İlkokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin örtük program bağlamında incelenmesi
An analysis of texts in primary school Turkish language textbooks in the context of hidden curriculum
- Tez No: 993670
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kilis 7 Aralık Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, ilkokul 1, 2, 3 ve 4. sınıf Türkçe ders kitapları örtük program bağlamında eleştirel olarak incelenmiştir. Nitel desenli bu çalışma, her kitap için gerçekleştirilen ayrıntılı doküman analizi ve toplam 37 sınıf öğretmeninden elde edilen öğretmen görüşlerinin içerik analizinden oluşan iki aşamalı veri toplama sürecine dayanmaktadır. Elde edilen bulgular, karşılaştırmalı ve bütüncül şekilde değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, dört sınıf düzeyinde de kitapların millî kültür, tarih bilinci, empati, yardımlaşma ve doğa sevgisi gibi temel değerleri etkili tutarlı biçimde aktardığını göstermiştir. Bununla birlikte, kitaplarda gözlenen sınırlılıklar şunlardır: toplumsal cinsiyet kalıplarının ve kültürel/etnik çeşitlilik eksikliğinin sürdürülmesi, bazı metin ve görsellerde gerçekçiliği ve bilimsel tutarlığı zedeleyebilecek ölçek–oran hataları ile fantastik tasvirler, değerler eğitiminin uygulama temelli yaşantıya yeterince taşınamaması ve 21. yüzyıl becerilerinin (eleştirel düşünme, dijital vatandaşlık, iş birliği vb.) sınırlı entegrasyonu. Öğretmen görüşlerinden bu sınırlılıklara yönelik ortak ve tamamlayıcı bulgular elde edilmiş olup öğretmenler görsel sayısının artırılması, içeriğin sadeleştirmesi ve uygulamaya dönük etkinliklerin geliştirilmesi gereğine vurgu yapmıştır. Bu araştırma, ilkokul Türkçe ders kitaplarının öğrencilere kimlik ve değer kazandırma işlevini güçlendirmekle birlikte kapsayıcılık, gerçekçilik ve çağdaş pedagojik gereksinimlerle uyum sağlama konusunda revizyona ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma sonunda; çokdisiplinli içerik revizyon ekiplerinin kurulması, örtük program okuryazarlığına yönelik öğretmen eğitimleri ve pilot uygulama-geri bildirim döngülerinin oluşturulmasına yönelik öneriler sunulmuştur. Elde edilen bulgular, Türkçe ders kitaplarının hem resmi program hedeflerini hem de örtük program kazanımlarını bütüncül ve çağdaş bir öğrenme deneyimi çerçevesinde yeniden yapılandırma gereksinimini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study critically examines Turkish textbooks for grades 1 through 4 at the primary school level within the context of the hidden curriculum. Designed as a qualitative research study, it employs a two-phase data collection process consisting of (1) detailed document analysis of each textbook and (2) content analysis of opinions gathered from 37 classroom teachers. The findings were evaluated comparatively and holistically. The analysis revealed that across all four grade levels, the textbooks effectively and consistently convey core values such as national culture, historical consciousness, empathy, cooperation, and love of nature. However, several limitations were identified: the persistence of gender stereotypes and lack of cultural/ethnic diversity; scale and proportion errors or fantastical depictions that may undermine realism and scientific accuracy; insufficient opportunities for experiential learning in values education; and limited integration of 21st-century skills (e.g., critical thinking, digital citizenship, collaboration). Teachers' feedback supported and complemented these findings, emphasizing the need for an increased number of illustrations, simplified content, and more practice-oriented activities. Overall, this research highlights that while Turkish textbooks contribute significantly to identity formation and values education, they require revision to enhance inclusivity, realism, and alignment with contemporary pedagogical needs. Recommendations include the formation of multidisciplinary content revision teams, teacher training programs focused on hidden curriculum literacy, and the establishment of pilot implementation–feedback cycles. These results underscore the need to restructure Turkish textbooks to harmonize both official curriculum objectives and hidden curriculum outcomes within a comprehensive and modern learning experience.
Benzer Tezler
- İngilizce ders kitaplarında değerler: Resmi ve özel ilkokul örneği
Values in English language textbooks: a case of public and primary schools
SELİN KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT DENİZ
- Türkçe ders kitaplarındaki yazınsal metinlerde duyarlık eğitimi üzerine bir inceleme
A study on sensitivity education in literary texts in Turkish coursebooks
BÜŞRA YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA AÇIK
- Edebiyat eğitimi bağlamında lise öğrencileri ile Türk dili ve edebiyatı öğretmenlerinin estetik algıları (Eskişehir örneği)
Aesthetic perceptions of high school students and Turkish language and literature teachers in the context of literary education (Eskişehir sample)
SAMET GÖKÇELİ
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TATCI
- İlkokul ve ortaokul fen bilimleri dersi“Madde ve doğası”konu alanı üniteleri ile lise kimya ders kitaplarının Terim Frekansı-Ters Doküman Frekansı (TF-IDF) analizleri
Term Frequeney-Inverse Document Frequency (TF-IDF) analysis of primary and secondary school science course“Matter and its nature”subject area units and high school chemistry textbooks
MAKBULE BEGÜM DÜZGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET YAVUZ
- Fen bilimleri ders kitapları canlılar ve yaşam konu alanı üniteleri ile lise biyoloji ders kitaplarının metin madenciliği yöntemi ile karşılaştırılmalı analizi
Comparative analysis of living things and life subject area units in science textbooks and high school biology textbooks with text mining method
ÖMER FARUK GÜLBENT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
BiyolojiNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET YAVUZ