Üniversite öğrencilerinin dijital erişim ve dijital okuryazarlık düzeyleri: Türk ve Özbek iletişim fakültesi öğrencileri örneği
Digital access and digital literacy levels of university students: The example of Turkish and Uzbek communication faculty students
- Tez No: 989050
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET BİÇER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Dijital erişim, dijital okuryazarlık, üniversite öğrencileri, Türkiye, Özbekistan, Bilgi teknolojisi altyapı kütüphanesi, Bilişim teknolojileri dersi, Digital access, digital literacy, university students, Türkiye, Uzbekistan, Information technology infrastructure library, Information technology course
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye ve Özbekistan'daki iletişim fakültesi öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında kullanılan veri toplama aracı, Bayrakcı ve Narmanlıoğlu tarafından 2021 yılında geliştirilen, 29 maddelik ve altı boyuttan oluşan Dijital Okuryazarlık Ölçeği'dir. Bu boyutlar“Etik ve Sorumluluk”,“Genel Bilgi ve İşlevsel Beceriler”,“Günlük Kullanım”,“İleri Düzey Üretim”,“Gizlilik ve Güvenlik”ve“Sosyal Boyut”olarak adlandırılmaktadır. Araştırmanın örneklemini Türkiye'den 200 ve Özbekistan'dan 200 olmak üzere toplam 400 iletişim fakültesi öğrencisi oluşturmuştur. Veriler SPSS Statistics 31 programında analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde ölçeğin güvenilirlik düzeyinin yüksek olduğu (Cronbach's Alpha=0.933) saptanmıştır. Ancak araştırmada kullanılan dijital okuryazarlık ölçeği Özbekistan örnekleminde düşük iç tutarlılık göstermiştir. Bu nedenle karşılaştırmalı çıkarımsal analizler yalnızca güvenilir verinin sağlandığı Türk öğrenci grubu üzerinden yürütülmüş, Özbekistan örneklemine ilişkin bulgular betimsel düzeyde sunulmuştur. Analiz sonuçlarına göre internet bağlantısı veya hız sorunu yaşayan öğrencilerin etik, teknik ve günlük kullanım boyutlarında daha düşük puanlara sahip olduğu belirlenmiştir. İnterneti eğitim/araştırma ve iş amacıyla kullanan öğrencilerin özellikle teknik ve üretkenlik boyutlarında daha yüksek dijital okuryazarlık düzeylerine sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca cinsiyet değişkeni bazı alt boyutlarda anlamlı farklılık yaratırken, gelir düzeyi tüm alt boyutlarda etkili olmuş; yaş ve doğum yeri değişkenlerinin etkisinin ise sınırlı kaldığı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the digital literacy levels of communication faculty students in Türkiye and Uzbekistan. The data collection tool used in the research is the Digital Literacy Scale developed by Bayrakcı and Narmanlıoğlu (2021), which consists of 29 items and six sub-dimensions. These dimensions are titled“Ethics and Responsibility,”“General Knowledge and Functional Skills,”“Daily Use,”“Advanced Production,”“Privacy and Security,”and“Social Dimension.”The sample of the study consists of a total of 400 communication faculty students, 200 from Türkiye and 200 from Uzbekistan. The data were analyzed using IBM SPSS Statistics 31. The analyses revealed that the scale demonstrated a high level of reliability (Cronbach's Alpha = 0.933). However, the digital literacy scale used in the research showed low internal consistency within the Uzbekistan sample. For this reason, comparative inferential analyses were conducted only on the Turkish student group, where reliable data were obtained, while findings related to the Uzbekistan sample were presented descriptively. According to the analysis results, students experiencing internet access or speed problems had lower scores in the ethics, technical, and daily use dimensions. Students who used the internet for educational/research and work-related purposes exhibited higher digital literacy levels, particularly in the technical and advanced production dimensions. In addition, while gender showed significant differences in certain sub-dimensions, income level was influential across all dimensions; the effects of age and place of birth were found to be limited.
Benzer Tezler
- A scaling/quantifying project for assessing digital skills in participatory culture: A Turkish case
Katılımcı kültürde dijital yetkinlikleri değerlendirmek için ölçek ve sayısallaştırma projesi: Türkiye vakası
UMUT KISA
Doktora
İngilizce
2019
İletişim Bilimleriİstanbul Bilgi Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAN SAKA
- Afganistan'da üniversite öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri üzerine bir araştırma: Belh ve Bağlan Üniversiteleri örneği
A study on digital literacy levels of university students in Afghanistan: The cases of Balkh and Baghlan Universities
SAYED JAWID RAHIMY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikAtatürk ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLHANIM KARAOĞLU
- Üniversite öğrencilerinin dijital okuryazarlık becerilerinin çevrimiçi öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluklarına etkisi
The effect of university students' digital literacy skills on their readiness for online learning
NEŞE BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN KUYUMCU VARDAR
- Üniversite öğrencilerinin dijital eşitsizlik ve dijitalokuryazarlık algıları arasındaki ilişkiye yönelik bir analiz:Atatürk Üniversitesi öğrencileri örneği
An analysis of the relationship between university students'perceptions of digital inequality and digital literacy: Thecase of Atatürk University students
KÜBRA KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halkla İlişkilerAtatürk ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERYEM OKUMUŞ
- Sosyal medyadaki algoritma ve botlara yönelik farkındalıkta dijital okuryazarlığın rolü
The role of digital literacy in awareness of algorithms and bots in social media
NEZAHAT BAYLACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikKocaeli ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL ÇETİNKAYA