Özel gereksinimli çocuklarda oyunun öğretmen adayları tarafından değerlendirilmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması
Evaluation of play by pre-service teachers in children with special needs: A scale development study
- Tez No: 991239
- Danışmanlar: DOÇ. DR. RUKİYE KONUK ER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Özel Gereksinimli Çocuklarda Oyunun Öğretmen Adayları Tarafından Değerlendirilmesine yönelik tutum ölçeği geliştirmektir. Öğretmen adaylarının tutumları özel gereksinimli çocukların bireysel özelliklerinin oyun sürecini nasıl etkilediği, oyunun özel gereksinimli çocukların gelişimsel alanları üzerindeki etkileri, çocukların özel gereksinim durumlarına göre oyun çeşitleri ve öğretmenlerin bu konudaki rolü ve sorumluluklarının neler olduğunun belirlenmesidir. Araştırmanın modeli karma desene göre oluşturulmuştur. Araştırmanın çalışma grubu 2024-2025 eğitim-öğretim yılı ve 2025-2026 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören özel eğitim, okul öncesi ve sınıf öğretmenliği programlarında okuyan son sınıf öğretmen adaylarıdır. Araştırmanın nicel boyutu kısmında olasılıksız örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise çalışma grubu olasılıksız örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veri toplama aracı uzman görüşleri doğrultusunda araştırmacı tarafından geliştirilen Özel Eğitimde Oyun Tutum Ölçeğidir. Çalışmanın Açımlayıcı Faktör Analizi kısmında Özel Eğitimde Oyun Tutum Ölçeği hakkında bilgiler verilmiş okul öncesi, özel eğitim ve sınıf öğretmenliği programlarında okuyan 4. sınıf öğretmen adaylarından oluşan 195 kişilik örneklem grubuna uygulanmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi için okul öncesi, özel eğitim ve sınıf öğretmenliği programlarında okuyan 4. sınıf öğretmen adaylarından oluşan 316 kişilik farklı örneklem grubuna ölçek uygulanmıştır. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi için toplam 511 öğretmen adayına ulaşılmıştır. Nitel verilerde ise öğretmen adaylarının özel gereksinimli çocukların oyuna yönelik tutumları yarı yapılandırılmış görüşme formu şeklinde açık uçlu sorular ile belirlenmiştir. Okul öncesi, özel eğitim ve sınıf öğretmen adaylarından oluşan 71 öğretmen adayı nitel çalışma grubunu oluşturmaktadır. Araştırmanın bulguları, üç öğretmen adaylığı programında da oyunun çocuk için vazgeçilmez bir unsur olduğu yönünde güçlü ve ortak bir tutumun bulunduğu görülmektedir. Öğretmen adaylarının oyun hakkında olumlu düşüncelere sahip olduklarını ve özel gereksinimli çocuklar için oyunun gerekliliğine inandıklarını göstermektedir; ancak oyunu öğretim ve değerlendirme süreçlerine dahil etme konusunda davranışsal eğilimlerinde daha temkinli davranmaktadırlar. Özel Eğitimde Oyun Tutum Ölçeği puan ortalamaları, cinsiyet, öğretmen adaylarının oyunla ilgili eğitim alma durumu ve öğrenim görülen lisans programına göre anlamlı bir fark göstermemiştir. Bu bağlamda, Özel Eğitimde Oyun Tutum Ölçeğinden elde edilen faktör yapısı ile öğretmen adaylarının görüşlerinden türetilen temalar arasında önemli örtüşmeler ve tamamlayıcı ilişkiler olduğu görülmektedir. Çalışmada izlenen ölçek geliştirme sürecinden elde edilen sonuç, alana katkı sağlayacak özel gereksinimli çocuklarda oyunun değerlendirilmesine yönelik öğretmen adaylarının tutumlarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir tutum ölçeği olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to develop an attitude scale towards the evaluation of play by teacher candidates in children with special needs. The aim of this study is to determine the attitudes of prospective teachers towards how the individual characteristics of children with special needs affect the play process, the effects of play on the developmental areas of children with special needs, the types of play according to the special needs of children, and the role and responsibilities of teachers in this regard. The research model was constructed according to a mixed-methods design. The study group consisted of final-year teacher candidates enrolled in special education, preschool education, and primary school teacher training programs during the 2024-2025 and 2025-2026 academic years. In the quantitative aspect of the research, convenience sampling, a type of non-probability sampling method, was used. In the qualitative aspect of the research, the study group was determined using purposive sampling, another type of non-probability sampling method. The data collection tool is the Play Attitude Scale in Special Education, developed by the researcher based on expert opinions. The Exploratory Factor Analysis section of the study describes how the Play Attitude Scale in Special Education was administered to a sample of 195 fourth-year teacher candidates enrolled in preschool, special education, and classroom teaching programs. For the Confirmatory Factor Analysis, the scale was administered to a diverse sample group of 316 fourth-year teacher candidates studying in preschool education, special education, and classroom teaching programs. A total of 511 prospective teachers were reached for exploratory and confirmatory factor analysis. In qualitative data, prospective teachers' attitudes towards play with children with special needs were determined using open-ended questions in a semi-structured interview form. The qualitative study group consisted of 71 prospective teachers from preschool, special education, and classroom teaching programs. The study findings indicate a strong and shared view across all three teacher training programs that play is an indispensable element for children. The study shows that prospective teachers have positive views about play and believe in its necessity for children with special needs; however, they are more cautious in their behavioral tendencies regarding incorporating play into teaching and assessment processes. The mean scores on the Play Attitude Scale in Special Education did not show a significant difference based on gender, whether prospective teachers received training related to games, or the undergraduate program they were enrolled in. In this context, significant overlaps and complementary relationships are observed between the factor structure obtained from the Play Attitude Scale in Special Education and the themes derived from the opinions of prospective teachers. The results obtained from the scale development process followed in the study show that it is a valid and reliable attitude scale for measuring prospective teachers' attitudes towards evaluating play in children with special needs, which will contribute to the field.
Benzer Tezler
- Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması
Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias
MAHMUT AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
FelsefeAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI
- Hafif düzey zihinsel yetersizliğe sahip öğrencilerin madde ve ısı konusunu anlamalarına yönelik bir dijital oyun geliştirilmesi ve uygulanması
Developing and implementing a digital game for students with mild intellectual disability towards to understand“Matter and heat”
RABİA ÖZDEMİR SARIALİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKHAN DEMİRCİOĞLU
- Kaynaştırma uygulamalarının yürütüldüğü okul öncesi sınıfında İyi Davranış Oyunu (İDO) uygulamasının etkililiğinin belirlenmesi
Determining the effectiveness of Good Behavior Game (GBG) practice in an inclusive preschool class which the registration practices were carried out
DİLEK KÖSELİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLEM DAYI
- Collectr: A gamified emotional data collection and labelling platform for children
Collectr: Çocuklar için oyunlaştırılmış duygu verisi toplama ve etiketleme aracı
TURGUT CAN AYDINALEV
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiOyun ve Etkileşim Teknolojileri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. HATİCE KÖSE
- Travmatik deneyimi olan çocuklara yönelik koruyucu aile hizmetinin profesyonellerin gözünden değerlendirilmesi: Bir uygulama model önerisi
Examining of foster care services for children with traumatic experiences from the eyes of service providers: A pratice model proposal
BİLGE ABUKAN
Doktora
Türkçe
2020
Sosyal HizmetAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiKlinik Odaklı Sosyal Hizmet Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA ÇALIK VAR