Adana adliye binalarının mekânsal analizi
Space analysis of the courthouse buildings in adana area
- Tez No: 992728
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YELDA DURGUN ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Tipoloji, Typology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, adalet yapılarının mekânsal organizasyonunu ve işlev kurgusunu mimari ölçütler çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Adliye binaları, hukuki uyuşmazlıkların çözümlendiği kamusal yapılar olmanın yanı sıra, güvenlik, gizlilik ve erişilebilirlik gibi çok katmanlı gereklilikleri aynı mekânsal sistem içinde barındıran özgün bir yapı tipolojisi oluşturmaktadır. Bu özgünlük, adliye yapılarında sirkülasyon kurgusunun ve mekânsal hiyerarşinin diğer kamu yapılarından farklı biçimde ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Çalışma kapsamında, Adana Adliye Binalarının mekânsal organizasyonu ön plan–arka plan ayrımı üzerinden değerlendirilmiş; halk, yargı görevlileri ve tutuklu/sanık gruplarına ait sirkülasyonların yapı içerisindeki konumlanışı ve birbirleriyle olan ilişkileri analiz edilmiştir. Mahkeme salonlarının yapı içindeki konumu, bu ayrımın belirleyici unsuru olarak ele alınmış, salonların sayısı ve yerleşiminin adliye binalarının tipolojik oluşumunu ve morfolojik karakterini doğrudan etkilediği ortaya konulmuştur. Araştırma yöntemi, literatür taraması, arşiv belgelerinin incelenmesi, kat planı ve vaziyet planı analizleri ile yerinde gözlem tekniklerine dayanmaktadır. Çalışmanın inceleme bölümünde, Adana kent merkezinde yer alan Adana Adalet Sarayı (güncel Adana Bölge İdare Mahkemesi), Adana Adliyesi Ana Hizmet Binası (güncel Adana Denetimli Serbestlik Müdürlüğü), Adana Bölge Adliye Mahkemesi ve Adana Adalet Sarayı kent ölçeği, yakın çevre/semt ölçeği ve yapı ölçeği bağlamında karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Yapıların plan şemaları, giriş düzenleri, yaya ve araç sirkülasyonu, güvenlik kurgusu ve bağlamla kurdukları ilişkiler değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, adliye binalarında mahkeme salonlarının konumlandırılmasının yalnızca işlevsel bir tercih olmadığını; mekânsal hiyerarşiyi, kullanıcıların yapı içindeki dolaşım deneyimini ve adalet yapısının temsil gücünü belirleyen temel bir tasarım kararı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, yapıların çevre ile kurduğu ilişkinin, kamusal algı ve erişilebilirlik üzerinde doğrudan etkili olduğu saptanmıştır. Çalışma, adliye yapılarının gelecekteki tasarımlarında tipoloji, güvenlik–erişilebilirlik ve mekânsal organizasyonu bakımından yol gösterici bir çerçeve sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the spatial organization and functional structure of justice buildings within the framework of architectural criteria. Courthouses, in addition to being public buildings where legal disputes are resolved, constitute a unique building typology that incorporates multi-layered requirements such as security, privacy, and accessibility within the same spatial system. This uniqueness necessitates a different approach to circulation design and spatial hierarchy in courthouses compared to other public buildings. Within the scope of this study, the spatial organization of Adana Courthouse Buildings is evaluated through the distinction between foreground and background; the positioning and relationships of circulation within the building for the public, judicial personnel, and groups of detainees/defendants are analyzed. The location of courtrooms within the building is considered a determining factor in this distinction, and it is shown that the number and placement of courtrooms directly affect the typological formation and morphological character of courthouse buildings. The research method is based on literature review, examination of archival documents, floor plan and site plan analyses, and on-site observation techniques. In the review section of this study, the Adana Courthouse (currently the Adana Regional Administrative Court), the Adana Courthouse Main Service Building (currently the Adana Probation Directorate), the Adana Regional Court of Appeals, and the Adana Courthouse, all located in the city center of Adana, were comparatively examined in the context of urban scale, neighborhood/district scale, and building scale. The plan schemes, entrance arrangements, pedestrian and vehicular circulation, security design, and their relationships with the context were evaluated. The findings demonstrate that the placement of courtrooms in courthouse buildings is not merely a functional choice; it is a fundamental design decision that determines spatial hierarchy, the users' experience of circulation within the building, and the representational power of the justice structure. Furthermore, it was found that the relationship between the buildings and their environment directly impacts public perception and accessibility. This study aims to provide a guiding framework for future designs of courthouse buildings in terms of typology, security-accessibility, and spatial organization.
Benzer Tezler
- The transformative role of digital art in public space: an experimental study on Haydarpaşa silos
Dijital sanatın kamusal mekanda dönüştürücü rolü: Haydarpaşa siloları üzerine deneysel bir inceleme
GÜLAY DİDİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL EREN KÜRKÇÜOĞLU
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Strüktür ve form olarak kent topografyasının incelenmesi: Galata, İstanbul örneği
An analyses about urban topography as a form and structure; in the case of Galata
YASEMİN KÜBLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİYE SENEM DEVİREN
- Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Hatay'daki kamu yapıları
Public buildings in Hatay from the Tanzimat to the Republic
ÖVGÜ GARBİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURCAN YAZICI METİN
YRD. DOÇ. DR. FEHİME MİNE TEMİZ