Ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının çokgen tanımlarının zihnin geometrik alışkanlıkları bağlamında incelenmesi
Examination of pre-service secondary mathematics teachers' definitions of polygons in the context of geometric habits of mind
- Tez No: 993793
- Danışmanlar: PROF. DR. MELİKE YİĞİT KOYUNKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Matematik, Education and Training, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Geometrik düşünme, zihnin geometrik alışkanlıkları, çokgen, dörtgen, üçgen, matematik öğretmen adayı, geometrik nesne, Geometric thinking, geometric habits of mind, polygon, quadrilateral, triangle, preservice mathematics teachers, geometric object
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, ortaöğretim matematik öğretmeni adaylarının çokgen kavramına ve çeşitlerine yönelik tanımları oluşturma, seçme ve değerlendirme süreçleri Zihnin Geometrik Alışkanlıkları (ZGA) teorik çerçevesi bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı, öğretmen adaylarının üçgen, dörtgen ve çokgen tanımlarını yapılandırırken ilişki kurma, genelleme, değişmezleri inceleme ve keşfetmeyi yansıtmayla dengeleme alışkanlıklarını ne düzeyde ve nasıl işe koştuklarını derinlemesine ortaya koymaktır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmada bütüncül tek durum deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu, İzmir'de bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim gören ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt ve maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen dört ortaöğretim matematik öğretmen adayı oluşturmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen ve klinik görüşme tekniğiyle uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, ZGA bileşenleri ve göstergeleri temel alınarak hem tümdengelimsel hem de tümevarımsal içerik analizi yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, öğretmen adaylarının tanımlama süreçlerinde en sık başvurdukları zihinsel alışkanlığın İlişki Kurarak Muhakeme Etme olduğu; adayların geometrik nesneleri çoğunlukla kenar, açı gibi özelliklerine ayırarak ya da hiyerarşik ilişkiler kurarak tanımladıkları belirlenmiştir. Geometrik Fikirleri Genelleme alışkanlığının sıklıkla prototip örneklerden hareketle genel kurallara ulaşma biçiminde kullanıldığı, buna karşın Değişmezleri İnceleme ile Keşfetmeyi Yansıtmayla Dengeleme alışkanlıklarının daha sınırlı düzeyde kaldığı saptanmıştır. Adayların çoğunlukla statik çizimler ve ön bilgiye dayalı açıklamalarla ilerledikleri; ancak sınır durumları (ör. sonsuz kenarlı çokgen) veya simetri özelliklerini tartışırken daha sorgulayıcı akıl yürütmeler geliştirebildikleri görülmüştür. Bu sonuçlar, öğretmen adaylarının geometrik tanımlama süreçlerinde tanıdık ilişkiler ve kurallar üzerinden ilerlediklerini; dinamik dönüşümler, varsayım üretme ve sistematik keşif süreçlerinde ise zorlandıklarını göstermektedir. Bu bağlamda, öğretmen yetiştirme programlarında geometrik kavramların yalnızca statik tanımlar olarak değil; dinamik geometri yazılımları ve karşıt örneklerle desteklenen, dönüştürme ve sorgulama süreçlerini görünür kılan öğrenme ortamları içinde ele alınması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examine preservice secondary mathematics teachers' process of constructing, selecting, and evaluating definitions of polygons (triangles, quadrilaterals, and polygons) within the theoretical framework of Geometric Habits of Mind (GHOM). The main purpose was to explore in depth the extent to which and the ways in which preservice teachers enacted the habits of reasoning through relationships, generalizing geometric ideas, investigating invariants, and balancing exploration with reflection while structuring these definitions. Adopting a qualitative approach, the study was designed as a case study. The participants were four preservice secondary mathematics teachers studying in the faculty of education of a state university in İzmir, selected through purposive sampling using criterion sampling and maximum variation sampling strategies. Data were collected via a semi-structured interview form developed by the researcher and implemented using the clinical interview method. The data were analyzed through both deductive and inductive content analysis, grounded in the components and indicators of GHOM. The analyses showed that the habit most frequently employed in definition-related processes was reasoning through relationships; participants typically defined geometric objects by decomposing them into properties such as sides and angles or by establishing hierarchical relations. Generalizing geometric ideas was often used to derive general rules from prototypical examples, whereas investigating invariants and balancing exploration with reflection appeared at a more limited level. Participants mostly relied on static drawings and prior-knowledge-based explanations; however, they were able to develop more inquiry-oriented reasoning when discussing boundary cases (e.g., a polygon with infinitely many sides) or symmetry properties. Overall, the results indicate that preservice teachers tend to proceed through familiar relationships and rules in geometric definition-making, yet experience difficulties with dynamic transformations, generating conjectures, and systematic exploration. Accordingly, it is recommended that teacher education programs address geometric concepts not merely as static definitions but within learning environments that make transformation and inquiry processes visible and that are supported by dynamic geometry software and the use of counterexamples.
Benzer Tezler
- Ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının matematiksel modelleme yapabilme becerilerinin geliştirilmesi üzerine bir araştırma
A research of developing the pre-service secondary mathematics teachers? mathematical modelling performance
ÖZGE ÖZER KESKİN
Doktora
Türkçe
2008
MatematikGazi ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ARIKAN
DOÇ. DR. SAFURE BULUT
- Ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının problem çözme durumlarındaki matematiksel yaratıcılıkları üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study of pre-service secondary mathematics teachers? mathematical creativity in problem-solving situations
YASEMİN KIYMAZ
Doktora
Türkçe
2009
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiOrtaöğretim Matematik Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ARIKAN
DOÇ. DR. SAFURE BULUT
- Ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının eğitim fakültelerindeki geometri derslerinin meslekteki uygulamalarına etkileri ile ilgili görüşleri
The opinions of the prospective secondary mathematics teachers related to the influence of geometry courses in faculty of education to the applications in occupation
BETÜL ŞERBETÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
PROF. DR. HASAN HÜSEYİN UĞURLU
- Ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının tek ve iki değişkenli fonksiyonların limiti ve sürekliliği ile ilgili kavram bilgileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
The relations between concept knowledge related to the limits and continuity concepts in one variable functions and in two variables functions of prospective secondary mathematics teachers
ABDULLAH ÇAĞRI BİBER
- Ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme düzeylerinin incelenmesi
Examination of secondary education mathematics teacher candidates' reflective thinking levels
ERALP LALE
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Öğretmenliği Eğ. Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE UYAR