Ultra işlenmiş besin tüketiminin obezite üzerinde etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of ultra processed food consumption on obesity
- Tez No: 990008
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN BEYHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Beslenme, Beslenme alışkanlıkları, Obezite, Nutrition, Nutritional habits, Obesity
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gelişen ekonomiyle birlikte yaygınlaşan ultra işlenmiş besinler; hayatımızda daha çok yer almaya başladı. Bu çalışmanın amacı Gaziantep ilindeki bir Sağlıklı Yaşam Merkezine başvuran yetişkin bireylerin ultra işlenmiş besin tüketimlerinin; obezite durumu ile diğer bazı değişkenlerle arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırma bu merkeze başvuran 18-64 yaş arası toplam 393 kişi (206 kadın, %52.4; 187 erkek, %47.6) üzerinde yürütülmüştür. Araştırma kapsamına alınan bireylerin genel özelliklerini, antropometrik ölçümlerini, fiziksel aktivite durumlarını ve beslenme alışkanlıklarını sorgulayan soru kâğıdı yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Bireylerin fiziksel aktivite durumlarını saptamak için; Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi- Kısa Formu (IPAQ-Short Form) ve besin tüketim alışkanlıklarını saptamak için; Besin Tüketim Sıklığı Formu uygulanmıştır. Beden kütle indeksi (BKİ), Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) sınıflamasına göre bireylerin %49.76'sı fazla kilolu ve %25.1'i şişmandır. Katılımcıların günlük enerji ve makro besin ögesi alımlarının önerilen miktarın üzerinde, lif alımlarının ise yetersiz olduğu görülmüştür. Tüm katılımcılar A vitamini, B2, niasin, B12, sodyum, fosfor gereksinmelerini önerilen miktarda karşılarken; D vitamini, E vitamini, B1, folat, C vitamini, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve demir gereksinmesini önerilen miktarda karşılayamamaktadır. Ayrıca kadın katılımcıların biyotin, B6 alımları da yetersizdir. Analiz sonucuna göre; günlük alınan enerjinin %34.27'si; şekerin %28.1'i; sodyumun %17.89'u; doymuş yağın %35.35'i; kolesterolün %14.15'i ultra işlenmiş besinlerden sağlandığı görülmüştür. Katılımcılara ait BKİ ile ultra işlenmiş besin tüketim değerleri arasında istatistiksel olarak doğrusal yönde, anlamlı yüksek bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0.05). IPAQ skoru değeri ile ultra işlenmiş besin tüketim düzeyleri arasında istatistiksel negatif yönde anlamlı, bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0.05). Aynı zamanda abdominal obezite sınıflandırma sonuçlarına göre ultra işlenmiş besin tüketim miktarları karşılaştırıldığında; aralarında istatistiksel olarak doğrusal yönde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0.05). Bu sonuçlardan hareketle sağlıklı bir yaşam sürdürülebilmesi için toplumun bilinçlendirilmesi fayda/ zarar farkındalığı oluşturulmalıdır.
Özet (Çeviri)
Ultra-processed foods that have become widespread with the developing economy; started to take more place in our lives. The aim of this study is to determine the ultra-processed food consumption of adult individuals who applied to a Healthy Living Center in Gaziantep; is to determine the relationship between obesity status and some other variables. The research was carried out on a total of 393 people (206 women, 52.4%; 187 men, 47.6%) aged 18-64 who applied to this center. The questionnaire questioning the general characteristics, anthropometric measurements, physical activity status and nutritional habits of the individuals included in the research was applied by face-to-face interview method. To determine the physical activity status of individuals; In order to determine the International Physical Activity Questionnaire- Short Form (IPAQ-Short Form) and food consumption habits; Food Consumption Frequency Form was applied. According to the body mass index (BMI), World Health Organization (WHO) classification, 49.76% of individuals are overweight and 25.1% are obese. It was observed that the daily energy and macronutrient intakes of the participants were above the recommended amount, and their fiber intake was insufficient. While all participants met their vitamin A, B2, niacin, B12, sodium and phosphorus needs in the recommended amount; Vitamin D, vitamin E, B1, folate, vitamin C, potassium, calcium, magnesium and iron can not meet the recommended amount. In addition, biotin and B6 intakes of female participants are also insufficient. According to the analysis result; 34.27% of daily energy intake; 28.1% of sugar; 17.89% of sodium; 35.35% of saturated fat; 14.15% of cholesterol is obtained from ultra-processed foods. It was observed that there was a statistically linear and significantly high correlation between the BMI and ultra-processed food consumption values of the participants (p<0.05). There was a statistically negative and significant relationship between IPAQ score and ultra-processed food consumption levels (p<0.05). At the same time, when ultra-processed food consumption amounts were compared according to abdominal obesity classification results; Statistically significant differences were found between them in the linear direction (p<0.05). Based on these results, in order to maintain a healthy life, awareness of the society should be created and awareness of benefit/harm should be created.
Benzer Tezler
- Aşırı işlenmiş besin tüketiminin tükürük hormonları, beden kütle indeksi ve aşırı besin isteğine etkisinin incelenmesi
Examination of the effect of ultra-processed food consumption on salivary hormones, body mass index and food craving
SOLMAZ ECE YILMAZ
Doktora
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Sağlık ve Teknoloji ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRETTİN MUTLU
- Hidradenitis süpürativa hastalarında çok işlenmiş besin (ultra işlenmiş gıda) tüketiminin hastalık özelliklerine etkisi
Impact of ultra-processed foods (UPFS) on disease features in hidradenitis suppurativa
MUSTAFA ÇIRAKOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
DermatolojiMarmara ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAFİYE ATLAS TÜLİN ERGUN
- Hafif kilolu ve obez yetişkin bireylerde ultra işlenmiş gıda tüketimi ile biyokimyasal parametreler ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiler
Associations between ultra-processed food consumption and biochemical parameters and quality of life in mildly overweight and obese adults
SEVGİ YURTBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikOndokuz Mayıs ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN ERTAŞ ÖZTÜRK
- Üniversiteli öğrencilerde ultra işlenmiş gıda tüketimi ile beslenme alışkanlıkları, obezite ve premenstrüel sendrom arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationships between ultra-processed food consumption, dietary habits, obesity, and premenstrual syndrome among university students
ECE MELİKE ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YILDIRIM MAVİŞ
- Yetişkin bireylerde hedonik hiperfaji ve vücut ağırlığı bakımından kendini damgalama durumu ile ultra işlenmiş besin tüketimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of relationship between hedonic hyperphagia, weight self-stigma and ultra-processed food consumption in adults
ZEHRA DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU AĞAGÜNDÜZ