Metotreksat tedavisi uygulanan ektopik gebelik olgularında tubal rüptür öngörülmesinde kullanılabilecek parametreler
Predictive parameters for tubal rupture in ectopic pregnancies treated with methotrexate
- Tez No: 989171
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLİN FEYKAN YEĞİN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Kadın Hastalıkları ve Doğum, Obstetrics and Gynecology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Etlik Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Ektopik gebelik, maternal morbidite ve mortalitenin önde gelen nedenlerinden biridir. Medikal tedavide metotreksat (MTX) sıkça kullanılmakla birlikte tedavi sürecinde tubal rüptür gelişimi önemli bir komplikasyondur. Bu çalışmada, MTX ile tedavi edilen ektopik gebelik olgularında rüptür gelişimini öngörmede etkili klinik ve biyokimyasal parametrelerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kasım 2022 – Nisan 2025 tarihleri arasında Ankara Etlik Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde ektopik gebelik tanısıyla başvuran ve metotreksat (MTX) tedavisi uygulanan 18–45 yaş aralığındaki 301 hasta retrospektif olarak incelenmiştir. Tüm hastalara vücut yüzey alanına göre 50 mg/m² dozunda intramüsküler MTX uygulanmış, seri β-hCG ölçümleri (1., 4. ve 7. gün) takip edilmiştir. β-hCG değerinde %15'in üzerinde düşüş tedavi başarısı olarak kabul edilmiş, yeterli düşüş sağlanmayan olgulara ikinci doz MTX verilmiştir. Tedavi sırasında rüptür gelişen veya medikal tedaviye yanıtsız kalan olgular cerrahiye alınmıştır. Hastaların demografik verileri, laboratuvar bulguları ve ultrasonografik parametreleri değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 301 hastanın ortalama yaşı 30,6±5,4 yıl, ortalama gebelik haftası 6,0±1,1 idi. MTX tedavisi %74,4 hastada başarılı olmuş, %25,6'sında cerrahi gerekmiş ve bunların %16,3'ünde rüptür gelişmiştir. Tek doz MTX uygulanan 215 hastanın %19,1'inde, ikinci doz alan 86 hastanın ise %9,3'ünde rüptür saptanmıştır. Rüptür gelişen olgularda başlangıç β-hCG düzeyi (2902 IU/L ve 2510 IU/L) ile gestasyonel kese boyutu anlamlı olarak daha yüksekti. Lojistik regresyon analizinde kese boyutundaki her 1 mm artışın rüptür riskini %5, başlangıç β-hCG'deki her 100 IU/L artışın ise riski %1,2 artırdığı gösterilmiştir. ROC analizinde başlangıç β-hCG için cut-off değeri 823 IU/L olarak belirlenmiş (duyarlılık %87,8; özgüllük %49,2) ve bu değerin üzerinde rüptür riskinin arttığı saptanmıştır. Nötrofil/lenfosit oranı rüptür grubunda daha yüksek izlenmiş, ancak bağımsız öngörücü bulunmamıştır. Diğer klinik değişkenlerle rüptür arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç: MTX tedavisi alan ektopik gebelik hastalarında yüksek başlangıç β-hCG düzeyi ve büyük gestasyonel kese boyutu rüptür için bağımsız risk faktörleri olarak öne çıkmaktadır. Bu parametrelerin tedavi sürecinde dikkate alınması, yüksek riskli hastaların erken dönemde tanımlanmasına ve daha güvenli klinik yönetim planlarının oluşturulmasına katkı sağlayabilir. Bulguların doğrulanması için prospektif, çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Background and Aim: Ectopic pregnancy is one of the leading causes of maternal morbidity and mortality. Methotrexate (MTX) is commonly used in medical management; however, tubal rupture during treatment remains a serious complication. This study aimed to identify clinical and biochemical parameters that can predict rupture in patients with ectopic pregnancy treated with MTX. Materials and Methods: Between November 2022 and April 2025, a total of 301 patients aged 18–45 years who were diagnosed with ectopic pregnancy and treated with MTX at the Department of Gynecology, Ankara Etlik City Hospital, were retrospectively analyzed. All patients received intramuscular MTX at a dose of 50 mg/m² calculated according to body surface area. Serial β-hCG measurements (days 1, 4, and 7) were recorded. A reduction of more than 15% in β-hCG was accepted as treatment success; patients without adequate decline received a second dose of MTX. Surgical intervention was performed in patients who developed rupture or failed to respond to medical treatment. Demographic data, laboratory results, and ultrasonographic parameters were evaluated. Results: The mean age of the patients was 30.6±5.4 years, and the mean gestational age was 6.0±1.1 weeks. MTX treatment was successful in 74.4% of patients, while 25.6% required surgery, and 16.3% developed rupture. Among those who received a single MTX dose (n=215), rupture occurred in 19.1%, whereas in the two-dose group (n=86), rupture occurred in 9.3%. Patients with rupture had significantly higher baseline β-hCG levels (2902 IU/L and 2510 IU/L, respectively) and larger gestational sac sizes. Logistic regression analysis showed that each 1 mm increase in sac size increased the risk of rupture by 5%, and each 100 IU/L increase in baseline β-hCG raised the risk by 1.2%. ROC analysis identified a baseline β-hCG cut-off value of 823 IU/L, which was associated with significantly higher rupture risk (sensitivity 87.8%, specificity 49.2%). The neutrophil-to-lymphocyte ratio was higher in the rupture group but was not found to be an independent predictor. Other clinical factors, such as history of surgery, previous ectopic pregnancy, presence of symptoms, endometrial thickness, and fetal cardiac activity, were not significantly associated with rupture. Conclusion: In patients with ectopic pregnancy treated with MTX, higher baseline β-hCG levels and larger gestational sac size were identified as independent risk factors for tubal rupture. Considering these parameters in clinical practice may help identify high-risk patients earlier and support safer treatment planning. Further prospective, multicenter studies are needed to confirm these findings.
Benzer Tezler
- Hastanemizde sezaryen skar gebeliklerin yönetimi
Management of cesarean scar pregnancy in OUR hospital
FETHİYE UMUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN TOSUN
- Ektopik gebeliklerde metotreksat ile tedavi sonuçları ve tubal pasaj kontrolü
Methotrexate treatment results and tubal passage control in ectopic pregnancies
NEVAL YAMAN GÖRÜK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık BakanlığıKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL KAYA
- Kliniğimizde tedavi edilen tubal ektopik gebelik olgularının retrospektif analizi
Retrospective analysis of tubal ectopic pregnancy cases treated in our clinic
FAZIL AVCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
Kadın Hastalıkları ve DoğumKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiCerrahi Tıp Bilimleri Bölümü
PROF. DR. GÜRKAN KIRAN
- Tedavi öncesi son 48 saatteki ve tedavi sonrası 4. gündeki B-HCG değerlerindeki değişimin, tubal ektopik gebelikte tek doz metotreksat tedavi başarısını öngörmedeki önemi
The importance of the change in B-HCG values in the last 48 hours before treatment and on the 4th day after treatment in predicting the success of single-dose methotrexate treatment in tubal ectopic pregnancy.
DAMLA CENGİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Kadın Hastalıkları ve DoğumAkdeniz ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METE ÇAĞLAR
- Ektopik gebelik yönteminde plasental büyüme faktörü: Metotreksat tedavi başarısının öngörme potansiyeli
Placental growth factor in the management of ectopic pregnancy: A potential predictor of methotrexate treatment success
BERİN ÖZYAMACI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLTEN ÖZGEN