Özel Yetenekli Çocukların Ebeveynlerine Yönelik Geliştirilen Ebevenylik Becerileri Eğitim Programının etkililiğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of the Parenting Skills Training Program Developed for the Parents of Gifted Children
- Tez No: 991262
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN SARI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özel yetenekli çocukların eğitiminde aile katılımı çocuğun hem akademik hem de sosyal-duygusal gelişiminde belirleyici bir unsurdur. Ebeveyn eğitim programlarının yapılandırılmış, ihtiyaç temelli ve sürekli destek unsurları içermesi gerekmektedir (Sarı, 2012). Tanılama sürecinin ardından ebeveynlerin, çocuklarının gelişimini desteklemeye yönelik atabilecekleri adımlar ile karşılaştıkları güçlüklerle baş etme konusunda yararlanabilecekleri formal ve informal eğitsel destek olanaklarının sınırlı olduğu bilinmektedir (Sarı, Atbaşı & Çitil, 2017). Dolayısıyla bu araştırmanın amacı, Özel Yetenekli Çocukların Ebeveynlerine Yönelik Geliştirilen ebeveynlik Becerileri Eğitim Programının (ÖYEYGEP) etkisini belirlemektir. Araştırmanın yöntemi üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 20 özel yetenekli ebeveyn ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla görüşülmüş ebeveyn gereksinimleri belirlenmiştir. İhtiyaç analizi yaklaşımlarından birisi olan Farklar Yaklaşımına göre analiz yapılmıştır. İhtiyaç belirleme süreci, mevcut durum ile hedeflenen durum arasındaki farkı tespit ederek bu farkın giderilmesine yönelik planlamaların yapılmasını amaçlayan sistematik bir süreç olarak tanımlanmaktadır (Demirel, 2002). Ebeveynlerin ihtiyaçları belirlendikten sonra, alanında uzman kişilerden alınan görüşler doğrultusunda, Özel Yetenekli Ebeveynlere yönelik ebeveynlik becerileri yeterlik ölçeği (ÖYEYGEY) geliştirilerek Özel Yetenekli Çocuğu Olan Ebeveynlere Yönelik Ebeveynlik Becerisi Kazandırma Eğitim Programı uygulanmıştır. Özel Yetenekli Çocukların Ebeveynleri için geliştirilen Ebeveynlik Becerileri eğitim programının etkililiği ile ilgili veri elde etmek için nicel araştırma yöntemlerinden ön test- son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Deney (20) ve kontrol (20) ebeveyne yönelik hazırlanan aile eğitim programının etkililiğin belirlenmesi için geliştirilmiş olan ölçek uygulanmış, ön test ve son test puan ortalamaları arasındaki istatistiksel fark ile ebeveyn eğitim programının etkililiğini ortaya çıkarılmıştır. Son olarak eğitim sonrasında“ÖY'li Çocukların Ebeveynlerine Yönelik Geliştirilen Ebeveyn Yeterlik Kontrol Listesi (ÖYEYKL)”uygulanmıştır. Araştırma sonucunda araştırma bulguları, ÖYEYGEP programına katılan ebeveynlerin, katılmayan ebeveynlere kıyasla,“Özel Yeteneklilerin Ebeveynlerine Yönelik Geliştirilen Ebeveynlik Yeterlilik Ölçeği”son test puanlarında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, özel yetenekli çocuk sahibi ebeveynlere yönelik uygulanan ebeveyn eğitim programının, ebeveynlerin özel yetenekli çocuklarla ilgili kavramsal bilgi ve uygulama yeterliklerini artırmada etkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Emphasizing that family involvement in the education of gifted children is a determining factor in both academic and social-emotional development, parent education programs should include structured, needs-based, and continuous support elements (Sarı, 2012). It is known that formal and informal educational support resources are insufficient for parents to understand what they can do to improve their children's development after diagnosis and how to cope with the difficulties encountered (Sarı, Atbaşı & Çitil, 2017). Therefore, the purpose of this study was to determine the effectiveness of the Parenting Skills Education Program (ÖYEYGEP) Developed for Parents of Gifted Children. The research method was conducted in three stages. Within the scope of the research, 20 parents of gifted children were interviewed using a semi-structured interview form to determine parental needs. The analysis was conducted according to the Difference Approach, one of the needs analysis approaches. The needs assessment process is defined as a systematic process that aims to identify the difference between the current situation and the targeted situation and to develop plans to eliminate this difference (Demirel, 2002). After determining the needs of the parents, a Parenting Skills Competency Scale (ÖYEYGEY) was developed for Parents of Gifted Children in line with the opinions received from experts in the field, and then the Parenting Skills Acquisition Training Program for Parents of Gifted Children was implemented. A pre-test-post-test control group experimental design, a quantitative research method, was used to obtain data on the effectiveness of the Parenting Skills training program developed for Parents of Gifted Children. The developed scale was applied to the experimental (20 parents) and control (20 parents) groups to determine the effectiveness of the family education program, and the statistical difference between the pre-test and post-test score mean scores revealed the effectiveness of the developed parent education program. Finally, the“Parent Competency Checklist Developed for Parents of Children with Gifted Children (ÖYEYKL)”was administered after the training. The research findings indicate that there was a significant difference in the post-test scores of the“Parenting Competence Scale Developed for Parents of Gifted Children”in favor of the experimental group for parents who participated in the ÖYEYGEP program compared to parents who did not participate. This result demonstrates that the parenting education program designed for parents of gifted children is effective in increasing parents' conceptual knowledge and practical competencies regarding gifted students.
Benzer Tezler
- Üstün zekâlı çocukların ebeveynlerine yönelik oyun tabanlı zenginleştirme etkinliklerinin ebeveyn farkındalıkları ve eğitim sürecine katkıları
Contributions of play-based enrichment activities for parents of gifted children to parental awareness and the educational process
ŞEYMA ALTINKAYA ULUTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU GEZER ŞEN
- Özel yetenekli öğrencilerin ebeveynlerinin eğitsel yeterliliklerinin artırılmasına yönelik geliştirilen ebeveyn eğitim programının etkililiği
The effectiveness of developed parent training program to enhance the educational competencies of the parents of gifted and talented students
HASAN HÜSEYİN TOPRAK
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SARI
- Üstün zekalı çocukların ebeveynlerine yönelik geliştirilen aile eğitim programının etkililiğinin sınanması
Evaluating effectiveness of family education program for the gifted children's parents
NÜKET AFAT
Doktora
Türkçe
2013
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiÖzel Eğitim Bölümü
YRD. DOÇ. DR. AYÇA KÖKSAL KONİK
- Özel yetenekli öğrencilere yönelik geliştirilen bilgisayar destekli müzik öğretim programının öğrencilerin müziksel yaratıcılığına etkisinin incelenmesi
Examining the effects of computer aided music education program developed for gifted students on their musical creativity
ADEM MABA
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜMTAZ HAKAN SAKAR
- Ebeveyn ve sınıf öğretmenlerinin üstün yetenekli çocuklara yönelik algıları: Karma yöntem araştırması
Parent and classroom teachers' perceptions of gifted children: A mixed method study
NURCAN GÜNER ÖZGÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT GÖKDERE