosklerotik damar hastalığı (%18,9), hiperlipidemi (%17,8), hipotiroidi (%11,6) ve kronik böbrek hastalığı (%5,1) olarak saptanmıştır. Kolonoskopi endikasyonları arasında tarama (%55,7), kronik ishal/kabızlık (%30,7), polip takibi (%5,7), gastrointestinal kanama (%3,1), inflamatuar bağırsak hastalığı kontrolü (%2,6) ve tanısı (%2,2) yer almıştır. Kolonoskopi bulguları arasında anorektal lezyonlar (%52,4), polipler (%32,4), normal bulgular (%13,4), divertikül (%6,4) ve inflamatuar bağırsak hastalığı (%2,2) gözlenmiştir. Bağırsak temizlik preparatları arasında sodyum fosfat + sennosid (%63,4), sodyum pikosülfat + sodyum fosfat (%30,0) ve PEG (%6,6) kullanılmıştır. Sodyum fosfat + sennosid grubunda hipertansiyon, kardiyovasküler hastalık ve hiperlipidemi prevalansı daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,026; p=0,017; p=0,006), kronik hastalık için ilaç kullanımı da daha sık olarak saptanmıştır (p<0,001). Genel popülasyonda kolonoskopi sonrası eGFR'de hafif ancak anlamlı bir düşüş gözlendi (86,2 ± 17,4'ten 84,8 ± 18,7 mL/dk/1,73 m²'ye, p=0,001), bu etki özellikle sodyum fosfat + sennosid grubunda belirgindi (85,6 ± 17,8'den 83,7 ± 19,0'a, p=0,002). Yüksek riskli gruplarda (HT n=193, DM n=129, KBH n=28, 65+ yaş n=156), sodyum fosfat + sennosid grubunda eGFR düşüşü anlamlıydı (örneğin, KBH'de 48,5 ± 10,2'den 43,0 ± 12,6'ya, p=0,028). PEG ve sodyum pikosülfat + sodyum fosfat gruplarında anlamlı değişiklik saptanmadı (p>0,05). Laboratuvar bulgularında hemoglobin ve hematokrit düşüşü (p<0,001), fosfor artışı (p<0,001) gözlendi; bu değişiklikler sodyum fosfat + sennosid grubunda daha belirgindi. Sonuç: Çalışmamız, kolonoskopi öncesi bağırsak temizlik preparatlarının böbrek fonksiyonları üzerindeki kısa vadeli etkilerini ortaya koymaktadır. Genel popülasyonda eGFR'de istatistiksel olarak anlamlı ancak klinik açıdan sınırlı bir düşüş gözlenmiştir; bu etki, özellikle sodyum fosfat + sennosid kullanan yüksek riskli gruplarda (hipertansiyon, diyabet, kronik böbrek hastalığı, ileri yaş) belirgindir. PEG ve sodyum pikosülfat + sodyum fosfat gruplarında böbrek fonksiyonlarında anlamlı değişiklik saptanmamıştır, bu da PEG'in izo-osmolar yapısının ve sodyum pikosülfatın düşük hacimli rejiminin böbrek güvenliği açısından avantajlı olduğunu göstermektedir. Fosfat içeren preparatlar, özellikle yaşlı ve komorbiditeli hastalarda akut fosfat nefropatisi riski nedeniyle dikkatle kullanılmalıdır. Klinik pratikte, hasta seçimi, yeterli hidrasyon ve renal fonksiyon takibi hasta güvenliğini artıracaktır. Türkiye'de bu konuda sınırlı veri bulunması nedeniyle, çalışma literatüre önemli bir katkı sağlamakta olup, uzun vadeli prospektif araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: Colonoscopy is the gold standard for the diagnosis and treatment of colorectal diseases, and its efficacy depends significantly on the quality of bowel preparation. Polyethylene glycol (PEG), sodium phosphate, sodium picosulfate, and sennosides are commonly used bowel preparation agents. However, these agents, particularly hyperosmolar ones, may cause fluid-electrolyte imbalances and renal complications, such as acute phosphate nephropathy. In high-risk groups (e.g., elderly, diabetic, hypertensive, and chronic kidney disease patients), a decline in estimated glomerular filtration rate (eGFR) is clinically significant. Contradictory findings in the literature highlight the need for a comprehensive evaluation of these agents' effects on renal function. This study aims to investigate the short-term effects of bowel preparation agents on eGFR and their relationship with comorbidities. Materials and Methods: This study included patients aged 18 years and older who underwent colonoscopy at Ankara Atatürk Sanatoryum Education and Research Hospital between 2023 and 2024, with adequate bowel preparation, complete colonoscopy, and available pre- and post-procedure (mean 14 days) biochemical data. Patients with end-stage renal disease, kidney transplantation, inadequate bowel preparation, or incomplete data were excluded. Demographic characteristics, comorbidities, colonoscopy indications, bowel preparation quality, and laboratory findings were obtained from hospital records. Renal function was assessed using eGFR calculated by the CKD-EPI (2021) formula. Statistical analyses were performed by grouping patients according to risk profiles and the bowel preparation agents used. Results: The study included 544 patients (median age 58 years [range 19–88], 42,3% male, 57,7% female). The most common comorbidities were hypertension (35,5%), diabetes mellitus (25,6%), atherosclerotic vascular disease (18,9%), hyperlipidemia (17,8%), hypothyroidism (11,6%), and chronic kidney disease (5,1%). Colonoscopy indications included screening (55,7%), chronic diarrhea/constipation (30,7%), polyp follow-up (5,7%), gastrointestinal bleeding (3,1%), and inflammatory bowel disease monitoring (2,6%) or diagnosis (2,2%). Colonoscopy findings included anorectal lesions (52,4%), polyps (32,4%), normal findings (13,4%), diverticula (6,4%), and inflammatory bowel disease (2,2%). Bowel preparation agents used were sodium phosphate + sennosides (63,4%), sodium picosulfate + sodium phosphate (30,0%), and PEG (6,6%). The sodium phosphate + sennosides group had a higher prevalence of hypertension, cardiovascular disease, and hyperlipidemia (p=0,026, p=0,017, p=0,006, respectively) and more frequent use of medications for chronic conditions (p<0,001). In the overall population, a mild but statistically significant decrease in eGFR was observed post-colonoscopy (from 86,2 ± 17,4 to 84,8 ± 18,7 mL/min/1,73 m², p=0,001), with this effect being more pronounced in the sodium phosphate + sennosides group (from 85,6 ± 17,8 to 83,7 ± 19,0, p=0,002). In high-risk groups (hypertension n=193, diabetes n=129, chronic kidney disease n=28, age ≥65 n=156), the eGFR decline was significant in the sodium phosphate + sennosides group (e.g., in chronic kidney disease: from 48,5 ± 10,2 to 43,0 ± 12,6, p=0,028). No significant changes were observed in the PEG or sodium picosulfate + sodium phosphate groups (p>0,05). Laboratory findings showed a decrease in hemoglobin and hematocrit (p<0,001) and an increase in phosphorus levels (p<0,001), with these changes being more pronounced in the sodium phosphate + sennosides group. Conclusion: This study elucidates the short-term effects of bowel preparation agents used before colonoscopy on renal function. A statistically significant but clinically limited decrease in eGFR was observed in the general population, particularly in high-risk groups (hypertension, diabetes, chronic kidney disease, and advanced age) using sodium phosphate + sennosides. No significant changes in renal function were observed in the PEG or sodium picosulfate + sodium phosphate groups, suggesting that the iso-osmolar nature of PEG and the low-volume regimen of sodium picosulfate provide a renal safety advantage. Phosphate-containing preparations, particularly in elderly and comorbid patients, should be used cautiously due to the risk of acute phosphate nephropathy. In clinical practice, careful patient selection, adequate hydration, and monitoring of renal function can enhance patient safety. Given the limited data on this topic in Turkey, this study provides a significant contribution to the literature, highlighting the need for long-term prospective studies.
Benzer Tezler
- Akromegali hastalarında rutin kolonoskopi hazırlığı başarı oranları ve bağırsak temizliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of success rates of routine colonoscopy preparation and intestinal cleansing in patients with acromegaly
PINAR DOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ADAŞ
DOÇ. DR. YASEMİN GÖKDEN
- Diyabetik hastalarda SGLT-2 inhibitörleri kullanımının kolonoskopi hazırlığına etkisinin incelenmesi
Evaluation of the effect of sodium–glucose cotransporter-2 (SGLT-2) inhibitor use on colonoscopy preparation in patients with diabetes
SEHER SÜMER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YALÇIN HACIOĞLU
DR. UĞUR ÖNAL
- Kolonoskopi öncesi bağırsak temizliği için kullanılan;Polietilen Glikol“, ”Monobazik Sodyum Fosfat“ ve ”SennozitA-B Kalsiyum" solüsyonlarının kolon mukozası ve serumdaTAS/TOS değerleri ile serum IL-6 üzerine etkilerininkıyaslanması
Comparative evaluation of the effects of Polyethylene Glycol, Monobasic Sodium Phosphate, and Sennoside A-B Calcium solutions used for pre-colonoscopy bowel preparation on colonic mucosa, serum TAS/TOS levels, and serum IL-6 levels
SAFA CİHAN COŞKUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Genel CerrahiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiGenel Cerrahi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENVER KUNDUZ
- Konvansiyonel kolonoskopi ile geçilemeyen obstrüktif kolon kitleli ya da dolikokolon olan olguların 64 kesitli bilgisayarlı tomogrofi sanal kolonoskopi ile değerlendirilmesi
By using 64 slice computed tomography virtual colonoscopy, evaluation of patients with dolichocolon or obstructive colonic mass which can not be completed due to conventional colonoscopy
İSMAİL PINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
Radyoloji ve Nükleer TıpTrakya ÜniversitesiRadyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ERCÜMENT ÜNLÜ
- Konya Şehir Hastanesi endoskopi ünitesine başvuran hastalarda kolonoskopi hazırlığında barsak temizliğine etki eden faktörler ve beslenme bilgi düzeyi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the factors affecting bowel cleansing in preparation for colonoscopy in patients admitted to the Konya city Hospital endoscopy unit and its relationship with the level of nutrition knowledge
EMİNE TUĞÇE YALDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
DOÇ. DR. GÜRCAN ŞİMŞEK