Kronik hastalık tanısı olan çocukların 6–18 yaş arası sağlıklı kardeşlerinin yaşam kalitelerinin, yaşam koşullarının ve depresyon durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the quality of life, living conditions, and depression levels of healthy siblings aged 6–18 years of children with chronic illness
- Tez No: 993736
- Danışmanlar: PROF. DR. BETÜL ULUKOL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Kronik hastalık, sağlıklı kardeşler, psikososyal etkilenim, yaşam kalitesi, ihmal riski, aile işlevselliği, bakım yükü, Chronic illness, healthy siblings, psychosocial impact, quality of life, risk of neglect, family functioning, caregiver burden
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Kronik hastalığı olan çocuklar, devam eden tıbbi izlem gereksinimi, uzun süreli ilaç kullanımı, tekrarlayan hastane yatışları nedeniyle sadece kendilerini ve ebeveynlerini değil sağlıklı kardeşlerini de etkilemektedir. Bu araştırma, kardeşi kronik hasta olan sağlıklı çocukların yaşam kalitelerini, yaşam koşullarını ve depresyon durumlarını incelenmek ve sağlıklı kardeşi olan akranları ile karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nın yataklı servis ve polikliniklerinde 1 Ağustos 2024 – 1 Temmuz 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmaya kronik hastalık nedeniyle takip edilmekte olan 185 çocuğun 6–18 yaş arasındaki sağlıklı kardeşleri (Grup 1) ile yaş ve cinsiyet açısından benzer özelliklere sahip, kronik hastalığı bulunmayan 185 çocuğun sağlıklı kardeşleri (Grup 2) dahil edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya her biri 185 sağlıklı çocuktan oluşan iki grup (toplam n=370) dahil edilmiştir. Grup 1 kronik hastalığı bulunan çocukların sağlıklı kardeşlerinden, Grup 2 ise kronik hastalığı olmayan sağlıklı çocukların sağlıklı kardeşlerinden oluşmaktadır. Gruplar yaş (Grup 1: 11,35±3,84 yıl; Grup 2: 11,20±3,82 yıl) ve cinsiyet dağılımı (83 erkek, 102 kız) açısından benzer bulunmuştur. Sosyodemografik değerlendirmede kronik hastalığı olan çocuğu bulunan ailelerde ebeveyn eğitim düzeyinin daha düşük olduğu, her iki ebeveynin birlikte çalışma oranının daha az olduğu ve aylık hane gelirinin anlamlı düzeyde daha düşük olduğu; buna karşın toplam çocuk sayısının daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0.05). Ancak ebeveynlerde kronik hastalık varlığı genel olarak değerlendirildiğinde gruplar arasında anlamlı farklılık izlenmemiştir. Yaşam kalitesi (psikososyal, fiziksel ve toplam skorlar) ve depresyon puanları açısından Grup 1 ve Grup 2 arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Ancak Grup 1'de ortalama depresyon skorunun Grup 2'ye göre yaklaşık 1 puan daha yüksek olduğu dikkati çekmiştir. Depresyon puanlarının her iki grupta da klinik kesme puanının altında olduğu belirlenmiştir. Sağlıklı kardeşi olan çocukların yaşam doyumlarının daha yüksek, ebeveyn ilgisinin daha fazla ve okul başarılarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte yaşam kalitesi ve depresyon skorları üzerinde gruplar arası anlamlı bir fark oluşmamıştır. Boş zaman etkinlikleri ve etkinlik sayısı (0–1, 2–3 ve ≥4/ yıl olacak şekilde gruplandırılmış) açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ancak okuma/eğitim ve spor etkinliklerine katılımın toplam yaşam kalitesi ve psikososyal sağlık skorları ile depresyon puanları üzerinde; teknoloji ve sosyal etkinliklere katılımın ise fiziksel sağlık skorları üzerinde gruplar arası anlamlı etkisi olduğu belirlenmiştir. Kronik hastalık alt grupları ile hastalık şiddeti (hafif/ağır) açısından yapılan değerlendirmelerde sağlıklı kardeşlerin yaşam kalitesi ve depresyon puanları arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Bununla birlikte yaş grubu ayrımı yapılmaksızın yapılan analizde hasta kardeş sayısı ile sağlıklı kardeşlerin toplam yaşam kalitesi ve psikososyal sağlık puanları arasında zayıf düzeyde negatif yönlü bir ilişki saptanmış; hasta kardeş sayısı arttıkça bu puanlarda azalma eğilimi gözlenmiştir. İzlem süresi ile yaşam kalitesi alt boyutları ve depresyon puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç: Kronik hastalık yalnızca hasta çocuğu değil, tüm aile sistemini etkileyen bir yaşam deneyimidir. Sağlıklı kardeşlerde belirgin bir olumsuzluk saptanmamış olması, bu grubun izlem dışı bırakılabileceği anlamına gelmemektedir. Aksine, uzun vadeli psikososyal etkilerin erken dönemde fark edilmesi ve bu çocukların gözden kaçmaması için psikososyal durumları düzenli olarak izlenmeli ve gereksinim duyulan durumlarda uygun destekleyici müdahaleleri planlanmalıdır. Çocukluk ve ergenlik dönemindeki akademik başarı, bireyin gelecekteki eğitim ve mesleki konumunu belirleyen önemli bir faktör olduğundan, sağlıklı kardeşlerin akademik gelişimlerinin yakından izlenmesi ve gerekli durumlarda eğitimsel destek sağlanması önem taşımaktadır. Ayrıca çocukların okuma, spor ve sosyal etkinlikler gibi gelişimi destekleyen faaliyetlere yönlendirilmesi psikososyal iyilik halinin güçlendirilmesine katkı sağlayabilir. Özellikle kronik hastalığı olan çocuktan daha küçük yaştaki sağlıklı kardeşlerin psikososyal açıdan daha hassas olabileceği göz önünde bulundurularak bu çocukların aile ve sağlık sistemi tarafından dikkatle izlenmesi ve desteklenmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: Children with chronic illnesses require ongoing medical follow-up, long-term medication use, and recurrent hospitalizations. These conditions affect not only the patients themselves and their parents but also their healthy siblings. This study aimed to examine the quality of life, living conditions, and depression levels of healthy children who have siblings with chronic illnesses and to compare them with peers who have healthy siblings. Materials and Methods: This study was conducted between August 1, 2024 and July 1, 2025 in the inpatient wards and outpatient clinics of the Department of Pediatrics at Ankara University Faculty of Medicine Hospital. The study included 185 healthy siblings aged 6–18 years of children who were being followed for chronic diseases (Group 1) and 185 healthy siblings of children without chronic diseases who were similar in age and sex (Group 2). Results: A total of 370 healthy children, consisting of two groups of 185 participants each, were included in the study. Group 1 consisted of healthy siblings of children with chronic diseases, whereas Group 2 consisted of healthy siblings of children without chronic diseases. The groups were similar in terms of age (Group 1: 11.35±3.84 years; Group 2: 11.20±3.82 years) and sex distribution (83 boys, 102 girls). Sociodemographic evaluation revealed that families with a child with a chronic disease had lower parental education levels, lower rates of both parents working, and significantly lower monthly household income, while the total number of children in the household was higher (p<0.05). However, when evaluated overall, the presence of chronic disease in parents did not differ significantly between the groups. No statistically significant differences were found between Group 1 and Group 2 in terms of quality of life (psychosocial, physical, and total scores) or depression scores. Nevertheless, the mean depression score in Group 1 was approximately one point higher than in Group 2. Depression scores in both groups were below the clinical cut-off value. Children with healthy siblings were found to have higher life satisfaction, greater parental attention, and higher academic achievement. However, no significant differences were observed between the groups in terms of quality of life and depression scores. No statistically significant difference was found between the groups regarding leisure activities and number of activities (categorized as 0–1, 2–3, and ≥4 per year). However, participation in reading/educational and sports activities had a significant intergroup effect on total quality of life, psychosocial health scores, and depression scores, whereas participation in technology and social activities had a significant intergroup effect on physical health scores. In evaluations according to chronic disease subgroups and disease severity (mild/severe), no significant differences were observed in the quality of life or depression scores of healthy siblings (p>0.05). In addition, analysis performed without age group stratification showed a weak negative correlation between the number of chronically ill siblings and the total quality of life and psychosocial health scores of healthy siblings; as the number of ill siblings increased, these scores tended to decrease. No significant association was found between follow-up duration and quality of life subscales or depression scores. Conclusion: Chronic illness is a life experience that affects not only the affected child but the entire family system. The absence of a clear negative outcome among healthy siblings does not mean that this group can be excluded from follow-up. On the contrary, psychosocial effects may emerge over time; therefore, the psychosocial status of these children should be regularly monitored, and supportive interventions should be planned when needed. Since academic achievement during childhood and adolescence is an important determinant of an individual's future educational and occupational position, close monitoring of healthy siblings' academic development and provision of educational support when necessary are essential. In addition, encouraging children to participate in activities that support development, such as reading, sports, and social activities, may contribute to strengthening psychosocial well-being. Considering that healthy siblings who are younger than the child with chronic illness may be more vulnerable psychosocially, these children should be carefully monitored and supported by both the family and the healthcare system.
Benzer Tezler
- 6-18 yaş arası sağlıklı çocuklarda uyku bozukluklarını tarama amaçlı anket çalışması
Healthy children between 6-18 yearspurpose for sleep disorderssurvey study
HARUN TERİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE AKSOY
- 0-18 yaş arası sağlıklı çocuklarda tespit edilen immunglobulin düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of immunoglobulin A, G and levels in 0-18 years old healthy children
DİLARA ÖZBEK YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıBalıkesir ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELÇUK YAZICI
- Kronik hastalığı olan çocuklarda nazofarengeal pnömokok taşıyıcılığı ve taşıyıcılığı etkileyen risk faktörleri
Başlık çevirisi yok
SERDAR PEKUZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Halk SağlığıMarmara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SOYSAL
- Ankara ilindeki üç ilköğretim okulu öğrencilerinin epilepsiye yaklaşımı ve hastalık hakkındaki bilgi düzeyleri
Knowledge of epilepsy and attitudes towards the condition among three elementary schools students in Ankara
İKBAL OK BOZKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE SERDAROĞLU
- Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan hastalarda genetik ve çevresel etiyolojik faktörlerin araştırılması
Investigation of genetic and environmental etiological factors in patients diagnosed with autism spectrum disorder
ZEYNEP İZEM PEKER BULĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TANJU ÇELİK
DOÇ. DR. AYŞE KUTLU