Geri Dön

Algılanan ebeveyn kabul-reddi ile güvenilirlik algısı arasındaki ilişkide duygusal süreçlerin aracı rolü

The mediating role of emotional processes in the relationship between perceived parental acceptance-rejection and perception of trustworthiness

PDF İndir

  1. Tez No: 989104
  2. Yazar: GAMZE GEDİK
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU KAÇAR AKÜN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Psikoloji, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Güven, güvenilirlik algısı, algılanan ebeveyn reddi, aile duygu ifade ediciliği, aleksitimi, Trust, perception of trustworhiness, perceived parental rejection, family emotional expressiveness, alexithymia
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Güven ve güvenilirlik algısı kişilerarası ilişkilerin gelişimi ve sürdürülmesinde en temel bileşenlerden biridir. Bireylerin güvenilirlik değerlendirmeleri yalnızca deneyimlere dayalı olarak değil; aynı zamanda yüz ifadeleri gibi kısa süreli ipuçları aracılığıyla da şekillenmektedir. Güvenilirlik algısında güvenen ve güvenilenin demografik, kişilik, duygusal, bilişsel ve kişilerarası deneyimlerine ilişkin özellikleri rol oynamaktadır. Gelişimsel açıdan bireylerin erken çocukluk deneyimleri, özellikle ebeveynlerinden algıladıkları kabul ve red, bireylerin güvenilirlik algısında kritik bir rol oynamaktadır. Alan yazında güvenilirlik algısı ile algılanan ebeveyn kabul-reddi arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar sınırlıdır ve bu ilişkide rol oynayabilecek mekanizmaların aydınlatılması gerekmektedir. Bu doğrultuda, mevcut araştırmada güvenilirlik algısının algılanan ebeveyn kabul-reddi ile ilişkisi ve bu ilişkide etkili olabilecek mekanizmalar incelenmiştir. Algılanan ebeveyn kabul-reddinin güvenilirlik algısını yordayacağı ve bu ilişkide aile duygu ifade ediciliği, aleksitimi, duygu tanıma becerisi ile pozitif ve negatif duygunun anlamlı dolaylı etki göstereceği varsayılmıştır. Araştırmanın örneklemini 18-25 yaş arasında yer alan 119 üniversite öğrencisi (59 kadın, 60 erkek) oluşturmaktadır. Katılımcılar, Bilgilendirilmiş Onam Formu, Demografik Bilgi Formu, Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği - Kısa Form (anne ve baba formları), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-26), Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği, Algılanan Güvenilirlik Görevi ve Duygu Tanıma Görevi'ni tamamlamıştır. Demografik Bilgi Formu'nda yer alan maddeler aracılığıyla Aile Duygu İfade Ediciliği İndeksi oluşturulmuştur. Veriler araştırmacı tarafından yüz yüze toplanmıştır. Cinsiyet ve yaş farklılıklarını değerlendirmek için ANOVA ve MANOVA, değişkenler arası ilişkileri incelemek için Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Aracılık analizleri, PROCESS uygulaması Model 4 ile anne ve baba reddi için ayrı ayrı yürütülmüştür. Bulgular, güvenilirlik algısının cinsiyet ve yaşa göre farklılaştığını göstermiştir. Erkeklerin güvenilirlik algısının kadınlara kıyasla daha yüksek olduğu, ayrıca 21-25 yaş grubunun 18-20 yaş grubuna kıyasla daha yüksek güvenilirlik değerlendirmeleri yaptığı bulunmuştur. Algılanan ebeveyn kabul-reddinde ise cinsiyet ve yaşın anlamlı etkileri bulunmamıştır. Pearson korelasyon analizi bulguları, algılanan ebeveyn reddi ile güvenilirlik algısı arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Paralel çoklu aracı değişken analizi bulguları, algılanan ebeveyn reddinin güvenilirlik algısını doğrudan yordamadığını, ancak aile duygu ifade ediciliği üzerinden anlamlı dolaylı bir etkisinin bulunduğunu göstermiştir. Algılanan anne ve baba reddinin artması ailede duygu ifade ediciliği azaltmakta; bu durum da güvenilirlik algısının düşmesine yol açmaktadır. Bu bulgu, güvene dayalı kişilerarası ilişkilerde yaşanan sorunlara yönelik klinik müdahalelerde, algılanan ebeveyn kabul-reddi ve aile duygu ifade ediciliğinin dikkate alınması gereken önemli faktörler olduğunu göstermektedir.

Özet (Çeviri)

Trust and perception of trustworthiness are among the most fundamental components in the devolepment and maintenance of interpersonal relationships. Evaluations of trustworthiness are shaped not solely by experiences but are also through brief cues, including facial expressions. In the perception of trustworthiness, demographic, personality, emotional, cognitive and interpersonal experiential characteristics of both the trustor and the trustee play a significant role. The literature on the relationship between perception of trustworthiness and perceived parental acceptance-rejection is limited, and the mechanisms that may underlie this association require further investigation. In this context, the present study examined the relationship between trustworthiness perception and perceived parental acceptance-rejection, as well as the mechanisms that may influence this association. It was hypothesized that perceived parental acceptance-rejection would predict trustworthiness perception, and that family emotional expressiveness, alexithymia, emotion recognition ability, as well as positive and negative affect would exhibit significant indirect effects in this relationship. The research sample consisted of 119 university students aged 18 to 25 years (59 women, 60 men). Participants completed Informed Consent Form, Demographic Information Form, Parental Acceptance-Rejection Questionnaire – Short Form (mother and father forms), Toronto Alexithymia Scale (TAS-26), Positive and Negative Affect Schedule, Perceived Trustworthiness Task and Emotion Recognition Task. Family Emotional Expressiveness Index was derived from items included in the Demographic Information Form. Data were collected in person by the researcher. ANOVA and MANOVA were conducted to examine gender and age differences, Pearson correlation analyses were employed to assess associations among the variables. Mediation analyses were conducted seperately for maternal and paternal rejection using Model 4 of the PROCESS macro. The results showed that trustworthiness perception varied according to gender and age. Specifically, men exhibited higher trustworhiness perceptions compared to women, and the 21-25 age group demonstrated higher trustworthiness evaluations than the 18-20 age group. No significant effects of gender or age were found for perceived parental acceptance-rejection. Findings from Pearson correlation analyses revealed a significant negative relationship between perceived parental rejection and trustworthiness perception. Results of the parallel multiple mediation analysis indicated that perceived parental rejection did not directly predict trustworthiness perception; however, it had a significant indirect effect through family emotional expressiveness. Increases in perceived maternal and paternal rejection were associated with decreased family emotional expressiveness, which in turn led to lower trustworthiness perception. These findings suggest that perceived parental acceptance-rejection and family emotional expressiveness are important factors to consider in clinical interventions targeting problems in trust-bases interpersonal relationships.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    220853

    Understanding social anxiety through adolescents perceptions of interparental conflict and parental rejection

    Sosyal kaygıyı, ergenlerin algıladıkları ebeveynler arası çatışma ve ebeveyn reddi ile anlamak

    BAŞAK YILMAZ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2007

    Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FATOŞ ERKMAN

  2. Tez No

    667954

    Okul öncesi öğretmen kabul red ölçeği: Çocuk Kısa Formu'nun (6 yaş) Türkçe'ye uyarlanması geçerlik ve güvenirlik çalışması

    Turkish adaptation validity and reliability study of the pre school teacher acceptance rejection scale: Child Short Form (6 years)

    BÜŞRA EKİZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NALAN KURU

  3. Tez No

    745886

    Genç yetişkinlerde algılanan ebeveyn kabul ve reddinin benlik saygısı ve psikosomatik belirtiler ile ilişkisi

    The relationship of perceived parental acceptance and rejection with self-respect and psychosomatic symptoms in young adults

    SELVA SONAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Psikolojiİstanbul Okan Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖZLEM MESTÇİOĞLU GÖKMOĞOL

  4. Tez No

    825370

    Algılanan ebeveyn kabul-reddi ile zararlı alkol kullanımı arasındaki ilişkide aleksitimi aracı rolünün incelenmesi

    Examining the mediating role of alexithymia in the relationship between perceived parental acceptance-rejection and harmful alcohol use

    İLAYDA UÇAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Psikolojiİstanbul Gedik Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE SARUHAN

  5. Tez No

    944523

    Algılanan ebeveyn kabul-reddi ile reddedilme duyarlılığı arasındaki ilişkide kardeş ilişkilerinin aracı rolü

    The mediating role of sibling relationships between perceived parental acceptance-rejection and rejection sensitivity

    OYA ERAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Psikolojiİstanbul Okan Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ARİF HALDUN SOYGÜR

Geri Dön