The use of artificial intelligence in public broadcasting: A field study on TRT World and TRT Arabic
Kamu yayıncılığında yapay zeka kullanımı: TRT World ve TRT Arapça üzerine bir alan araştırması
- Tez No: 991636
- Danışmanlar: PROF. DR. BİROL GÜLNAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Radyo-Televizyon, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Radyo Televizyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zekâ (YZ), küresel medya iş akışlarını hızla yeniden şekillendirmektedir. Ancak özellikle kamu hizmeti yayıncıları açısından kurumsal hazırlık düzeyi, sağladığı faydalar, barındırdığı riskler ve uygulama yollarına ilişkin kanıtlar hâlen parçalı bir yapı sergilemektedir. Bu çalışma, nitel araştırma metodolojisini benimseyerek kamu yayıncılığında yapay zekâ kullanımını incelemeyi amaçlamaktadır: TRT World ve TRT Arapça üzerine bir saha çalışması. Çalışma özel olarak; TRT'de yapay zekâ kullanımının benimsenme düzeyini incelemeyi, yapay zekânın TRT'de uygulanmasının sağlayabileceği avantajları analiz etmeyi, TRT'de yapay zekâ uygulamasına ilişkin zorlukları ele almayı ve TRT için yapay zekâ uygulamasına yönelik öneriler sunmayı hedeflemektedir. Çalışma, medyada yapay zekâ benimsenmesini ve TRT bünyesindeki gazeteciler ile diğer medya çalışanlarının yapay zekâyı günlük iş akışlarına entegre etme istekliliğini inceleyen Yeniliklerin Yayılımı Kuramı'na dayanmaktadır. Veriler, kütüphane temelli literatür taraması yaklaşımı ile birlikte; muhabirler ve gazeteciler, haber yapımcıları, haber editörleri, program direktörü, mizanpaj editörü, yapay zekâ etiği uzmanı, kalite departmanı uzmanı, yaratıcı video editörü, röportaj yapımcısı, haber yapımcısı ve yönetmenlerden oluşan yirmi iki (22) yarı yapılandırılmış görüşme yoluyla toplanmıştır. Verilerin analizinde eleştirel analiz ve tematik analiz gibi çeşitli veri analiz yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma, yapay zekânın TRT bünyesinde potansiyele sahip olduğu önermesiyle başlamıştır. Bulgular, TRT'de yapay zekâ benimsenmesinin heterojen ancak ilerleyen bir düzeyde olduğunu; bunun özellikle otomatik/destekli gazetecilik, arama ve erişim süreçleri, çok dilli içerik iş akışları ile düzenleme ve özetleme araçlarında daha görünür hâle geldiğini göstermektedir. Bildirilen avantajlar arasında ölçülebilir verimlilik ve üretkenlik artışları, ölçeklenebilir maliyet etkinliği, gelişmiş içerik kişiselleştirmesi ve izleyici etkileşimi, doğrulama ve teyit süreçlerinin iyileştirilmesi ile çok dilli üretimin hızlandırılması yer almaktadır. Buna karşılık, karşılaşılan zorluklar; gizlilik ve siber güvenlik riskleri, şeffaflık ve açıklanabilirlik eksiklikleri, telif hakkı ve hesap verebilirliğe ilişkin belirsizlikler, algoritmik çıktılarda önyargı ve ayrımcılık, insan denetimini gerekli kılan doğruluk sınırlamaları ile yaratıcılık ve mesleki roller üzerindeki algılanan tehditler etrafında yoğunlaşmaktadır. Yapay zekânın uygulanması; altyapı ve finansmana yönelik eşgüdümlü yatırımların yapılmasını, kapsamlı eğitim ve farkındalık programlarının geliştirilmesini, güçlü insan-denetimli yönetişim mekanizmalarının kurulmasını ve ulusal ile uluslararası çerçevelerle uyumlu, şeffaf hukuki ve düzenleyici güvencelerin oluşturulmasını gerektirmektedir. Bu çalışma, medya alanında yapay zekâya yönelik ampirik temelli bir kurumsal hazırlık endeksi, kamu yayıncıları için bir yönetişim modeli ve TRT'nin sorumlu yapay zekâ kullanımına ilişkin aşamalı bir yol haritası sunarak literatüre katkı sağlamaktadır. Sonuç olarak, yapay zekânın kamu hizmeti gazeteciliğinin yerini almak yerine onu güçlendirebileceği; bunun ise şeffaf denetim, uygulanabilir standartlar ve sürdürülebilir kapasite geliştirme ile yönlendirilen bir benimseme süreciyle mümkün olduğu sonucuna varılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Artificial intelligence (AI) is rapidly reshaping global media workflows, yet evidence on organisational readiness, benefits, risks, and implementation pathways remains fragmented, particularly for public service broadcasters. By adopting a qualitative research methodology, this study aims to examine the use of artificial intelligence in public broadcasting: a field study on TRT World and TRT Arabic. Specifically, it seeks to examine the adoption level of using AI in TRT; to analyse the advantages, they could bring in implementing AI in TRT; to examine the challenges surrounding the implementation of AI in TRT; and to recommend the implementation of AI in TRT. The study is premised on the diffusion of innovation theory, which examines that AI adoption in media and willingness of journalists and other media personnel in TRT to integrate AI into their daily workflows. The data was collected through the library-based approach and twenty-two (22) semi-structured interviews with reporters and journalists, news producers, news editors, program director, craft editor, specialist in AI ethics, specialist in the quality department, creative video editor, interview producer, news producer, and director. Several methods of data analysis, such as critical and thematic analysis, were employed in analysing the data. The study began with the proposition that AI has potential within TRT. Findings indicate a heterogeneous but advancing state of AI adoption at TRT, most visible in automated/assisted journalism, search and retrieval, multilingual content workflows, and editing/summarisation tools. Reported advantages include measurable efficiency and productivity gains, cost-effectiveness at scale, enhanced content personalisation and audience engagement, improved fact-checking and verification, and acceleration of multilingual production. Challenges cluster around privacy and cybersecurity risks, opacity and explainability deficits, copyright and accountability uncertainties, bias and discrimination in algorithmic outputs, accuracy limitations that necessitate human review, and perceived threats to creativity and roles. Implementation requires coordinated investments in infrastructure and funding, comprehensive training and awareness programs, robust human-in-the-loop governance, and transparent legal and regulatory guardrails aligned with national and international frameworks. The study contributes an empirically grounded readiness index for media AI, a governance model for public broadcasters, and a phased roadmap for TRT's responsible AI deployment. It concludes that AI can augment, rather than replace, public service journalism, provided adoption is guided by transparent oversight, enforceable standards, and sustained capacity building.
Benzer Tezler
- Bir finansman modeli olarak risk sermayesi ve Türkiye'de uygulanabilirlik imkanlarının değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
ALİ İHSAN ÖZEROĞLU
- The use of artificial intelligence in the public services: The case of Turkish administrative jurisdiction
Yapay zekânın kamu hizmetlerinde kullanımı: Türk idari yargı örneği
FATİH ULAŞAN
Doktora
İngilizce
2021
Kamu YönetimiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ÖNDER
- Kamu hizmetlerinde yapay zeka uygulamalarının kullanımı: Gümrük beyan ve kontrol süreçleri açısından bir değerlendirme
The use of artificial intelligence applications in public services: An evaluation in the context of customs declaration and control processes
EMİNE BİLGEHAN TEKELİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu YönetimiHacettepe ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOĞAN NADİ LEBLEBİCİ
- Kamu Diplomasisi Bağlamında Yapay Zeka Kullanımı: Türk-Rus Krizleri Üzerine Karar Destek Sistemi
Use of Artificial Intelligence in the Context of Public Diplomacy: Decision Support System,Study on Turkish-Russian Crises
EMİN AKIN
Doktora
Türkçe
2022
Halkla İlişkilerAkdeniz Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. SİBEL HOŞTUT
- İletişim alanında yapay zekâ kullanımı ve yarattığı etik sorunlar
The use of artificial intelligence in the field of communication and its ethical implications
SİBEL DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikAtatürk ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN KÖSE