Aile sağlığı merkezine kronik öksürük şikayeti ile başvuran bireylerin öksürük ile ilgili yaşam kalitesi ve sağlık okuryazarlıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of cough-related quality of life and health literacy in individuals presenting to a family health center with chronic cough complaints
- Tez No: 995062
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Kronik Öksürük, Yaşam Kalitesi, Sağlık Okuryazarlığı, Chronic Cough, Quality of Life, Health Literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Konya Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
AMAÇ:Öksürük, akut ve kronik biçimleriyle birinci basamak sağlık hizmetlerine yapılan başvuruların en yaygın nedenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Kronik öksürüğün yalnızca fizyolojik bir belirti olmadığı; aynı zamanda bireylerin yaşam kalitesini ciddi ölçüde düşürdüğü, uykusuzluk, iş gücü kaybı, sosyal izolasyon ve psikolojik rahatsızlıklar gibi çok yönlü olumsuz sonuçlara yol açtığı çeşitli araştırmalarda vurgulanmıştır. Bu nedenle, öksürük yakınması ile başvuran bireylerin yalnızca klinik parametreler açısından değil, aynı zamanda yaşam kalitesi düzeyleri yönünden de kapsamlı biçimde değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlıkla ilgili bilgilere erişebilme, bu bilgileri anlayabilme, yorumlayabilme ve sağlık kararlarını şekillendirmede etkin biçimde kullanabilme yeterliliğini ifade eden bir kavramdır. Aile sağlığı merkezleri, öksürük gibi sık görülen semptomların ilk değerlendirildiği birimler olmaları nedeniyle, hem sağlık okuryazarlığı düzeyinin hem de yaşam kalitesi algısının gözlemlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Gerçekleştirilecek bu çalışma, kronik öksürüğün yaşama olan etkisine yönelik farkındalığın güçlendirilmesine, semptom yönetiminde bireylerin sağlık bilgilerini daha etkin biçimde kullanabilmelerine ve bilinçli sağlık davranışlarının teşvik edilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmanın verileri Konya 85 nolu Aile Sağlığı Merkezine başvuran, onamı alınmış kronik öksürük şikayeti bulunan hastalar ile yüzyüze görüşme şeklinde anket formu uygulanarak toplanmıştır. Her hasta çalışma hakkında bilgilendirilerek onam alınmış olup, anketler yüzyüze görüşme ile doldurulacaktır. Tüm katılımcılara öncesinde çalışma hakkında bilgi verilerek 18 soruluk sosyodemografik veri formu, 19 soruluk Leicester Öksürük Anketi (LÖA) ölçek formu ve 12 soruluk Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-Kısa Form ölçekleri uygulanmıştır. Çalışmamız kronik öksürüğü olan 250 hasta üzerinde gerçekleştirilmiştir. BULGULAR:Hastaların sağlık okuryazarlığı ölçek toplam puan ortancası 34,00; Leicester ölçeğinin fiziksel alt boyut ortancası 5,50, psikolojik alt boyut ortancası 5,42, sosyal alt boyut ortancası 6,75, toplam puan ortancası 5,90 şeklindedir. Sağlık okuryazarlığı ölçeğinin cronbach alfa değeri 0,829'dur. Leicester öksürük yaşam kalitesi ölçeğinin fiziksel alt boyutunun cronbach alfa değeri 0,818, psikolojik alt boyutunun cronbach alfa değeri 0,638, sosyal alt boyutunun cronbach alfa değeri 0,879, Leicester ölçeğinin genel cronbach alfa değeri 0,909'dur. Sosyodemografik özelliklere göre Leicester öksürük yaşam kalitesi ölçek puanı karşılaştırıldığında cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0,001).Anlamlı farklılığın kadınlarda ölçek toplam puanının erkeklerden daha düşük olmasından kaynaklandığı tespit edildi. Gribal bir şikayet varlığında bitki çayı kullanan ve kullanmayan hastalarda Leicester öksürük yaşam kalitesi ölçek puanları karşılaştırıldığında aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0,001).Anlamlı farklılığın bitki çayı kullanmayan hastaların ölçek puanının bitki çayı kullanan hastalardan daha yüksek olmasından kaynaklandığı tespit edildi. Gribal bir şikayet varlığında herhangi bir yöntem kullanan ve hiçbir yöntem kullanmayan hastalarda sağlık okuryazarlığı ölçek puanları karşılaştırıldığında aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı (p=0,115). Gribal bir şikayet varlığında herhangi bir yöntem kullanan ve hiçbir yöntem kullanmayan hastalarda Leicester öksürük yaşam kalitesi ölçek puanları karşılaştırıldığında aralarında istatistiksek olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0,001).Anlamlı farklılığın hiçbir yöntem kullanmayan hastaların ölçek puanının herhangi bir yöntem kullanan hastalardan daha yüksek olmasından kaynaklandığı tespit edildi. Sağlık okuryazarlığı ölçek toplam puanı ile yaş ilişkisine bakıldığında aralarında negatif yönlü düşük orta derecede istatistiksel olarak anlamlı korelasyon tespit edildi SONUÇ: Çalışmamız, kronik öksürük etyolojisi, yaşam kalitesi ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkileri birinci basamakta izlenen hastalar özelinde değerlendirmiştir. Bulgularımız, üst ve alt solunum yolu hastalıkları, reflü, alerji ve kardiyak durumların kronik öksürükle ilişkili olduğunu ve bu durumların yaşam kalitesini olumsuz etkilediğini göstermiştir. Aynı zamanda sağlık okuryazarlığı düzeyinin, semptom algısı, sosyal etkilerin fark edilmesi ve tedavi yönetimi üzerinde belirleyici olduğu ortaya konuldu. Ev içi faktörler, çocuk sayısı ve hane büyüklüğü de hem sosyal destek hem de yük paylaşımı açısından önem taşımakta; sorumluluklar ve sınırlı kaynaklar yaşam kalitesini düşürebilmektedir.
Özet (Çeviri)
OBJECTIVE: Cough is considered one of the most common reasons for primary healthcare visits, both in its acute and chronic forms. Chronic cough is not merely a physiological symptom, but it has been emphasized in various studies as significantly reducing individuals' quality of life, leading to multifaceted negative outcomes such as insomnia, loss of work productivity, social isolation, and psychological distress. Therefore, it is important to comprehensively assess individuals presenting with a complaint of cough, not only in terms of clinical parameters but also with regard to their quality of life. Health literacy is a concept that refers to an individual's ability to access, understand, interpret, and effectively use health-related information to make health decisions. Family health centers, as the primary units where common symptoms like cough are initially evaluated, are critically important for observing both health literacy levels and quality of life perceptions. This study aims to contribute to strengthening awareness of the impact of chronic cough on life, enable individuals to use their health knowledge more effectively in symptom management, and promote conscious health behaviors. MATERIALS and METHODS: Data for the study were collected through face-to-face interviews with patients suffering from chronic cough at Family Health Center No. 85 in Konya, after obtaining informed consent. Each patient was informed about the study, and the surveys were completed during face-to-face meetings. A sociodemographic data form with 18 questions, the Leicester Cough Questionnaire (LCA) with 19 items, and a Health Literacy Scale-Short Form with 12 questions were applied to all participants. The study was conducted on 250 patients with chronic cough. RESULTS: The median total score of the Health Literacy Scale was 34.00; the median of the physical subscale of the Leicester scale was 5.50, the psychological subscale was 5.42, the social subscale was 6.75, and the median total score was 5.90. The Cronbach's alpha value of the Health Literacy Scale was 0.829. The Cronbach's alpha values for the Leicester Cough Quality of Life Scale were 0.818 for the physical subscale, 0.638 for the psychological subscale, 0.879 for the social subscale, and 0.909 for the total scale. When comparing the Leicester Cough Quality of Life scores based on sociodemographic characteristics, a statistically significant difference was found between genders (p<0.001). The significant difference was due to the lower total scale score in females compared to males. When comparing Leicester Cough Quality of Life scores between patients who used herbal tea and those who did not in the presence of cold symptoms, a statistically significant difference was found (p<0.001), with patients who did not use herbal tea having higher scores. No statistically significant difference was found in the Health Literacy Scale scores between patients who used any method and those who did not use any method in the presence of cold symptoms (p=0.115). However, a statistically significant difference was found in the Leicester Cough Quality of Life scores between those who used any method and those who used no methods in the presence of cold symptoms (p<0.001), with patients who used no method having higher scores. A negative, moderate statistically significant correlation was found between the total Health Literacy Scale score and age. CONCLUSION: Our study evaluated the relationships between chronic cough etiology, quality of life, and health literacy specifically in patients followed in primary care. Our findings demonstrated that upper and lower respiratory tract diseases, reflux, allergy, and cardiac conditions are associated with chronic cough and negatively impact quality of life. Additionally, the level of health literacy was shown to be a determining factor in symptom perception, recognition of social impacts, and treatment management. Household factors, number of children, and household size are also significant in terms of both social support and sharing of burden; responsibilities and limited resources can reduce quality of life.
Benzer Tezler
- Şanlıurfa'da postpartum üriner inkontinans prevalansı ve etkileyen faktörler
The prevalence of postpartum urinary incontinence in Şanliurfa and affecting factors
HELİN KALIR
- Birinci basamakta öksürük şikayeti ile başvuran hastaların tedavide uyguladıkları yöntemlerin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
BUKET YANIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENK AYPAK
- COVİD-19 geçirmiş çocuklarda geç dönem solunum sistemi bulguları ile nötrofil/lenfosit oranı (NLO), platelet/lenfosit oranı (PLO) ve eozinofil düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of late respiratory system findings and neutrophil/ lymphocyte ratio (NLO), platelet/lymphocyte ratio (PLO) and eosinophile levels in children with COVID-19 history
AYŞE GÜL YÜCEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA DUKSAL
- Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Çocuk Acil Servisine başvuran yeşil alan hastalarının aile sağlığı merkezine başvuru durumlarının ve aciliyet algılarının değerlendirilmesi
Evaluation of primary care visit status and perceived urgency of green area patients admitted to the Pediatric Emergency Department of Akdeniz University Hospital
BUSE ÇATMALI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiAkdeniz ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN AVCI
PROF. DR. MELAHAT AKDENİZ
- Kronik hastalığı olan erişkinlerde influenza aşı farkındalığı ve bağışıklaması
Influenza vaccine awareness and immunization in adults with chronic disease
MURAT KURTULMUŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN MURAT ALTUNTAŞ