İş hukukunda işverenin girişim özgürlüğünün sınırlandırılması
Limitation of employer's freedom of enterprise in labour law
- Tez No: 994569
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER EKMEKÇİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Law, Labour Economics and Industrial Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Girişim özgürlüğü, bireylerin ekonomik tercihlerini gerçekleştirmelerine imkân tanıyan ve serbest piyasa ekonomisinin dinamizmini sağlayan temel bir anayasal özgürlüktür. Bu çalışma, iş hukukunun işçiyi koruyucu düzenlemeleri ile işverenin anayasal güvence altındaki girişim özgürlüğü arasındaki çatışmayı ele almakta; bu iki özgürlük arasındaki adil dengenin hukuki sınırlarını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle girişim özgürlüğünün kavramsal çerçevesi ve tarihsel dönüşümü incelenmiştir. Müteakiben anayasal sınırlandırma rejimi analiz edilmiş ve çalışmanın odak noktasını oluşturan iş hukukunun girişim özgürlüğüne yönelik müdahaleleri sistematik olarak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda; iş ilişkisinin kurulması aşamasındaki sözleşme yapma zorunlulukları ve yasakları; iş ilişkisinin devamı sürecinde işverenin yönetim hakkı, çalışma koşullarının değiştirilmesi ve esneklik uygulamaları; iş ilişkisinin sona ermesi aşamasında ise iş güvencesi ve fesih yetkisinin sınırları kapsamlı bir şekilde irdelenmiştir. Çalışmada; anayasal ilkelerin sosyal amaçlarla girişim özgürlüğünü sınırlandırmak için meşru bir zemin oluşturduğu, ancak bu sınırlamaların hakkın özüne dokunmaması ve ölçülülük ilkesine dayanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle işverenin girişim özgürlüğüne dayanan işletmesel kararlarının yargısal denetiminde, mahkemelerin yerindelik denetiminden kaçınarak yalnızca keyfilik ve ölçülülük denetimi yapması gerekmektedir. İşçinin korunması ile girişimin sürdürülebilirliği arasındaki denge, somut olayın özelliklerine göre ölçülülük ilkesi gözetilerek sağlanabilecektir.
Özet (Çeviri)
Freedom of enterprise is a fundamental constitutional freedom that enables individuals to realize their economic preferences and ensures the dynamism of the free market economy. This study addresses the conflict between the protective regulations of labor law regarding workers and the employer's constitutionally guaranteed freedom of enterprise; it aims to determine the legal boundaries of a fair balance between these two freedoms. In the study, initially, the conceptual framework and historical transformation of freedom of enterprise are examined. Subsequently, the constitutional limitation regime is analyzed, and the interventions of labor law on freedom of enterprise, which constitute the focal point of the study, are systematically evaluated. In this context, obligations and prohibitions to contract during the formation of the employment relationship; the employer's right of management, modification of working conditions, and flexibility practices during the continuation of the employment relationship; and the limits of job security and termination power at the termination stage are comprehensively scrutinized. The study concludes that constitutional principles provide a legitimate ground for limiting freedom of enterprise for social purposes; however, these limitations must not infringe upon the essence of the right and must be based on the principle of proportionality. Specifically, in the judicial review of the employer's operational decisions based on freedom of enterprise, courts must avoid a review of expediency and limit their review only to arbitrariness and proportionality. The balance between worker protection and the sustainability of the enterprise can be achieved by observing the principle of proportionality according to the specifics of the concrete case.
Benzer Tezler
- Hizmet sözleşmesi yapma zorunluluğu
Necessity for making service contract
MUSTAFA ELİBOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriMarmara ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜJDAT ŞAKAR
- The employee's freedom of belief under Turkish labour law
Türk iş hukukunda işçinin inanç özgürlüğü
BURAK SÖNMEZ
- Uluslararası belgeler ve Türk hukukunda işyeri devri
Workplace transfer i̇n i̇nternati̇onal documents and Turki̇sh law
MUSTAFA RÜŞTÜ ALAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukSelçuk ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEZİHE BİNNUR TULUKCU
- İşverenin yönetim hakkı ve sınırları
Le droit et les limites de gestion de l'employeur
MAKBULE AYMELEK ERDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
HukukGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER MURAT ENGİN
