Çiftlere yönelik afet sonrası travma odaklı müdahale programının etkililiği
Effectiveness of the post-disaster trauma-focused intervention program for couples
- Tez No: 989251
- Danışmanlar: PROF. DR. TÜRKAN DOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Aile içi ilişkiler, Doğal afetler, Duygusal ilişki, Evlilik öncesi karşı cins ilişkileri, Psikolojik travma, Stres bozuklukları-post travmatik, Stres bozuklukları-travmatik, Family relations, Natural disasters, Romantic relationship, Relations of opposite sexes in premarriage, Psychological trauma, Stress disorders-post traumatic, Stress disorders-traumatic
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doğal afetlerden sonra her iki partner de travmatik olaya birincil maruz kalandır ve bu durum travmatik strese çift temelli müdahale yöntemlerinin güncellenmesini gerektirir. Bu araştırmanın amacı, doğal afet sonrasında çift ilişkilerini beceri temelli güçlendirmeye yönelik travma-odaklı çevrimiçi bir müdahale programı geliştirmek ve etkinliğini test etmektir. Ayrıca, müdahale çalışmasında kullanmak üzere Çift İlişki Becerileri Envanteri'ni Türkçeye uyarlamaktır. Araştırmada keşfedici sıralı karma yöntem deseni kullanılmıştır. Nitel boyutta gömülü teori deseni ve nicel boyutta AB tek denek deneysel deseni kullanılmıştır. Nitel araştırmanın verileri 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerine maruz kalan ve romantik ilişkisi bulunan on dört yetişkin ve çiftlere deprem sonrası romantik ilişki problemleri konusunda psikolojik danışma hizmeti sunmuş sekiz çift terapistinden elde edilmiştir. Müdahale programının etkinliğine ilişkin veriler ise iki çift (n = 4) ile, sekiz oturumluk süreç boyunca çevrimiçi video konferans uygulaması aracılığıyla toplanmıştır. Müdahale çalışmasının verilerinin toplanmasında Çift İlişki Becerileri Envanteri, DSM-5 için Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi, Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği, Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği, İlişki Doyum İndeksi ve yarı-yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Çift İlişki Becerileri Envanteri'ni 715 kişiden toplanan verilere dayanarak uyarlama çalışmasında, psikometrik özelliklerinin orijinal ölçekle uyumlu olduğu bulunmuştur. Nitel araştırmanın bulguları, deprem sonrasında birçok çift ilişkisinde çatışma, cinsel sorun veya şiddet ve saldırganlık görüldüğünü, ilişki dinamiğinin ve iletişim biçimlerinin değiştiğini göstermiştir. Depremle ilişkili dışsal stresörlerin, kültürün ve bireylerin zihinsel sağlık durumlarının bu değişikliklerde rol oynadığı saptanmıştır. Müdahale programının test edildiği deneysel çalışmadan elde edilen bulgular ise, geliştirilen müdahale programının, doğal afet sonrasında çiftlerin TSSB, depresyon, anksiyete ve stres semptomlarını azaltığını, işlevsellik ve ilişki kalitesi düzeylerini artırdığını göstermiştir.
Özet (Çeviri)
In the aftermath of natural disasters, both partners experience traumatic exposure, which necessitates updating couple-based interventions for traumatic stress. The purpose of this study was to develop and evaluate the effectiveness of a trauma-focused online intervention program designed to strengthen couple relationships through skill-based approaches following a natural disaster. Additionally, this research aimed to adapt the Couple Relationship Skills Inventory into Turkish for use in the intervention study. An exploratory sequential mixed methods design was employed. The qualitative strand adopted a grounded theory design, while the quantitative strand used an AB single-case experimental design. Qualitative data were collected from fourteen adults who experienced the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes and were in a romantic relationship, as well as eight couple therapists who provided counseling to couples facing post-earthquake relationship difficulties. Data on the effectiveness of the intervention program were collected from two couples (n = 4) across eight sessions conducted via an online videoconferencing platform. Instruments used in data collection included the Couple Relationship Skills Inventory, PTSD Checklist for DSM-5, Depression-Anxiety-Stress Scale, Brief Functioning Assessment Scale, Relationship Satisfaction Index, and semi-structured interview forms. Based on data from 715 participants, the adapted Couple Relationship Skills Inventory demonstrated psychometric properties consistent with the original scale. Qualitative findings indicated that, following the earthquake, many couples experienced conflict, sexual problems, or violence and aggression, and that relationship dynamics and communication patterns shifted. Disaster-related external stressors, cultural factors, and individuals' mental health conditions contributed to these changes. Findings from the experimental study showed that the intervention program reduced symptoms of PTSD, depression, anxiety, and stress, while enhancing functioning and relationship quality among couples following natural disasters.
Benzer Tezler
- Development and cyclic testing of buckling restrained braces with post-tensioned carbon fiber composite cables
ARD-germeli karbon lifli kompozit kablolu burkulması önlenmiş çaprazların geliştirilmesi ve çevrimsel yükleme altında denenmesi
KURTULUŞ ATASEVER
Doktora
İngilizce
2020
Deprem Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiDeprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ CEM ÇELİK
- Digital surface models from spaceborne images without ground control
Uydu görüntülerinden yer kontrol noktasız sayısal yüzey haritaları
YOLDAŞ ATASEVEN
Doktora
İngilizce
2012
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. ABDULLAH AYDIN ALATAN
- Integrating GIS and multi-criteria decision making techniques (AHP and TOPSIS) for earthquake hazard map generation and analysis: Case of Kucukcekmece region
Cbs ve çok ölçütlü karar verme tekniklerinin (AHY ve TOPSIS) deprem tehlike haritası üretimi ve analizi odaklı bütünleştirilmesi: Küçükçekmece örneği
PENJANI HOPKINS NYIMBILI
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURAN ERDEN
- Optimized visual odometry and satellite image matching-based localization for UAVS in GPS-denied environments
GPS olmayan ortamlarda İHA'lar için optimizasyonlu görsel odometri ve uydu görüntüsü eşleştirme tabanlı konumandırma
ÖMER SEFA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiSavunma Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPTEKİN YILDIZ
- Evli çiftlere yönelik ilişkisel-kültürel kurama dayalı ilişkisel yılmazlık programının geliştirilmesi
Development of resilience program based on relational cultural theory for married couples
HABİBE YILDIZ YÜKSEL
Doktora
Türkçe
2023
PsikolojiHasan Kalyoncu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAMİN ALİYEV