Türkiye'de Türkçe eğitimi açısından çocuk şiirinin tarihsel gelişimi (1923-1938)
The historical development of children's poetry in terms of Turkish language education in Turkey (1923–1938)
- Tez No: 990308
- Danışmanlar: PROF. DR. NAMIK KEMAL ŞAHBAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte Türkiye, köklü bir toplumsal ve kültürel dönüşüm sürecine girmiş; bu dönüşüm, edebiyat ve eğitim alanında da derin etkiler yaratmıştır. 1923-1938 yılları arasında çocuk edebiyatı, yalnızca bir edebî alan olmaktan çıkarak, millî kimlik inşasının, Cumhuriyet değerlerinin aktarımının ve yeni nesillerin dil ile değer eğitiminde kullanılan önemli bir araç hâline gelmiştir. Bu süreçte çocuk şiirleri hem dönemin sosyal ve kültürel dinamiklerini yansıtan hem de çocukların okuma, yazma, konuşma ve dinleme becerilerinin gelişimine katkı sunan metinler olarak dikkat çekmiştir. Bu araştırmada, 1923-1938 yılları arasında Türkiye'de yayımlanan çocuk şiirlerinin biçim ve içerik açısından incelenmesi; şiirlerin dönemin toplumsal, kültürel ve edebî koşullarıyla ilişkilerinin ortaya konulması ve bu eserlerin Türkçe eğitimi bağlamında nasıl işlevsel hale getirilebileceğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış; veri toplama sürecinde doküman inceleme yöntemi uygulanmıştır. İncelenen veriler, döneme ait çocuk şiir kitapları, süreli yayınlarda yer alan şiirler ve antolojilerden oluşmuş; elde edilen veriler ölçü, kafiye, nazım şekli gibi biçimsel özellikler ile tema, değer aktarımı ve dil kullanımı açısından değerlendirilmiştir. Çalışmanın kapsamını, 1923-1938 yılları arasında doğrudan çocuklara hitap eden yazılı şiirler oluşturmaktadır. Sözlü geleneğe dayalı şiirler, 1938 sonrası eserler ve yalnızca yetişkin edebiyatı içinde değerlendirilen metinler araştırmaya dâhil edilmemiştir. Ayrıca, araştırma kapsamında incelenen şiirlerden hareketle, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (2024) ile uyumlu şekilde dört temel dil becerisini destekleyecek etkinlik örnekleri geliştirilmiş; böylece dönemin eserlerinin günümüz eğitim programlarında nasıl kullanılabileceğine dair öneriler sunulmuştur. Araştırmanın sonucunda, 1923-1938 yılları arasında yazılmış çocuk şiirlerinin, Cumhuriyet'in temel değerlerinin aktarımında, millî kimlik bilincinin güçlendirilmesinde ve çocukların dil gelişiminde önemli bir rol üstlendiği belirlenmiştir. Bu yönüyle çalışma hem çocuk edebiyatı araştırmalarına hem de Türkçe eğitimi alanına katkı sağlamayı ve sonraki dönem çalışmalarına ışık tutmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
With the proclamation of the Republic, Turkey entered a profound social and cultural transformation, which deeply affected the fields of literature and education. Between 1923 and 1938, children's literature went beyond being merely a literary field and became a significant tool for constructing national identity, transmitting the values of the Republic, and supporting language and values education for new generations. During this period, children's poems stood out as texts that both reflected the social and cultural dynamics of the era and contributed to the development of children's reading, writing, speaking, and listening skills. This study aims to analyze the poems published for children in Turkey between 1923 and 1938 in terms of form and content, to reveal their relationship with the social, cultural, and literary conditions of the time, and to determine how these works can be made functional within the scope of Turkish language education. The study employs a qualitative research method, using document analysis as the data collection technique. The analyzed data consist of children's poetry books from the period, poems published in periodicals, and anthologies. The data were evaluated based on formal features such as meter, rhyme, and verse form, as well as on themes, value transmission, and language use. The scope of the study includes written poems directly addressed to children between 1923 and 1938. Oral tradition-based poems, works published after 1938, and texts categorized solely within adult literature were excluded. Additionally, based on the poems examined within the study, activity examples were developed in alignment with the Türkiye Century Education Model (2024) to support four basic language skills. In this way, suggestions are presented on how the works of the period can be integrated into today's educational programs. The results of the study indicate that children's poems written between 1923 and 1938 played a significant role in the transmission of the fundamental values of the Republic, the strengthening of national identity awareness, and the development of children's language skills. In this respect, the study aims to contribute to both the field of children's literature and Turkish language education, and to provide a guiding framework for future research.
Benzer Tezler
- Türkiye'de Türkçe eğitimi açısından çocuk şiirinin tarihsel gelişimi (1980-2002)
The development of children's poetry in terms of Turkish education in Türkiye (1980-2002)
ÖZEN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAMIK KEMAL ŞAHBAZ
- Türkiye'de Türkçe eğitimi açısından çocuk şiirinin tarihsel gelişimi (1960-80)
Historical development of children's poetry in terms of Turkish education in Türkiye (1960-80)
EMİNE SEÇİL SEVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAMIK KEMAL ŞAHBAZ
- Türkiye'de Türkçe eğitimi açısından çocuk şiirinin tarihsel gelişimi (1939-1960)
The historical development of children's poetry in terms of Turkish language education in Turkey (1939-1960)
YAĞMUR GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. NAMIK KEMAL ŞAHBAZ
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Suriyeli çocukların iyi olma hallerinin incelenmesi: Altındağ örneği
Investigation of the well-being of Syrian children: Altındag example
OKTAY TATLICIOĞLU
Doktora
Türkçe
2019
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERCÜMENT ERBAY