Kuzey-Batı Türk lehçelerinde birleşik ekler (Kazak Kırgız-Tatar-Başkurt-Karakalpak-Karaçay-Balkar Türkçeleri)
Compound suffixes in North-West Turkic dialects (Kazakh-Kyrgyz-Tatar-Bashkir-Karakalpak-Karachay Balkar Turkic)
- Tez No: 992676
- Danışmanlar: PROF. DR. NERGİS BİRAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Kuzeybatı Türk Lehçeleri, Birleşik Ek, Gramerleşme, Köken Bilgisi, North-West Turkic Dialects, Compound Suffixes, Grammaticalization, Etymology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmamız, günümüz Kuzeybatı Türk lehçelerinde yer alan birleşik eklerin kökenlerini ve yapısal özelliklerini, Çağatay Türkçesinden başlayarak günümüze kadar uzanan süreç içerisinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, birleşik eklerin tarihsel gelişimi, biçim bilimsel yapısı ve lehçeler arasındaki kullanımları karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınmıştır. Giriş bölümünde, öncelikle gramerleşme kavramı tanımlanmış; gramerleşme teorisinin temel ilkeleri ve birleşik eklerle ilişkisi üzerine bilgiler sunulmuştur. Ardından, birleşik ek kavramı açıklanmış ve konuya yönelik önceki çalışmalar çerçevesinde kuramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Çalışmanın devamında, birleşik ekler yapısal özelliklerine göre sınıflandırılmış, her bir sınıfın tarihsel kökeni ve lehçeler arası kullanım özellikleri ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Bu sınıflandırma sonucunda elde edilen bulgular ışığında, birleşik eklerin hem tarihsel gelişim çizgisi hem de günümüz Kuzeybatı Türk lehçeleri içindeki işlevsel durumu analiz edilerek genel sonuçlara ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Our study aims to examine the origins and structural characteristics of compound suffixes found in contemporary Northwestern Turkic dialects within a diachronic framework extending from Chaghatay Turkish to the present day. In this regard, the historical development, morphological structure, and inter-dialectal distribution of compound suffixes are discussed through a comparative approach. In the introduction, the concept of grammaticalization is first defined, and the fundamental principles of grammaticalization theory, along with their relevance to compound suffixes, are outlined. Subsequently, the notion of the compound suffix is explained, and a theoretical framework is established in line with previous studies on the topic. In the main body of the study, compound suffixes are classified according to their structural properties, and the historical origins and inter-dialectal usage patterns of each class are examined in detail. Based on the findings obtained through this classification, both the historical developmental trajectory and the functional status of compound suffixes within today's Northwestern Turkic dialects are analyzed, leading to the overall conclusions of the study.
Benzer Tezler
- Nazım Keriçli'nin 'Üç İstek' adlı eseri esasında Kırım Tatar Türkçesinde fiil
Verb in Crimean Tatar Turkish based of Nazım Keriçli's work 'Three Wishes'
MUHAMMED FATİH ÖNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEVLÜT GÜLTEKİN
- Kuzey-Batı Türk lehçelerinde mutfak kültürü ile ilgili söz varlığı (Kazak-Kırgız-Tatar-Karaçay-Balkar Türkçeleri)
Vocabulary related to culinary culture in North-West Turkic dialects (Kazakh-Kyrgyz-Tatar-Karachay-Malkar Turkic)
FATMA İNCE ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimPamukkale ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NERGİS BİRAY
- Sibîcâbî Gülistan çevirisi: Giriş-dil incelemesi-metin-çeviri-dizin-tıpkıbasım
Sibicabi translation of Gulistan: Introduction-language analysis-text-translation-index-facsimile
OĞUZ ERGENE
Doktora
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. DENİZ ABİK
- Türkçenin tarihî ve çağdaş lehçelerinde takı ve aksesuarla ilgili sözler
Words about jewelry and accessories in historical and contemporary dialects of Turkish
GAMZE KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıMersin ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ TAN
- Kuzey-Batı (Kıpçak) grubu Türk lehçelerinde çokluk şekilleri
North-West (Kipchak) Turkish dialects plural forms
İLKER AVCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıOrdu ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SALİM KÜÇÜK