İzmir Katip Çelebi Üniversite Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastaların diyabet distress düzeylerinin değerlendirmesi
Evaluation of diabetes distress levels in patients with type 2 diabetes mellitus admitted to the Family Medicine Outpatient Clinic of İzmir Kâtip Çelebi University Hospital
- Tez No: 990621
- Danışmanlar: PROF. DR. KURTULUŞ ÖNGEL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabetes Mellitus, Diyabet Distresi, Diyabet Distres Ölçeği, Sosyodemografik Faktörler, Psikososyal Etkenler, Aile Hekimliği, Type 2 Diabetes Mellitus, Diabetes Distress, Diabetes Distress Scale, Sociodemographic Factors, Psychosocial Factors, Family Medicine
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran Tip 2 diyabetes mellitus tanılı bireylerin diyabet distres düzeylerini belirlemek ve diyabet distresinin sosyodemografik özellikler ile klinik değişkenlerle ilişkisini değerlendirmektir. Yöntem: Bu araştırma kesitsel türde yapılan bir çalışmadır. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 171 Tip 2 diyabetes mellitus tanılı birey üzerinde yürütülmüştür. Araştırmaya 18 yaş ve üzeri, en az altı aydır diyabet tanısı bulunan ve çalışmaya gönüllü olarak katılan bireyler dâhil edilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen Sosyodemografik ve Klinik Özellikler Formu ile Diyabet Distres Ölçeği (DDS) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. DDS, diyabetle ilişkili duygusal sıkıntıyı değerlendiren, 17 maddeden ve dört alt boyuttan (duygusal distres, hekimle ilişkili distres, rejim distresi, diyabetle yaşama distresi) oluşan bir ölçektir. Her madde 1–6 arasında puanlanmakta, yüksek puanlar artan distresi göstermektedir. Veriler SPSS Statistics 26.0 programı ile analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistiklerde ortalama, standart sapma, yüzde ve frekans değerleri kullanılmıştır. Normal dağılım göstermeyen verilerde non-parametrik testler tercih edilmiştir. İki grup karşılaştırmalarında Mann–Whitney U testi, üç ve daha fazla grup karşılaştırmalarında Kruskal–Wallis H testi uygulanmıştır. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkiler Ki-Kare testi ile analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %60,8'i kadın, %50,3'ü 65 yaş ve üzerindedir. Katılımcıların %90,6'sında en az bir ek hastalık, %97,7'sinde ilaç kullanımı mevcuttur. Diyabet Distres Ölçeği (DDS) toplam puan ortalaması 2,20 ± 0,79 olarak bulunmuştur. Alt boyutlar incelendiğinde, en yüksek ortalama duygusal distres (2,86 ± 1,37), en düşük ortalama ise hekimle ilişkili distres (1,36 ± 0,73) alt boyutunda saptanmıştır. Katılımcıların %46,2'sinde orta düzeyde, %13,5'inde ise klinik olarak önemli düzeyde distres belirlenmiştir. Sosyodemografik değişkenlerden gelir düzeyi ile DDS puanları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Düşük gelirli bireylerde distres düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim ve birlikte yaşama durumu ile DDS toplam puanı arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Klinik değişkenler açısından, ek hastalık sayısı ve tanı süresi ile duygusal distres ve DDS toplam puanı arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Ek hastalığı fazla olan ve diyabet tanı süresi uzun olan bireylerde distres düzeyleri anlamlı biçimde yüksektir. Tedavi türü açısından, insülin kullananlarda duygusal ve rejim distresi puanlarının daha yüksek olduğu; beden kitle indeksi (BKİ) açısından ise anlamlı fark bulunmadığı belirlenmiştir. Sonuçlar: Bu çalışmada Tip 2 diyabetli bireylerin büyük bir bölümünün orta düzeyde diyabet distresi yaşadığı belirlenmiştir. Distres düzeylerinin özellikle düşük gelir, uzun diyabet süresi ve çoklu kronik hastalık varlığı ile anlamlı biçimde ilişkili olduğu saptanmıştır. Bulgular, diyabetin yalnızca fizyolojik bir hastalık değil, aynı zamanda psikososyal yükü yüksek bir kronik durum olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, diyabet yönetiminde yalnızca glisemik kontrol ve ilaç tedavisine odaklanmak yeterli değildir. Diyabet distresinin düzenli olarak değerlendirilmesi, bireylere psikososyal destek, hasta eğitimi ve yaşam tarzı danışmanlığı sağlanması önerilmektedir. Özellikle çoklu hastalık yükü taşıyan ve uzun süredir tanı almış bireylerde bütüncül bir bakım yaklaşımı geliştirilmesi, hastalık yönetimini ve yaşam kalitesini olumlu yönde etkileyecektir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study was to determine the levels of diabetes-related distress among individuals diagnosed with type 2 diabetes mellitus who applied to the Family Medicine Outpatient Clinic of İzmir Kâtip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital, and to evaluate the relationship between diabetes distress and sociodemographic characteristics as well as clinical variables. Method: This study was designed as a cross-sectional study and conducted with 171 individuals diagnosed with type 2 diabetes mellitus who applied to the Family Medicine Outpatient Clinic of İzmir Kâtip Çelebi University Hospital. Individuals aged 18 years and older, diagnosed with diabetes for at least six months, and who voluntarily agreed to participate were included in the study. Data were collected through face-to-face interviews using the Sociodemographic and Clinical Characteristics Form developed by the researcher and the Diabetes Distress Scale (DDS). The DDS consists of 17 items and four subscales (emotional distress, physician-related distress, regimen-related distress, and diabetes-related interpersonal distress) and assesses diabetes-related emotional burden. Each item is scored on a 6-point Likert scale (1–6), with higher scores indicating greater distress. Data were analyzed using SPSS Statistics version 26.0. Descriptive statistics included mean, standard deviation, frequency, and percentage. Non-parametric tests were used for data that did not show normal distribution. The Mann–Whitney U test was applied for comparisons between two groups, and the Kruskal–Wallis H test for comparisons among three or more groups. Relationships between categorical variables were analyzed using the Chi-square test. Results: Of the participants, 60.8% were female and 50.3% were aged 65 years or older. At least one comorbid disease was present in 90.6% of the participants, and 97.7% were using medication. The mean total DDS score was 2.20 ± 0.79. Among the subscales, the highest mean score was observed in emotional distress (2.86 ± 1.37), while the lowest mean score was found in physician-related distress (1.36 ± 0.73). Moderate levels of distress were identified in 46.2% of participants, and clinically significant distress in 13.5%. A statistically significant relationship was found between income level and DDS scores (p<0.05), with higher distress levels observed among individuals with lower income. No significant differences were found between DDS total scores and gender, age, marital status, education level, or living arrangement. Regarding clinical variables, a significant association was identified between the number of comorbidities and duration of diabetes with emotional distress and total DDS scores (p<0.05). Distress levels were significantly higher among individuals with multiple comorbid conditions and longer diabetes duration. In terms of treatment type, emotional and regimen-related distress scores were higher among insulin users, while no significant difference was observed with respect to body mass index (BMI). Conclusion: The findings of this study indicate that a large proportion of individuals with type 2 diabetes experience moderate levels of diabetes-related distress. Distress levels were found to be significantly associated with low income, longer duration of diabetes, and the presence of multiple chronic conditions. These results demonstrate that diabetes is not only a physiological disease but also a chronic condition with a substantial psychosocial burden. Therefore, focusing solely on glycemic control and pharmacological treatment is insufficient in diabetes management. Regular assessment of diabetes distress, provision of psychosocial support, patient education, and lifestyle counseling are recommended. Developing a holistic care approach, particularly for individuals with long-standing diabetes and multiple comorbidities, may positively affect disease management and quality of life.
Benzer Tezler
- Üçüncü basamak bir hastanede aile hekimliği polikliniğine başvuran 18-65 yaş arasındaki bireylerde beyin sisi ve uyku kalitesi ilebeslenme davranışı arasındaki ilişki
The relationship between brain fog and sleep quality and nutritional behavior in individuals aged between 18-65 years of age who applied to the family medicine polyclinic in a tertiary hospital
SEDA ASLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
- Üçüncü basamak bir hastanede aile hekimliği polikliniklerine başvuran erişkin bireylerde akılcı antibiyotik kullanımı bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge level of rational antibiotic use in adult individuals presenting to family medicine clinics of a tertiary care hospital
MERTCAN BAŞKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
- Tip 2 diabetes mellitusu olan ve olmayan bireylerde uyku kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of sleep quality in individuals with and without type 2 diabetes mellitus
MERVE ALBAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
- Kardiyovasküler risk gruplarında semptomların değerlendirilmesi
Evaluation of symptoms in cardiovascular disease risk groups
DENİZ ALMAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KURTULUŞ ÖNGEL
- Aile hekimliği polikliniğine başvuran yaşlı hastalardaki üriner inkontinans sıklığı ve depresyonla ilişkisi
Frequency of urinary incontinence in elderly patients applying to the family medicine clinic and its relationship with depression
ELÇİN KARA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA MELTEM KOÇ