Çocukların suça sürüklenme döngüsü: Yapı-aktör ekseninde Sincan Cezaevi örneği
The cycle of children's involvement in crime: A structure-agency based case study of Sincan Prison
- Tez No: 991818
- Danışmanlar: PROF. DR. HAYRİYE ERBAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Hukuk, Sociology, Law
- Anahtar Kelimeler: Suça sürüklenen çocuk, çocukluk sosyolojisi, suç sosyolojisi, yaşam öyküsü tekniği, çocuk adalet sistemi, Children in conflict with the law, sociology of childhood, sociology of crime, life history method, juvenile justice system
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, çocukların anakronik bir biçimde yetişkinleştirilerek“kriminal bir risk faktörü”olarak ele alındığı yapısal bir kriz döneminde kaleme alınmıştır. Hukuk ve sosyolojinin kesişiminde konumlanan araştırma; çocuğu ve suçu hukukun dar penceresinden çıkararak sosyolojinin çok katmanlı perspektifine taşımayı amaçlamış, suçu“anda”değil,“süreçte”ele almıştır. Bu amaçla, 10'u cezaevinde bulunan 12 çocukla Ankara Adliyesi ve Sincan Çocuk Cezaevi'nde gerçekleştirilen derinlemesine ve tekrarlı görüşmeler, yorumsamacı paradigma ve yaşam öyküsü tekniği aracılığıyla yorumlanmıştır. Çalışmanın ilk kuramsal çerçevesini Çocukluk Sosyolojisi oluşturmaktadır. Bu çerçeve kurulmadan önce, çocukluğun tarihi Antik dönemden günümüze kadar ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Bu tarihsel zemin üzerinde gelişen Çocukluk Sosyolojisi yaklaşımları arasında, Yeni ÇocuklukSosyolojisi'nin“etken çocuk”söyleminin izi araştırmanın her aşamasında sürülmüş ancak çalışma esas olarak Tarihsel ve Bütüncül Çocukluk yaklaşımı üzerine inşa edilmiştir. Bu yaklaşım, çocuğun sınırlı da olsa etkenliğini kabul ederken bir yandan da yapısal ve sınıfsal konumlanmaları analizin merkezine almaktadır. Bu çerçevede, Erbaş'ın (2019) birincil sosyalleşme, ikincil sosyalleşme ve makro bağlamdan oluşan üçlü modeli, hem çocukluğun hem de suça sürüklenmenin anlaşılmasında temel analitik düzeyler olarak benimsenmiştir. Suç sosyolojisi bağlamında ise tekil bir teori yerine; ailede Öğrenme Teorileri, akran gruplarında Alt kültür, Damgalanma ve Nötrleştirme Teorileri karma ve bütüncül bir teorik çerçevede değerlendirilmiştir. Çalışma, öncelikle çocukluk sosyolojisinde çocuğun aktif ve eyleyen bir özne olarak ele alınmasının sosyolojik açıdan önemli bir paradigma değişimine işaret ettiğini ancak bu yaklaşımın hukuk düzleminde çocuğun tam ehliyetli bir fail ve yetişkin statüsüne yaklaştırılması riskini barındırdığını ileri sürmektedir. Araştırma bulguları, özellikle alt ekonomik sınıflardan gelen çocukların yaşam öykülerinde çocukların hem aileleri hem de devlet tarafından büyük ölçüde terk edildiğini; bu boşluğun akran grupları ve çocuk alt kültürleri tarafından doldurulduğunu ortaya koymaktadır. Devletin, çocukların gündelik yaşam alanlarından neredeyse tamamen geri çekildiği, sınıfsal konumlarına bağlı olarak çocuklarla çoğu zaman yalnızca cezalandırma anlarında ilişki kurduğu görülmektedir. Yaşam öykülerine dayalı veriler, tekrar eden suça sürüklenme olgusunun hukukun varsaydığı gibi lineer bir sebep - sonuç ilişkisi içinde gelişmediğini; aksine aynı toplumsal, ekonomik ve kurumsal koşulların süreklilik içinde yeniden üretildiği döngüsel bir süreç olarak işlediğini göstermiştir. Nihai olarak bu çalışma, suça sürüklenen çocuklara ilişkin üretilecek her türlü politika, söylem ve hukuki düzenlemenin; ağırlık merkezini“suç”tan“çocuk”a kaydırmadığı sürece etkili olamayacağını iddia etmekte, bu iddiasının en güçlü dayanağını çocukluğun askıya alındığı bir toplumsal düzende, suçun istisna değil süreklilik olduğu yetişkin dünyasında bulmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted during a period of structural crisis in which children are anachronistically cast into adulthood and treated as“criminal risk factors”. Situated at the intersection of law and sociology, the research seeks to reposition both the child and the phenomenon of offending beyond the narrow frame of legal doctrine, placing them within the multi-layered perspective of Sociology. Rather than conceptualizing delinquency as an event that unfolds 'in the moment,' the study approaches it as a process shaped over time. Accordingly, repeated, in-depth interviews were conducted with twelve boys -ten of whom were incarcerated- at the Ankara Courthouse and the Sincan Juvenile Prison. The narratives were interpreted through an interpretivist paradigm using the life-history method. The primary theoretical framework of this study is grounded in the Sociology of Childhood. Before establishing this framework, the history of childhood is examined in depth, from antiquity to the present. Building on this historical foundation, the discourse of children's agency - a hallmark of the New Sociology of Childhood- is consistently integrated into the research design; nonetheless, the study is principally anchored in the Historical and Holistic Childhood Perspective. While recognizing children's agency, albeit in its limited form, this approach centers structural and class-based positionalities within the analysis. Within this scope, Erbaş's (2019) tripartite model -comprising primary socialization, secondary socialization, and the macro-contextis employed as the core analytical framework for conceptualizing both childhood and juvenile delinquency. Within the sociology of crime, rather than relying on a single explanatory model, theories of learning within the family, peer-group subcultures, stigmatization, and neutralization were examined through a mixed and holistic theoretical approach. The study argues that conceptualizing the child as an agentic social subject represents a major paradigmatic shift within the Sociology of Childhood; yet the uncritical transfer of this perspective into the legal domain risks collapsing the child into the legal position of a fully competent adult offender. The findings demonstrate that, particularly in the life trajectories of children from lower socioeconomic backgrounds, childhood is effectively dismantled by both familial structures and the state, creating a vacuum later filled by peer groups and juvenile subcultures. The research further shows that the state has withdrawn from children's everyday life worlds and now encounters them -depending on their class location- primarily through punitive mechanisms. The life-history data additionally reveal that recidivism does not unfold within the linear causal pathways assumed by legal frameworks; instead, it functions as a cyclical process in which the same social, economic, and institutional adversities are continually reproduced. Ultimately, this study argues that any policy, discourse, or legal regulation concerning children drawn into crime cannot be effective unless its center of gravity shifts from“crime”to“children.”The strongest empirical foundation for this claim lies in the finding that within a social order where childhood is suspended, crime does not emerge as an exception but as a condition of continuity.
Benzer Tezler
- Çocukların suça sürüklenme nedenleri, tahliye sonrası sorunları, gereksinimleri ve beklentileri: Nitel bir çalışma
The reasons of children to be dragged to crime, post-evacuation problems, needs and expectations: A qualitative study
ROZA SÜLEYMANOĞLU DİNÇER
Doktora
Türkçe
2020
Sosyal Hizmetİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADİR CANATAN
- Çocukların suça sürüklenme deneyimleri üzerine fenomenolojik bir çalışma
A phenomenological study on juvenile delinquency experience
ÖNER SOLAK
- Suriyeli sığınmacı çocukların suça sürüklenme sebepleri ve risk faktörleri
Causes and risk factors leading Syrian refugee children to delinquency
YASEMİN GENÇOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiGöç Araştırmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. AYLİN ERASLAN
- Adli bilimler açısından ergenlik dönemindeki çocukların suça sürüklenme nedenleri ve önleyici tedbirler
The reasons why children in adolescence are driven to crime in terms of forensic sciences and preventive measures
İNCİNUR BEKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
BiyoistatistikHitit ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VAHDET ÖZKOÇAK
- Danışmanlık tedbiri alan çocuklar ile suça sürüklenme riski bulunan çocukların kişisel ve sosyal değişkenler açısından karşılaştırılması
Comparison of children receiving counseling and children at risk of crime according to their personal and social variables
FERHAT BAYOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİROL ALVER