Erken dönem uyum bozucu şemalar ile büyüme korkusu arasındaki ilişkide narsisizm düzenleyici rolü
The moderating role of narcissism in the relationship between early maladaptive schemas and fear of growing up
- Tez No: 991532
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CUMHUR AVCİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Narsisizm, Young Şema Modeli, Şema, Şema alanları, Narcissism, Young Schema Model, Schema, Schema domains
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Antalya Bilim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerde erken dönem uyum bozucu şema alanları ile büyüme korkusu arasındaki ilişkide narsisizm türlerinin (kırılgan ve büyüklenmeci narsisizm) düzenleyici rolünü incelemektir. Araştırma, büyüme korkusunun bilişsel ve kişilik temelli belirleyicilerini ortaya koymayı ve bu değişkenler arasındaki etkileşimsel yapıyı açıklamayı amaçlamaktadır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde nicel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, 18–35 yaş aralığında yer alan ve çevrim içi veri toplama yöntemiyle ulaşılan 427 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler; Büyüme Korkusu Ölçeği, Young Şema Ölçeği Kısa Formu, Beş Faktör Narsisizm Envanteri ve Demografik Bilgi Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler ve Pearson korelasyon analizlerinin ardından, erken dönem uyum bozucu şema alanlarının büyüme korkusunu yordama gücü çoklu doğrusal regresyon analizi ile incelenmiştir. Düzenleyici etkilerin test edilmesinde PROCESS Macro Model 1 kullanılmış; yaş, medeni durum ve algılanan ekonomik durum kovaryans olarak modele dâhil edilmiştir. Bulgular, erken dönem uyum bozucu şema alanlarının büyüme korkusunu anlamlı düzeyde yordadığını göstermiştir. Ayrıca, büyüklenmeci narsisizmin özellikle kopukluk, zedelenmiş özerklik ve diğerlerine yönelimlilik şema alanlarında, şema–büyüme korkusu ilişkisinde istatistiksel olarak anlamlı ancak etki büyüklüğü bakımından sınırlı bir düzenleyici rol üstlendiği belirlenmiştir. Buna karşılık, kırılgan narsisizmin söz konusu ilişkide düzenleyici bir etki göstermediği bulunmuştur. Elde edilen bulgular, büyüme korkusunun yalnızca gelişimsel değil, aynı zamanda şematik ve kişilik temelli bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the moderating role of narcissism types (vulnerable and grandiose narcissism) in the relationship between early maladaptive schema domains and fear of growth among individuals in the emerging adulthood period. The study seeks to identify the cognitive and personality-based determinants of fear of growth and to explain the interactional structure among these variables. The research was designed as a quantitative study using a relational survey model. The sample consisted of 427 participants aged between 18 and 35, who were reached through online data collection methods. Data were collected using the Fear of Growth Scale, the Young Schema Questionnaire–Short Form, the Five-Factor Narcissism Inventory, and a Demographic Information Form. Following descriptive statistics and Pearson correlation analyses, the predictive power of early maladaptive schema domains on fear of growth was examined using multiple linear regression analysis. Moderation effects were tested using PROCESS Macro Model 1, with age, marital status, and perceived economic status included as covariates in the model. The findings indicated that early maladaptive schema domains significantly predicted fear of growth. In addition, grandiose narcissism was found to have a statistically significant but limited moderating effect in the relationship between schemas and fear of growth, particularly within the disconnection, impaired autonomy, and other-directedness schema domains. In contrast, vulnerable narcissism did not demonstrate a moderating effect in this relationship. Overall, the findings suggest that fear of growth is not solely a developmental phenomenon but also a schema-based and personality-related construct.
Benzer Tezler
- 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremi yaşayanlarda travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyümede şemaların rolü
The role of schemas in post-traumatic stress symptoms and post-traumatic growth in inviduals exposed to the February 6, 2023 Kahramanmaraş-centered earthquake
SERHAT PAKSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU FINDIKLI
- Beliren yetişkinlik döneminde büyüme korkusu ile erken dönem uyumsuz şemalar ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between fear of growth in emerging adulthood and early maladaptive schemas
ŞENGÜL HAYRAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiKırıkkale ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KANDEMİR
- The concept of gratitude and its relationship with posttraumatic growth: Roles of early maladaptive schemata and schema coping styles, locus of control and responsibility
Minnettarlık ve travma sonrası gelişim: Erken yaş dönemi uyumsuz şemaları ve başa çıkma yolları, kontrol odağı ve sorumluluğun rolü
MERVE TOPCU
Doktora
İngilizce
2016
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK GENÇÖZ
- Algılanan ebeveyn tutumu ve erken dönem uyum bozucu şemaların beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin yeme davranışı ile ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between perceived parenting attitude and early maladaptive schemas with the eating behavior of emerging adults
DENİZ GÖZDE KILÇIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiKocaeli ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN NEJAT AKFIRAT
- Erken dönem uyum bozucu şemalar ile sürekli öfke ve öfkenin ifade ediliş biçimi arasındaki ilişkiler
Relationship between early maladaptive childhood schemas with trait anger and anger expressions
MERVE ERDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiAnkara ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ŞENNUR KIŞLAK