Özel gereksinimli bireylerin ebeveynlerinde gelecek kaygısı:“Ben öldükten sonra çocuğum ne olacak?”
Future anxiety in parents of individuals with special needs:“What will happen to my child after I die?”
- Tez No: 992655
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLİZ KAYMAKCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Endişe, Gelecek Kaygısı, Otizm Spektrum Bozukluğu, Zihin Yetersizliği, Özel Yetenekli, Zihinsel engelli çocuklar, Zihinsel engelliler, Özel yetenekliler eğitimi, Anxiety, Future Concerns, Autism Spectrum Disorder, Intellectual Disability, Giftedness, Future anxiety, Mentally retarded children, Mentally retardation, Gifted education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, özel eğitim gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin, çocuklarının tek başına kalması durumunda yaşadıkları endişe ve geleceğe yönelik kaygıları incelemektir. Özel gereksinimli çocukların bağımsız yaşam becerilerindeki sınırlılıklar, bakım gereksinimleri, kendini ifade etmede yaşanan güçlükler ve sosyal çevrenin risk oluşturabilmesi gibi unsurlar, ebeveynlerin geleceğe dair kaygılarını artıran başlıca etkenlerdir. Bu nedenle araştırma, ebeveynlerin hem psikososyal süreçlerini hem de gelecek planlarına ilişkin düşüncelerini anlamayı hedeflemektedir. Araştırma nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüş, temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenen, 10–15 yaş aralığında özel gereksinimli çocuğu bulunan 25 ebeveynden oluşmuştur. Veriler, alan uzmanlarının görüşleri doğrultusunda geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Verilerin güvenirliğini sağlamak amacıyla uzman görüşü, pilot uygulama ve teyit incelemesi tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın bulguları, ebeveynlerin kaygılarının çok boyutlu olduğunu göstermektedir. Birinci alt problem kapsamında en baskın temanın“ölüm sonrası bakım endişesi”olduğu; ebeveynlerin büyük bölümünün çocuklarının kendileri olmadan yaşamlarını sürdüremeyeceğini düşündüğü belirlenmiştir. İkinci alt problemde tüm katılımcıların geleceğe ilişkin resmi bir bakım planlaması yapmadığı görülmüştür. Bu durumun nedenleri arasında kurumlara duyulan güvensizlik, ekonomik güçlükler, duygusal kaçınma ve aile içi desteğin sınırlılığı dikkat çekmektedir. Üçüncü alt problemde sosyal destek ağlarının yetersizliği belirgin bir bulgu olarak ortaya çıkmış, katılımcıların büyük çoğunluğu güvenilir bir kişi veya kuruma ulaşamadığını ifade etmiştir. Dördüncü alt problemde ebeveynlerin gelecekte bakım verecek kişi veya kurumdan en çok“sabır, şefkat ve güvenilirlik”beklediği; beşinci alt problemde ise başa çıkma stratejileri arasında sosyal destek arama, araştırma yapma, dua etme ve rutinleri sürdürme gibi yöntemlerin öne çıktığı görülmüştür. Sonuç olarak, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin geleceğe yönelik yoğun kaygılarının olduğu görülmüştür. Sosyal destek eksikliği, bakım planlaması yapamama ve kurumlara güvensizliği ebeveynlerin kaygıları artırdığı belirlenmiştir. Bulgular, ebeveynlerin desteklenmesi, bakım hizmetlerinin güçlendirilmesi ve uzun vadeli politika geliştirilmesine yönelik önemli ipuçları sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the concerns and future-oriented anxieties experienced by parents of children with special educational needs in situations where their children may be left alone. Limitations in independent living skills, ongoing care needs, difficulties in self-expression, and the potential risks posed by the social environment are among the primary factors that intensify parents' concerns about the future. Accordingly, this study seeks to understand both the psychosocial processes experienced by parents and their perspectives on future planning. The study was conducted using a qualitative research approach and employed a basic qualitative research design. The study group consisted of 25 parents who have children with special educational needs aged between 10 and 15 years, selected through criterion sampling, one of the purposive sampling methods. Data were collected using a semi-structured interview form developed in line with expert opinions and were analyzed through descriptive analysis. To ensure the trustworthiness of the data, expert review, a pilot study, and member checking techniques were utilized. The findings indicate that parents' anxieties are multidimensional in nature. Within the scope of the first sub-problem, the most prominent theme was identified as“post-mortem care anxiety,”with the majority of parents expressing the belief that their children would not be able to sustain their lives independently in their absence. Regarding the second sub-problem, it was found that none of the participants had made a formal plan for their children's future care. Factors contributing to this situation included distrust in institutions, economic difficulties, emotional avoidance, and limited intra-family support.In the third sub-problem, the insufficiency of social support networks emerged as a salient finding, with most participants stating that they could not access a reliable individual or institution. Concerning the fourth sub-problem, parents most frequently emphasized expectations of“patience, compassion, and reliability”from the individual or institution that would provide future care. Finally, within the fifth sub-problem, coping strategies such as seeking social support, conducting research, praying, and maintaining daily routines were identified as prominent. In conclusion, parents of children with special educational needs experience intense future-related anxiety. The lack of social support, inability to engage in care planning, and distrust in institutions were found to exacerbate parental anxiety. The findings provide important implications for supporting parents, strengthening care services, and developing long-term policies.
Benzer Tezler
- Batı Trakya'daki özel gereksinimli azınlık ailelerinin ve normal gelişim gösteren kardeşlerinin yaşadıkları sorunlar
Problems of minority families and normally developing siblings with special needs in West Thrace
AILA ISMAIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiEngelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM COŞKUN
- Özel gereksinimli bir birey olan ailelerdeki ebeveynlerin ve kardeşlerin duygu ve düşünceleri
Emotions and perceptions of parents and siblings in families with an individual with special needs
NURAY TAŞCI KARALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYPERİ DİKİCİ SIĞIRTMAÇ
- Parentification of adult siblings with typical development of individuals with special needs
Özel gereksinimli kardeşi olan tipik gelişim gösteren bireylerin ebeveynleşme deneyimi
LALE HANÖZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
PsikolojiÖzyeğin ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SENEM ZEYTİNOĞLU SAYDAM
- Erken çocukluk döneminde özel gereksinimli çocuklarda cinsellik: Ebeveyn görüş ve deneyimleri
Sexuality in the children with special needs in early childhood: Parents' view and experiences
HATİCE DAMLA ASLANOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ALAT
- Özel gereksinimi olan çocuğa sahip anne-babaların aile katılımları ve aile katılımlarını etkileyen etmenlerin incelenmesi
Examination of family participation and factors that affect family participation of parents of children with special needs
HAVVA PAMUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE SÖNMEZ KARTAL