Fen bilimleri öğretiminde ATBÖ yaklaşımının 7. sınıf öğrencilerinin bilimsel muhakeme ve analitik düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi
The impact of the ABI approach in science education on the scientific reasoning and analytical thinking skills of 7th grade students
- Tez No: 992407
- Danışmanlar: PROF. DR. ESRA KABATAŞ MEMİŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı; ATBÖ yaklaşımının uygulandığı deney grubu ile mevcut öğretimin sürdürüldüğü kontrol grubundaki 7. sınıf öğrencilerinin bilimsel muhakeme ve analitik düşünme becerileri üzerindeki etkisini incelemek; ayrıca analitik düşünme ve bilimsel muhakeme becerilerinin birbirleriyle ve akademik başarı ile olan yordayıcı ilişkilerini belirlemektir. Bu araştırma, karma yöntem araştırma yaklaşımı çerçevesinde yapılandırılmıştır. Çalışmada biri kontrol biri deney grubu olmak üzere gruplar rastgele atanmıştır. Kontrol grubunda, öğretim süreci Millî Eğitim Bakanlığı öğretim programı doğrultusunda, öğretmenin rutin ders uygulamalarıyla yürütülmüştür. Deney grubunda ATBÖ yaklaşımı esas alınmıştır. Araştırma sürecinde katılımcılara ön test ve son test olmak üzere akademik başarı testleri, bilimsel muhakeme becerisi testi, analitik düşünme becerisi senaryoları uygulanmıştır. Uygulama sonunda deney ve kontrol grubundan beşer öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Karadeniz Bölgesi'nde yer alan bir ortaokulda 7. Sınıfa devam eden 44 öğrenci oluşturmuştur. ATBÖ ve müzakere süreci, alan yazın ve bulgulara göre akademik başarıyı anlamlı biçimde artırmış; deney grubu kendini aktif/keşfedici, kontrol grubu ise pasif/test çözen olarak tanımlamıştır. Müzakerede iddia–delil–gerekçe ilişkisi güçlenmiş, öğrencilerin soruları çoğunlukla anlama–değerlendirme–analiz düzeyinde olup tartışmayı başlatıcı nitelikte gelişmiştir. ATBÖ uygulanan sınıflarda analitik düşünme ve bilimsel muhakeme testlerinde deney grubu lehine anlamlı artış görülmüş; öğrenciler kanıtların doğruluğunu/kalitesini değerlendirip varsayım kurarak çıkarım yapmıştır. Deney grubunda korelasyonel, korunum ve kombinasyonel düşünme ile değişkenleri tanımlama ve kontrol etme gibi bilimsel muhakeme göstergeleri belirgin biçimde daha yüksektir. Analitik düşünme ile bilimsel muhakeme arasında orta düzey pozitif ilişki vardır; Ünite 1'deki akademik başarıyı en iyi bilimsel muhakeme yordarken, Ünite 2'deki ve MEB ortak sınavı akademik başarısını analitik düşünme daha güçlü biçimde yordamaktadır. Bu çalışmanın bulguları doğrultusunda, ATBÖ'nün analitik düşünme ve bilimsel muhakeme üzerindeki etkisinin farklı sınıf düzeyleri ve müdahale sürelerinde sınandığı; ayrıca öğretmenlerin kanıt temelli soru sorma ve müzakereyi yönetme becerilerini güçlendiren uygulamalı eğitimlerin desteklendiği araştırmaların yapılması önerilmektedir. Bunun yanı sıra öğretmen eğitimi ve hizmet içi programlarda kanıt istemeyi teşvik eden soru sorma, müzakereyi yönetme ve argümantasyon temelli ders planlama becerilerine yönelik uygulamalı eğitimlerin güçlendirilmesi; öğretim programlarında ise ATBÖ'nün uygulanmasını destekleyecek örnek etkinlik, soru ve değerlendirme ölçütlerinin sunulması yararlı olacaktır.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this study is to examine the effects of ABI on the scientific reasoning and analytical thinking skills of seventh-grade students by comparing an experimental group in which ABI was implemented with a control group in which regular instruction was maintained; and to determine the predictive relationships between analytical thinking, scientific reasoning, and academic achievement. This research was structured within the framework of a mixed-methods research approach. In the study, groups were randomly assigned, one as a control group and one as an experimental group. The control group did not include ABI-based activities implemented in the experimental group; the teaching process was carried out in line with the Ministry of National Education's teaching programme and the teacher's routine lesson practices. The experimental group was based on the ABI approach. During the research process, participants were administered academic achievement tests, a scientific reasoning skills test, and analytical thinking skills scenarios, consisting of a pre-test and a post-test. At the end of the application, semi-structured interviews were conducted with five students from each of the experimental and control groups. The study group consisted of 44 students in the 7th grade at a secondary school in the Black Sea Region. According to the literature and findings, ABI and the negotiation process significantly increased academic achievement; the experimental group described themselves as active/exploratory, while the control group described themselves as passive/test-takers. The claim–evidence–reason relationship was strengthened in the discussions, and the students' questions were mostly at the comprehension–evaluation–analysis level and developed in a way that initiated discussion. In classes where ABI was applied, a significant increase in favour of the experimental group was observed in analytical thinking and scientific reasoning tests; students evaluated the accuracy/quality of the evidence and made inferences by making assumptions. In the experimental group, indicators of scientific reasoning such as correlational, conservation, and combinatorial thinking, as well as defining and controlling variables, are significantly higher. There is a moderate positive relationship between analytical thinking and scientific reasoning; while scientific reasoning best predicts academic achievement in Unit 1, analytical thinking more strongly predicts academic achievement in Unit 2 and the MoNE joint examination. Based on this study, it is recommended that new research be conducted comparing ABI applications in terms of variables such as different grade levels, units, application durations, and facilitator support; and that measurements of retention be added. Furthermore, it would be beneficial to strengthen practical training in teacher education and in-service programmes that encourage evidence-based questioning, debate management, and argumentation-based lesson planning skills. It would also be useful to provide sample activities, questions, and assessment criteria in teaching programmes that support the implementation of ABI.
Benzer Tezler
- Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme (ATBÖ) yaklaşımının öğrencilerin fen başarıları özdüzenleme derse katılımı ve argüman oluşturma becerileri üzerine etkisi
The effects of argumentation based science learning (ABSL) approach on students' science achievements, self regulation, classroom engagement and argumentation skills
GÜLŞEN KOÇAK
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABRİYE SEVEN
- Canlılarda üreme büyüme gelişme ünitesinde kullanılan argümantasyon tabanlı bilim öğretimi yaklaşımının öğrencilerin muhakeme becerileri ve başarı düzeylerine etkisinin incelenmesi
Analysis of the effects of argument-based science inquiry approach utilized within the unit of“reproduction, growth and development in living beings”on the reasoning skills and success levels of students
EDA PINAR TÜCCAROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YETER ŞİMŞEKLİ
- Vücudumuzdaki sistemler ve sağlığı ünitesinin argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımına dayalı öğretiminin öğrencilerin öğrenme ürünleri üzerine etkisi
The effect of teaching the unit of systems and health in our body based on argumentation-based science learning approach on students' learning products
DİLARA VELİOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET YAKIŞAN
- Using the science writing heuristic approach to promote student understanding in chemical changes and mixtures
Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımının öğrencilerin kimyasal değişim ve karışım kavramlarını anlamalarını sağlamada kullanılması
SEVGİ KINGIR
Doktora
İngilizce
2011
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
DOÇ. DR. MURAT GÜNEL
PROF. DR. ÖMER GEBAN
- Çevre sorunlarından hava kirliliğinin öğretilmesinde argümantasyon tabanlı fen öğretiminin etkisi
The effect of argumentation based science teaching on teaching air pollution from environmental problems
EBRU NUR TEKEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. ÖMER SAYLAR