Kırsal kesimde sosyo-ekonomik kırılganlığın iklim değişikliği açısından değerlendirilmesi: Kazova (Tokat) örneği
Evaluation of socio-economic vulnerability in rural areas in terms of climate change: The example of Kazova (Tokat)
- Tez No: 991109
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİL İBRAHİM ZEYBEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Sosyal kırılganlık, Çevresel sürdürülebilirlik, İklim değişikliği, Social vulnerability, Sustainable environment, Climate change
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İklim değişikliği karşısında savunmasızlık, IPCC tarafından bir sistemin iklim değişikliğinin olumsuz etkileriyle baş edememe derecesi olarak tanımlanmaktadır. İklime duyarlı geçim kaynaklarının yoğunlaştığı kırsal alanlar iklim değişikliğinin olumsuz etkileri karşısında daha savunmasızdırlar. Araştırmaya konu olan Kazova, Karadeniz Bölgesi'nin iç kısımlarında, Tokat ili sınırları içinde yer alan bir çöküntü ovasıdır. Yörede temel geçim kaynağı çoğunlukla karma tarım ve hayvancılık faaliyetleridir. Karasal iklim görülen yörede yarı kurak iklim koşulları nedeniyle özellikle yaz mevsiminde artan bir su stresi söz konusudur. İnsanlar belirli aralıklarla şiddetli kuraklık, fırtına ve dolu gibi aşırı hava olaylarından zarar görebilmektedirler. Mevcut çalışma Kazova kırsalında geçimlerini sürdüren hanelerin fiziksel, sosyal ve ekonomik varlıklarını değerlendirerek, yöre insanının iklim değişikliğinin olumsuz etkileri karşısındaki savunmasızlıklarını ölçmeyi amaçlamaktadır. Araştırma sahasında savunmasızlığın belirlenmesinde ülkemiz şartlarına uyarlanan Livelihood Vulnerability İndeks (LVI) kullanılmıştır. İndeks sonuçları değerlendirilmeden önce sahanın fiziki ve beşerî coğrafya özellikleri ile iklim değişikliğinin fiziki boyutları açıklanmaya çalışılmıştır. Araştırma sahasının iklim özellikleri Thornthwaite yöntemiyle sınıflandırılmış; kurak dönemleri belirlemek için SPEI yöntemi kullanılmıştır. Mann-Kendall testi ile yörede sıcaklık ve yağış eğilimleri belirlenmiş; normalden sapmalar Z skoru ve mevsimlik sıcaklık farkları ile açıklanmıştır. Yörede gelecekte iklimin nasıl değişeceğini öngörmek için HadEGM2-ES, HadGEM3-GC31-LL ve MPI-ESM1-2-HR Küresel İklim Modelleri'ne ait çıktılar kullanılarak gelecek iklim projeksiyonları üretilmiştir. LVI Kazova'daki 45 kırsal yerleşmeden rassal olarak seçilen 395 hane reisine uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre 0 ila 1 arasında ölçeklenen LVI“0,226”olarak hesaplanmıştır. Savunmasızlığı uyum kapasitesi, duyarlılık ve maruziyetin bir faktörü olarak değerlendiren LVI-IPCC ise -1 ila 1 arasında ölçeklenerek“0,029”olarak hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre çalışma sahası iklim değişikliğinin çeşitli etkilerine maruz kalmakta, özellikle tarımsal faaliyetler, su kaynakları ve biyoçeşitlilik yaşanan değişimden olumsuz etkilenmektedir. Yörede fiziki varlıkların iklim değişikliği duyarlılıkları nispeten düşüktür. Mevcut koşullarda Kazova'nın uyum kapasitesi iyi durumda olup sorunlu sosyoekonomik göstergelerin hızla iyileştirilebilme potansiyeli vardır.
Özet (Çeviri)
Vulnerability to climate change is defined by the IPCC as the degree to which a system is unable to cope with the adverse effects of climate change. Rural areas with a high concentration of climate-sensitive livelihoods are more vulnerable to the adverse effects of climate change. The study area, Kazova, is a depression basin located in the interior of the Black Sea Region, within the borders of Tokat Province. The main livelihood in the region is mostly mixed farming and livestock activities. Due to semi-arid climate conditions in the region, which has a continental climate, there is increased water stress, especially in the summer season. People can suffer damage from extreme weather events such as severe drought, storms, and hail at certain intervals. The current study aims to assess the physical, social, and economic assets of households sustaining their livelihoods in rural Kazova and to measure the vulnerability of the local people to the adverse effects of climate change. The Livelihood Vulnerability Index (LVI), adapted to the conditions of our country, was used to determine vulnerability in the research area. Before evaluating the index results, the physical and human geography characteristics of the area and the physical dimensions of climate change were explained. The climatic characteristics of the research area were classified using the Thornthwaite method; the SPEI method was used to determine dry periods. The Mann-Kendall test was used to determine temperature and precipitation trends in the region; deviations from normal were explained by Z scores and seasonal temperature differences. Future climate projections were generated using outputs from the HadEGM2-ES, HadGEM3-GC31-LL, and MPI-ESM1-2-HR Global Climate Models to predict how the climate will change in the region in the future. The LVI was applied to 395 household heads randomly selected from 45 rural settlements in Kazova. According to the research results, the LVI, scaled from 0 to 1, was calculated as“0.226”. The LVI-IPCC, which assesses vulnerability as a factor of adaptation capacity, sensitivity, and exposure, was calculated as“0.029”on a scale of -1 to 1. According to the research results, the study area is exposed to various effects of climate change, with agricultural activities, water resources, and biodiversity being particularly negatively affected by the changes. The sensitivity of physical assets in the region to climate change is relatively low.Under current conditions, Kazova's adaptation capacity is good, and there is potential for rapid improvement in problematic socioeconomic indicators.
Benzer Tezler
- Kırsal kesimde yaşayan kadınların sosyo-ekonomik rolleri ve geleceğe yönelik beklentileri (Tokat ili merkez ilçe örneği)
Socio-economic roles and future expectations of women in rural areas (Central county of Tokat province)
NALAN ÇELİKEL GÜNDÜZLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
ZiraatGaziosmanpaşa ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. OSMAN KARKACIER
- Kırsal alanda sosyo-ekonomik durumun sağlığa etkileri
The Effects of socio-economic situation on health in rural area
KEMAL SUNER
- Orman kaynaklarının yoksulluk yönetimi ve kırsal kalkınma üzerine sosyo-ekonomik etkileri
The socio-economic effects of forest resources on poverty management and rural development
SEDEF NAZİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Ormancılık ve Orman MühendisliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ÖMER EKER
- Kahramanmaraş ili Afşin ilçesi kırsalından göç olgusu ve göçün kırsal kesimine olan sosyo-ekonomik etkileri
Includes the fact of emigration and its influence upon rural repion of Afşin district of Kahramanmaraş
HANİFİ ŞAHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
EkonomiTrakya ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜNAY GÜNGÖR
- Van ilinde farklı sosyo-ekonomik özelliklere sahip okullarda okuyan 9-12 yaş grubu öğrencilerin fiziksel uygunluk normlarının ve fiziksel aktivite düzeylerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
ERDAL BAŞTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıYüzüncü Yıl ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ATLI