Mıchelın yıldızlı restoranlarda gastronomik ilgilenimden yüksek fiyat ödeme niyetine giden yol: Öz genişleme ve müşteri minnettarlığının aracılık rolü
The path from gastronomic interest in Michelin-starred restaurants to willingness to pay price premium: The mediating role of self-expansion and customer gratitude
- Tez No: 991603
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OZAN GÜLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Michelin yıldızlı restoranlar, gastronomik açıdan çok boyutlu bir mükemmelliği temsil eden, dünyanın en prestijli yiyecek-içecek işletmeleri arasında yer alır. Eşsiz bir yemek deneyiminin parçası olmak isteyen müşteriler, aylar öncesinden rezervasyon yaparak hatırı sayılır derecede yüksek fiyatlar karşılığında bu deneyimi yaşarlar. Tüketicilerin lüks tüketime atfettiği değerden hareketle yüksek fiyat ödeme niyetlerinin araştırılması akademik alanyazında da üzerinde durulan bir konudur. Bu noktada fine dining ve Michelin Yıldızlı restoran müşterileri sınırlı sayıda araştırmada ele alınmıştır. Bu araştırmaların bir kısmı tüketicilerin bireysel lüks değer algısından hareketle bir kısmı da restoranlarda yaşanan deneyimlerden hareketle yüksek fiyat ödeme niyetine etkiyi araştırmışlardır. Bu tezde ise daha önce en az bir kez Michelin yıldızlı restoran deneyimi yaşan tüketicilerin hem bireysel lüks değer algıları hem de yaşadıkları gerçek deneyimden kaynaklı deneyimsel değerler bir arada ele alınarak, ilgili değişkenlerin yüksek fiyat ödeme niyetlerine etkileri araştırılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler, gösterişçi tüketim teorisi, sosyal değişim teorisi, benzersizlik teorisi, öz genişleme teorisi ve genişletilmiş benlik teorisi kapsamında araştırılmıştır. Bireysel lüks algısı bağlamında ele alınan bağımsız değişkenler hedonik değer açısından; materyalizm, hedonik etki ve gastronomik ilgilenim, benzersizlik değeri açısından; züppe (aykırılık) etkisi ve sürü (çoğunluğa uyma) etkisi ve gösterişçi değer açısından müşteri statüsüdür. Tüketicilerin yaşanmış deneyimleri sonucunda oluşan deneyimsel değer değişkenleri ise öz genişleme ve müşteri minnettarlığı değişkenleridir. 28.01.2025 ile 30.05.2025 tarihleri arasında yüz yüze ve çevrimiçi temas yöntemiyle 249 katılımcıdan veri toplanmıştır. Gerçekleştirilen Yapısal Eşitlik Modellemesi analizi sonucunda tüketicilerin gastronomik ilgilenimlerini anlamlı olarak etkileyen lüks değer algısı değişkenlerinin materyalizm (β=0.54) ve züppe etkisi (β=-0.23) olduğu, hedonik etki, sürü etkisi ve müşteri statüsünün anlamlı etkisinin olmadığı görülmüştür. Katılımcıların gastronomik ilgilenimlerinin, algıladıkları deneyimsel değerin bir parçası olan öz genişleme (β= 0.72) ve müşteri minnettarlığı (β = 0.54) üzerinde anlamlı etkileri görülmüştür. Tüketicilerin yüksek fiyat ödeme niyetleri üzerinde müşteri minnettarlığının (β=0.37), öz genişlemenin (β=0.36) ve gastronomik ilgilenimin (β= 0.20) anlamlı etkisi tespit edilmiştir. Son olarak tüketicilerin bireysel lüks değer algıların bir parçası olan gastronomik ilgilenimleri ile yüksek fiyat ödeme niyetleri arasındaki ilişkide deneyimsel değer değişkenlerinden öz genişleme (β=0,20) ve müşteri minnettarlığının (β= 0.25) anlamlı aracılık etkilerinin bulunduğu ortaya koyulmuştur. Bu bulgular Michelin Yıldızlı restoran müşterilerinin yüksek fiyat ödeme niyetlerinin oluşmasında lükse atfedilen bireysel değerin önemli olduğunu ancak bu değer algısının gerçek restoran deneyimi neticesinde edinilen deneyimsel değer ile desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak Michelin yıldızlı restoranların müşterilerine sundukları eşsiz ve unutulmaz deneyimlerinin içerisine, onları gastronomik bilgi birikimi açısından daha doyurucu ve işletmeden aldıkları hizmete minnettar olmalarını sağlayacak şekilde bir performansı dâhil etmelerinin gerekli olduğu söylenebilir.
Özet (Çeviri)
Michelin-starred restaurants are among the world's most prestigious food and beverage establishments, representing a multi-dimensional culinary excellence. Customers seeking to be part of a unique dining experience make reservations months in advance and pay considerably high prices for this experience. Investigating consumers' willingness to pay high prices based on the value they attribute to luxury consumption is a topic that has been addressed in academic literature. At this point, fine dining and Michelin-starred restaurant customers have been addressed in a limited number of studies. Some of these studies have examined the impact on the willingness to pay high prices based on consumers' individual perceptions of luxury value, while others have examined the impact based on the experiences in restaurants. In this thesis, the effects on the willingness to pay high prices are examined by considering both the individual perceptions of luxury value and the experiential values derived from the actual experience of consumers who have previously experienced a Michelin-starred restaurant at least once. The relationships between the variables were investigated within the scope of conspicuous consumption theory, social change theory, uniqueness theory, self-expansion theory, and extended self theory. The independent variables considered in the context of individual luxury perception are, in the context of hedonic value: materialism, hedonic effect, and gastronomic interest; in the context of uniqueness value: snob (nonconformity) effect and herd (conformity) effect; and in the context of ostentatious value: customer status. The experiential value variables resulting from consumers' experiences are self-expansion and customer gratitude variables. Data was collected from 249 participants between January 28, 2025, and May 30, 2025, using face-to-face and online contact methods. The results of the Structural Equation Modeling analysis revealed that the variables of luxury value perception that significantly affect consumers' gastronomic engagement are materialism (β=0.54) and snob effect (β= -0.23), while hedonistic effect, herd effect, and customer status have no significant effect. Participants' gastronomic engagement was found to have a significant effect on self-expansion (β= 0.72) and customer gratitude (β = 0.54), which are part of their perceived experiential value. Customer gratitude (β=0.37), self-expansion (β=0.36), and gastronomic interest (β=0.20) were found to have a significant effect on consumers' willingness to pay a high price. Finally, it was found that experiential value variables, specifically self-expansion (β=0.20) and customer gratitude (β=0.25), have significant mediating effects on the relationship between consumers' gastronomic interests, which are part of their individual luxury value perceptions, and their willingness to pay high prices. These findings show that the individual value attributed to luxury is important in the formation of Michelin-starred restaurant customers' willingness to pay high prices, but that this value perception must be supported by experiential value gained as a result of the actual restaurant experience. In conclusion, it is evident how important it is for Michelin-starred restaurants to incorporate a performance that will make their customers feel more satisfied in terms of gastronomic knowledge and grateful for the service they receive from the business into the unique and unforgettable experiences they offer their customers.
Benzer Tezler
- Almanya'daki Michelin yıldızlı restoranlarda inovasyon ve yaratıcılık süreçlerinin çalışan stresine etkisi
The effect of innovation and creativity processes on employee stress in Michelin star restaurants in Germany
MEHMET SABRİ KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak Sanatlarıİstanbul Gelişim ÜniversitesiGastronomi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUZAFFER ÇAKMAK
- Michelin yıldızlı restoranlardan çıkan gıda atıklarının belirlenmesi ve farklı tekniklerle ekmek üretiminde kullanılması
Determination of food waste from Michelin star restaurants and use in bread production with different techniques
ECE EDİL AKMAN
Doktora
Türkçe
2024
Gastronomi ve Mutfak Sanatlarıİstanbul Gelişim ÜniversitesiGastronomi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVRUZ BERNA TATLISU
- İstanbul'daki Michelin yıldızlı restoranlarında yöresel mutfak uygulamaları
Local cuisine practices in Michelin-starred restaurants in Istanbul
BUSE YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak Sanatlarıİstanbul Aydın ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA YARDI
- Gastronomi ve mutfak sanatları öğrencilerinin Michelin Yıldızlı restoranlardaki çalışma deneyimi
Working experience of gastronomy and culinary arts students in Michelin Starred restaurants
BATUHAN AKTEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAADET PINAR TEMİZKAN
- Michelin yıldızlı restoranların başarı faktörlerinin ve standartlarının belirlenmesi: İspanya San Sebastian örneği
Determining the success factors and standards of michelin star restaurants: The example of Spain San Sebastian
OSMAN ÇAVUŞ
Doktora
Türkçe
2020
TurizmAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT HAMİL NAZİK