Birinci basamağa başvuran 50-64 yaş postmenopozal kadınlarda osteoporoz ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi: Adana il merkezi örneği
Evaluation of osteoporosis and related factors in postmenopausal women aged 50–64 years presenting to primary care: The case of Adana city center
- Tez No: 991498
- Danışmanlar: PROF. DR. FERDİ TANIR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Osteoporoz sıklığı giderek artan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Araştırmamızın amacı; Adana merkez ilçelerinde birinci basamağa başvuran menopoz sonrası 50-64 yaş kadınlarda, osteoporoz ve komplikasyonları için risk faktörlerinin belirlenmesi, osteoporoz ile ilgili farkındalıklarının saptanması ve kemik mineral yoğunluk ölçümleri aracılığı ile sağlık risklerinin saptanmasıdır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırma, Adana ili merkez ilçelerinde birinci basamağa başvuran 348 postmenopozal kadın ile yapılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik bilgiler, öz geçmiş ve soy geçmiş bilgileri, yaşam tarzı faktörleri soruları ile Osteoporoz Farkındalık Ölçeği, Menopoz Bilgisi Ölçeği, Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği'nden oluşan veri toplama formu uygulanmış, kabul eden uygun katılımcıların kemik dansitometrisi ile kemik mineral yoğunluğu ölçümleri yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 ve Jamovi kullanılmıştır. Normal dağılıma uyan verilerin analizinde Bağımsız Örneklem T Testi, Anova testi, uymayan verilerin analizinde Mann-Whitney U, Kruskal Wallis testleri, kategorik verilerin karışlaştırılmasında ki-kare testi kullanılmıştır. Korelasyon analizi, ROC analizi, Binary Logistik Regresyon, Multpl Linear Regresyon ve Mediasyon analizleri yapılmıştır. p < 0.05 değeri istatistiksel olarak değerli kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışma grubunda osteoporoz prevalansı % 24,5, osteopeni prevalansı % 49 bulunmuştur. Çalışmada yaş, menopoz süresi ve yetişkinlikte geçirilmiş kırık öyküsü önemli risk faktörleri olarak bulunmuştur. Menopozda olunan süre 3,5 yıl ve üzerindeyse osteopeni/osteoporoz riski yaklaşık 6,5 kat artmaktadır. D vitamini kullananlarda, osteopeni/osteoporoz gelişme riski yaklaşık % 58 azalmaktadır. Katılımcıların Osteoporoz Farkındalık Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ortalaması 65,68±16,49, Menopoz Bilgisi Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ortalaması 50,81±10,74 bulunmuştur. Menopoz bilgi düzeyi ile osteoporoz farkındalığı arasında pozitif korelasyon bulunmuştır(r = 0,622, p < 0,001). Mediasyon analizinde menopoz bilgisinin, osteoporoz farkındalığı aracılığıyla femur boynu kemik mineral yoğunluğunu etkilediği gösterilmiştir. Sonuç: Çalışmada 50–64 yaş postmenopozal kadınlarda osteoporoz ve osteopeni oranları yüksek bulunmuştur. Yaş, menopozda olunan süre, kırık öyküsü önemli risk faktörleridir. D vitamini koruyucu etki göstermektedir. Menopoz bilgi düzeyi ile osteoporoz farkındalığı birlikte kemik mineral yoğunluğu üzerinde olumlu etkiler göstermektedir. Bu bulgular, birinci basamakta riskli grupların erken belirlenmesi ve farkındalığın artırılmasına yönelik müdahalelerin önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: The prevalence of osteoporosis is increasing and constitutes a significant public health problem. The aim of our study is to identify risk factors for osteoporosis and its complications, to determine the level of awareness regarding osteoporosis, and to assess health risks through bone mineral density measurements among 50–64-year-old postmenopausal women who present to primary healthcare centers in the central districts of Adana. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted with 348 postmenopausal women who applied to primary care centers in the central districts of Adana. A data collection form including sociodemographic characteristics, medical and family history, lifestyle factors, the Osteoporosis Awareness Scale, the Menopause Knowledge Scale, and the Menopause Rating Scale was administered to participants. Bone mineral density was measured using dual-energy X-ray absorptiometry (DXA) in eligible participants who consented. Data were analyzed using SPSS 22 and Jamovi. For normally distributed variables, Independent Samples T-Test and ANOVA were used; for non-normally distributed variables, Mann–Whitney U, and Kruskal–Wallis tests were performed. Categorical variables were compared using the chi-square test. Correlation analysis, ROC analysis, Binary Logistic Regression, Multiple Linear Regression, and mediation analysis were also conducted. A p-value < 0.05 was considered statistically significant. Results: In the study population, the prevalence of osteoporosis was 24.5%, and the prevalence of osteopenia was 49%. Age, duration of menopause and a history of fractures during adulthood were identified as significant risk factors. A menopause duration of 3.5 years or more increased the risk of osteopenia/osteoporosis by approximately 6.5 times. Among participants using vitamin D, the risk of osteopenia/osteoporosis decreased by about 58%. The mean total score of the Osteoporosis Awareness Scale was 65.68±16.49, and the mean total score of the Menopause Knowledge Scale was 50.81±10.74. A positive correlation was found between menopause knowledge level and osteoporosis awareness (r = 0.622, p < 0.001). Mediation analysis revealed that menopause knowledge affected femoral neck bone mineral density through osteoporosis awareness. Conclusion: High prevalence rates of osteoporosis and osteopenia were observed among postmenopausal women aged 50–64 years. Age, duration of menopause, and fracture history were identified as important risk factors, while vitamin D use demonstrated a protective effect. Menopause knowledge and osteoporosis awareness together had a positive impact on bone mineral density. These findings highlight the importance of early identification of at-risk groups and the implementation of awareness-raising interventions in primary care settings.
Benzer Tezler
- Postmenopozal kadınlarda vücut kompozisyonu ve bazal metabolizma hızının uyku kalitesi ile ilişkisi
The relationship between body composition and basal metabolic rate with sleep quality in postmenopausal women
BİLGE BABAKİŞİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
- Birinci basamağa başvuran 0-18 yaşındaki bireylerin sağlık ihtiyaçlarının belirlenmesi
Determination of health needs of 0-18 year-olds individuals at primary care
MERVE KAYAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ
- Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğine başvuran hastaların üçüncü basamak sağlık kuruluşunu tercih nedenlerin incelenmesi
Examining the reasons for preference of tertiary level health care institution among attendees of Ankara Research and Training Hospital Family Medicine Clinics
EMİNE YARADILMIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Halk SağlığıGazi ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA NUR BARAN AKSAKAL
- Eğitim aile sağlığı merkezine (e-asm) kayıtlı hastaların tedavi edici sağlık hizmetlerine yönelik karşılanmayan ihtiyaçlarının belirlenmesi
Assessment of unmet healthcare needs of therapeutic health services in patients who apply to the educational primary care center (e-pcc)
SEMA NUR ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET AKMAN
- Sosyodemografik özellikler ile sağlık okuryazarlığı düzeyinin sağlık anksiyetesi üzerine etkisinin araştırılması
The investigation of effect of sociodemografic characteristics and level of health literacy on health anxiety
ZEHRA AKTÜRK OĞULLUK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN İSMAİL ARSLAN