2018 ve 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının incelenmesi
An examination of the 2018 and 2024 social studies course curriculums
- Tez No: 993781
- Danışmanlar: PROF. DR. NEVZAT GÜMÜŞ, DOÇ. DR. MELTEM GÖKDAĞ BALTAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarının incelemesini yaparak programların öğrenme alanları, öğrenme çıktıları (kazanımlar), değerler, beceriler, okuryazarlık, kavramlar ve öğrenme kanıtları (ölçme ve değerlendirme) açısından benzer ve farklı yönlerini ayrıca öğrenme çıktılarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ndeki dağılımını ortaya koymayı amaçlayan nitel bir çalışmadır. Temel nitel araştırma desenine göre yürütülen araştırmanın veri kaynağını Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın 2018 ve 2024 yıllarında yayınladığı sosyal bilgiler öğretim programları oluşturmaktadır. Veri toplama süreci nitel verilerin elde edilmesi amacıyla doküman analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan veriler doküman inceleme tekniğinin aşamalarına göre analiz edilerek araştırmanın bulguları elde edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, 2024 programının 2018 programına kıyasla önemli değişiklikler içerdiği ve bu değişikliklerin eğitim alanındaki güncel eğilimlere uyum sağlamaya yönelik olduğu tespit edilmiştir. Öğrenme alanları açısından, her iki programda da öğrenme alanı yaklaşımının sürdürüldüğü; ancak 2024 programında öğrenme alanı sayısının azaltıldığı, içeriklerin sadeleştirildiği ve bütüncül, disiplinler arası bir anlayışın benimsendiği belirlenmiştir. Öğrenme çıktıları (kazanımlar) açısından, 2024 programında ''kazanım'' yerine ''öğrenme çıktısı'' kavramının kullanıldığı, öğrenme çıktılarının sayısının azaltılarak daha esnek ve derinlemesine öğrenmeyi hedefleyen bir yapıya dönüştüğü görülmüştür. Değerler boyutunda, 2024 programında ''erdem-değer-eylem'' modelinin geliştirildiği, değer çeşitliliğinin arttığı ve programın daha kapsayıcı bir değer eğitimi anlayışına yöneldiği tespit edilmiştir. Beceriler açısından, 2024 programında beş başlık altında yapılandırılmış bir beceri sistemi oluşturulduğu; özellikle sosyal-duygusal ve okuryazarlık becerilerine vurgu yapıldığı görülmüştür. Okuryazarlık boyutunda, çağın gereksinimlerine uygun olarak okuryazarlık türlerinde değişiklik yapıldığı; bilgi, kültür, sanat, sürdürülebilirlik ve vatandaşlık gibi yeni alanların eklendiği saptanmıştır. Kavramlar açısından, 2024 programında kavram öğretiminin temel bileşenlerden biri haline geldiği; her sınıf düzeyinde açık biçimde yer verilen kavramların giderek derinleşen bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Bilgi türü ve bilişsel süreç boyutu açısından, 2024 programında alt sınıflarda kavramsal bilginin, üst sınıflarda olgusal bilginin ağırlıkta olduğu; ancak işlemsel ve üstbilişsel bilgiye sınırlı düzeyde yer verildiği görülmüştür. Duyuşsal alan yönünden, 2024 programında alt sınıflarda tepkide bulunma ve değer verme düzeylerinin öne çıktığı; sosyal-duygusal öğrenmenin ise sarmal ve bütüncül bir yapıda ele alındığı tespit edilmiştir. Psikomotor alan açısından, 2024 programında psikomotor süreç boyutuna doğrudan yer verilmediği; ancak beceri temelli, uygulama ve üretkenlik odaklı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin motor becerilerini dolaylı olarak destekleyebileceği belirlenmiştir. Ölçme ve değerlendirme boyutunda, 2024 programında ''öğrenme kanıtları'' başlığı altında sistematik bir yapı kurulduğu ve öğretmenlere daha yapılandırılmış rehberlik sağlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Genel olarak, 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, eğitimde çağdaş eğilimleri yansıtan, öğrenci merkezli ve bütüncül bir anlayışı benimseyen bir yapıya sahiptir. Programın daha işlevsel hale gelmesi açısından öğretmenlere hizmet içi eğitim ve seminerlerin sunulması, rehberlik sağlayıcı kılavuzların oluşturulması, öğretim materyallerin sağlanması ve eğitim süreçlerinin somut örneklerle desteklenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This research is a qualitative study that aims to reveal the similar and different aspects of the programs in terms of learning domains, learning outcomes (gains), values, skills, literacy, concepts and evidence of learning (measurement and evaluation), as well as the distribution of learning outcomes in the Renewed Bloom Taxonomy through an examination of the 2018 and 2024 Social Studies Course Curriculums. Based on the findings, it was determined that the 2024 program includes significant changes compared to the 2018 program, and these changes are aimed at adapting to current trends in education. In terms of learning domains, the learning domain approach is maintained in both programs; however, the 2024 program has reduced the number of learning domains, simplified the content, and adopted a holistic, interdisciplinary approach. In terms of learning outcomes (gains), the 2024 program uses the concept of ''learning outcome'' instead of ''gain,'' and by reducing the number of learning outcomes, it has evolved into a structure that aims for more flexible and in-depth learning. In the values dimension, it was determined that the ''virtue-value-action'' model was developed in the 2024 program, that the diversity of values increased, and that the program shifted towards a more inclusive understanding of values education. In terms of skills, it was observed that the 2024 program created a structured skills system under five headings, with particular emphasis placed on social-emotional and literacy skills. In the literacy dimension, it was determined that changes were made to literacy types to meet the needs of the age, and new areas such as information, culture, art, sustainability, and citizenship were added. In terms of concepts, it was determined that concept teaching has become a fundamental component of the 2024 program, and that the concepts explicitly included at each grade level have an increasingly deep structure. In terms of knowledge type and cognitive process, the 2024 curriculum emphasizes conceptual knowledge in lower grades and factual knowledge in upper grades, while limited procedural and metacognitive knowledge is included. In terms of the affective domain, it was determined that responsiveness and valuing are prominent in lower grades in the 2024 curriculum, while social-emotional learning is addressed in a spiral and holistic structure. In terms of the psychomotor domain, the 2024 curriculum does not directly address the psychomotor process dimension; however, it was determined that a skill-based, application and productivityfocused learning approach can indirectly support students' motor skills. In terms of measurement and evaluation, it was concluded that a systematic structure under the heading of ''evidence of learning'' has been established in the 2024 curriculum, providing more structured guidance to teachers. Overall, the 2024 Social Studies Curriculum reflects contemporary trends in education, embracing a student-centered and holistic approach. To make the program more effective, it is recommended that teachers receive in-service training and seminars, guides to be developed, instructional materials to be provided, and educational processes to be supported with concrete examples.
Benzer Tezler
- 2005, 2018 ve 2024 yılı sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının vatandaşlık eğitimi açısından karşılaştırılmalı analizi
Comparative analysis of 2005, 2018 and 2024 social studies curriculum in terms of citizenship education
EBRA NUR ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA ÇELİK
- Ortaokul Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of the middle school Republic of Türkiye History of Revolutions and Ataturkism course curricula
MÜMİNE AKKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk İnkılap TarihiNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMAL GÜVEN
- Öğretmen görüşlerine göre 2018 ve 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının değerler eğitimi açısından karşılaştırılması
A comparison of 2018 and 2024 social studies curriculum in terms of values education according to teachers' opinions
RÜMEYSA TUTAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiSosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜSLİME GÜNEŞ
- Çevre konularının 2018 ve 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programları bağlamında içerik ve öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of environmental issues in terms of content and teacher opinions in the context of 2018 and 2024 social students course teaching programs
MEHMET AYDOĞMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimSinop ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL TEMİZBAŞ ÖNER
- 2018 ve 2024 ilköğretim öğretim programlarının afet ve afet bilinci açısından karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of 2018 and 2024 primary education programs in terms of disaster and disaster awareness
BEDİHA GÜNDOĞDU EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DEMET ÇETİN