Muhammed Tâhir b. Aşûr'un tefsirinde evrenin başlangıcı ve düzenine dair kozmolojik ayetlerin yorumu
Muhammad Tāhir Ibn ʿAshūr's interpretation of cosmological verses regarding the origin and order of the universe
- Tez No: 992346
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULAZİZ HATİP
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, modern dönem İslam düşüncesinin önemli müfessirlerinden Muhammed Tâhir b. Âşûr'un, Kur'an'da evrenin başlangıcı ve düzeniyle ilgili kozmolojik ayetlere getirdiği yorumları incelemeyi amaçlamaktadır. Kur'an-ı Kerim'de, yaratılışın aşamaları, göklerin ve yerin yapısı, gece ve gündüzün ardışıklığı, yıldızların ve diğer gök cisimlerinin işlevleri gibi birçok kozmik olgu çeşitli ayetlerde yer almıştır. Tarihsel süreçte müfessirler, bu ayetleri kendi dönemlerinin bilgi birikimi doğrultusunda anlamaya çalışmış, özellikle bilimsel gelişmelerin etkisiyle tefsirlerde farklı yorumlar ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, modern bilimsel paradigma ile klasik tefsir geleneği arasında bir köprü kurmaya çalışan İbn Âşûr'un yaklaşımı hem metodolojik hem de içerik açısından özgün bir tefsir anlayışı sunmaktadır. Çalışmanın temel amacı, İbn Âşûr'un“et-Tahrîr ve't-Tenvîr”adlı eserinde kozmolojik ayetlere getirdiği yorumları sistematik biçimde analiz etmek ve bu yorumların klasik tefsir anlayışlarıyla ilişkisini, modern bilimsel gelişmeler karşısındaki duruşunu ortaya koymaktır. Bu bağlamda Âşûr'un akıl ve nakil arasında nasıl bir denge kurduğu, bilimsel verileri hangi ölçüde dikkate aldığı incelenecektir. Ayrıca İbn Âşûr'un tefsirinde modern kozmolojik teorileri doğrudan veya dolaylı olarak dahil ederken izlediği metodolojik tutum da ele alınacaktır. Bu çalışma, kozmoloji ve tefsir arasındaki ilişkiyi anlamaya yönelik disiplinler arası bir yaklaşımı esas almaktadır. Literatürde Âşûr'un kozmolojik ayetlere yaklaşımına doğrudan odaklanan müstakil bir çalışma bulunmaması, tezin özgün değerini artırmaktadır. Ayrıca, bilimsel bilgi ile dini yorum arasındaki ilişkinin sınırlarını ve imkânlarını tartışmaya açarak tefsir ilminin modern bilimsel gelişmeler karşısındaki metodolojik tutumunu ortaya koymayı amaçlamaktadır
Özet (Çeviri)
This thesis examines the interpretations of cosmological verses in the Qur'an concerning the origin and order of the universe as presented by Muhammad Ṭāhir ibn ʿĀshūr, one of the prominent exegetes of modern Islamic thought. The Qur'an addresses various cosmological phenomena, including the stages of creation, the structure of the heavens and the earth, the alternation of night and day, and the functions of celestial bodies. Throughout the history of Qur'anic exegesis, these verses have been interpreted in light of the intellectual and scientific frameworks of different periods, leading to diverse interpretive tendencies, particularly in the modern era. Within this context, Ibn ʿĀshūr developed a distinctive exegetical approach that seeks to establish a balance between the classical tafsīr tradition and modern scientific paradigms. The primary aim of this study is to systematically analyze his interpretations of cosmological verses in al-Taḥrīr wa al-Tanwīr and to examine their relationship with classical exegetical approaches as well as his stance toward modern scientific developments. The study focuses on how Ibn ʿĀshūr negotiates the relationship between reason (ʿaql) and transmitted knowledge (naql), and on the extent to which scientific data are incorporated into his exegetical methodology. It also explores the methodological principles guiding his engagement, whether explicit or implicit, with modern cosmological theories. Adopting an interdisciplinary perspective, this thesis aims to contribute to a deeper understanding of the relationship between cosmology and Qur'anic exegesis and to clarify the methodological orientation of tafsīr in the context of contemporary scientific discourse
Benzer Tezler
- Muhammed Tâhir İbn Âşûr'un Tefsîru et-Tahrîr ve't-Tenvîr adlı eserinde mûcize
Miracle in Muhammad Tahir Ibn Ashur's work named Tafsîru et-Tahrîr ve't-Tenvîr
MELİKE MIKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE UZUN
- Tahir b. 'Aşûr'un et-Tahrîr ve't-Tenvîr'inde iştikāk
Ishtiqâq in Tahir b. Âshûr's al-Tahrîr wa'l-tanwîr
ABDULLAH BEDEVA
Doktora
Türkçe
2019
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NUSRETTİN BOLELLİ
- İbn 'Aşûr'un tefsirinde Mekkî-Medenî ilmi
The science of Makki and Madani in Ibn 'Ashūr's tafsīr
MİNE ÇELİK
- İbn Aşûr'un Et-Tahrîr Ve't-Tenvîr adlı tefsirinde metinsel tutarlılık nazariyyesi ışığında münâsebet üslubu (En'âm ve Mâide sureleri üzerinde uygulamalı bir çalışma)
The phenomenon of münâsebet (correlation) in light of the theory of textual coherence in Ibn Ashur's Tafsir Et-Tahrir Wa't-Tanvir (an applied study on surah Al-An'am and al-Ma'idah)
MOHAMMAD KAMAL AHMAD DALKY
Doktora
Türkçe
2026
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE ARSLAN SÖZÜDOĞRU
- Et-Tahrîr ve't-tenvîr bağlamında İbn Âşûr'un i'câzü'l-Kur'ân'a yaklaşımı
Ibn Âshūr's approach to inimitability of the Qur'ān (I'jāz al-Qur'ān) in the context of al-Tahrīr wa'l-tanwīr
MEHMET BEŞİR ERGİN