Belâgat ve psikoloji ilişkisi
The relationship between rhetoric and psychology
- Tez No: 990051
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA AGÂH
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Belâgat ile psikoloji arasında doğal bir ilişki vardır. Bu ilişkinin sürecini insanlık tarihiyle başlatmak mümkündür. Çünkü her iki disiplin, insanı ve insanın psikolojik süreçlerini merkeze almaktadır. Bu ortak payda, onları birbirine yaklaştıran en temel ve en güçlü bağdır. Daha açık bir ifadeyle yetenek, yaratıcılık, zevk, estetik, etkinlik, iç güdü, hayal, ilham, duygu, düşünce ve ikna gibi insanla iltisaklı psikolojik olgular, her iki disiplini aynı noktada buluşturan temel bazı unsurlardır. Bu da söz konusu ilişkinin çeşitli açılardan tetkik edilmesini iktiza eder. Bunun yanında İslam dininin temel kaynakları olan Kur'ân-ı Kerîm ve Hadis-i Şeriflerle birlikte diğer edebî metinlerdeki psikolojik yansımaları tespit etmek, bu metinler üzerinde psikolojik değerlendirme ve yorumlar geliştirmek belâgat-psikoloji ilişkisini anlamlı kılan önemli gerekçelerdendir. Bu noktadan hareketle mevcut çalışmada belâgatin başta duygu, düşünce ve davranış olmak üzere psikolojik süreçlerle ilişkisi ele alınmıştır. Özellikle klasik literatürde yer alan bazı kavramlar ve bulgular dikkate alınarak disiplinler arası temaslar kurulmaya çalışılmıştır. Nitekim ilk dönem belâgat kaynakları incelendiğinde söz konusu ilişkinin yalnızca tespiti değil aynı zamanda bu ilişkinin ne kadar köklü, kadim ve güçlü olduğu, belâgat sanatlarının psikolojiden nasıl beslendiği ve bu sanatların psikolojiye olan katkısı anlaşılacaktır.
Özet (Çeviri)
There exists a natural relationship between rhetoric and psychology. The origins of this relationship can be traced back to the history of humanity, as both disciplines center on human beings and their psychological processes. This common ground constitutes the most fundamental and powerful link that brings them closer together. More specifically, human-related psychological phenomena such as talent, creativity, pleasure, aesthetics, efficacy, instinct, imagination, inspiration, emotion, thought, and persuasion are key elements that converge these two fields. This necessitates the examination of their relationship from various perspectives. Moreover, identifying psychological reflections in the primary sources of Islam, namely the Qur'an and Hadith, as well as in other literary texts, and developing psychological evaluations and interpretations of these texts, represents significant reasons that make the rhetoric-psychology relationship meaningful. Based on this premise, the present study addresses the relationship between rhetoric and psychological processes, primarily focusing on emotion, thought, and behavior. Interdisciplinary connections have been attempted, particularly by considering certain concepts and findings from the classical literature. Indeed, a close examination of early rhetorical sources reveals not only the existence of this relationship but also its depth, antiquity, and strength, illustrating how rhetorical arts are nourished by psychology and how they, in turn, contribute to the field of psychology.
Benzer Tezler
- Edebiyat ve hafıza - Türk roman ve öyküsünde hafıza ve hafızanın işlevleri
Literature and memory- memory and functions of memory in Turkish novel and story
SERCAN CEYLAN
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıBalıkesir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NARLI
- Ebu'l-Berekât en-Nesefî'nin Medâriku't-Tenzîl ve Hakâiku't-Te'vîl adlı eserinde tefsir-te'vîl İlişkisi
Commentary – interpretation relationship in the Medâriku't-Tenzîl ve Hakâiku't-Te'vîl named book of Ebu'l-Berekât en-Nesefî
SIDDIK BAYSAL
Doktora
Türkçe
2016
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
- Arap belâgatında haber-inşâ meselesi
The problem of haber-inşa in Arabic rhetoric
MUSTAFA IRMAK
Doktora
Türkçe
2011
DilbilimMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM KAÇAR
- Mütenebbî'nin şiirlerinde estetik unsurlar
Aesthetic elements in the poetry of al-Mutanabbi
ADNAN ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2025
DilbilimSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN KARABELA
- Ayet merkezli bütüncül tefsir yöntemi ve uygulaması: Hac 52. ayet ve Garânîk rivayetleri örneği
Verse-centered holistic interpretation method and its implementation: Verse 52 of Hajj and example of Gharaniq narrations
TURGAY UYSAL