Bariatrik cerrahi sonrası yeme davranışı ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of the eating behavior after bariatric surgery scale
- Tez No: 995331
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESEN YEŞİL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Bariatrik Cerrahi, Yeme Davranışı, Yeme Farkındalığı, Ağırlık Kaybı, Bariatric Surgery, Eating Behavior, Mindful Eating, Weight Loss
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı klinik ve araştırma ortamlarında bariatrik cerrahi sonrası takiplerde, hastaların diyete ve yaşam tarzı değişikliklerine uyumunu değerlendirmek amacıyla Bariatrik Cerrahi Sonrası Yeme Davranışı Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlaması, geçerlik güvenirlik çalışması yapılmasıdır. Atatürk Sanatoryum Eğitim Araştırma Hastanesi'nde 2019-2020 yıllarında obezite ameliyatı olmuş 30-64 yaşları arasındaki 134 kişi üzerinde yürütülmüştür. Verilerin faktör analizi için uygunluğunu belirlemek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği sonucu 0.517 ve Bartlett küresellik testi sonucu p<0.001 olarak bulunmuştur. Ölçeği Türk toplumuna uygunluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır ve model uyumunun yeterli olmadığı görülmüştür. Analizlerde faktörler arası korelasyon öngörüsü ile promax döndürme yöntemi kullanılmıştır. Madde-toplam ilişkisi negatif çıkan maddeler ters kodlanarak tüm maddelerin aynı yönde çalışması sağlanmıştır. Özdeğerleri 1'den büyük olan faktörler korunmuş ve yalnızca faktör yükleri 0.30 veya daha büyük olan maddeler modele dahil edilmiştir. Madde 1 ve madde 3 ölçekten çıkarılmıştır. Orjinali 11 madde, 4 alt boyuttan oluşan ölçek 9 madde 3 alt boyuta indirilip uyarlaması yapılmıştır. McDonald's Omega (ω) güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır (McDonald α:0.635). Dört hafta sonra 35 katılımcıya tekrar uygulanan ölçeğin test tekrar test güvenirlik sonuçları Cronbach alfa 0.968, McDonald's omega 0.968 bulunmuştur. Ölçek sonuçlarına göre erkek katılımcıların beslenme dışı davranışlara ilişkin daha olumlu davranışlar sergilediği görülmektedir. Bireylerin bariatrik cerrahi sonrası yeme davranışı toplam ölçek puanları ile yeme farkındalığı toplam ölçek puanları arasında orta düzeyde pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0.001). Katılımcıların tamamı toplam ağırlık kaybı (%TWL) ve fazla ağırlığın kaybı (% EWL) konusunda başarı sağlamıştır. Kaybedilen ağırlığın korunması (%WLM) değerine bakıldığında %45.5'i başarılı grupta yer alırken, %31.3'ü kabul edilebilir, %23.2'si başarısız grupta ver almıştır. Bariatrik cerrahi sonrası geri ağırlık kazanımı ve ağırlığın korunma düzeylerinin etkilendiği parametreler değerlendirildiğinde, kadın hastaların erkek hastalara kıyasla istenilen sonuca ulaşma olasılığının daha düşük olduğu görülmüştür. Uzun dönem başarıyı desteklemek amacıyla etkin bir multidisipliner yaklaşımın benimsenmesi ve yeme davranışlarının anlaşılmasında pratik, geçerli ve güvenilir ölçme araçlarının rutin klinik uygulamalara entegre edilmesi büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to adapt the Eating Behavior after Bariatric Surgery Scale into Turkish and to examine its validity and reliability for assessing patients' adherence to dietary and lifestyle changes during post-bariatric surgery follow-up in clinical and research settings. The study was conducted with 134 individuals aged between 30 and 64 years who had undergone bariatric surgery at Atatürk Sanatoryum Training and Research Hospital between 2019 and 2020. To determine the suitability of the data for factor analysis, the Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) measure of sampling adequacy was found to be 0.517, and Bartlett's test of sphericity was statistically significant (p < 0.001). Confirmatory Factor Analysis (CFA) was performed to test the suitability of the scale for the Turkish population; however, the model fit indices indicated an insufficient model fit. In the analyses, promax rotation was applied based on the assumption of correlations among factors. Items showing negative item–total correlations were reverse-coded to ensure that all items functioned in the same direction. Factors with eigenvalues greater than 1 were retained, and only items with factor loadings of 0.30 or higher were included in the model. Items 1 and 3 were removed from the scale. The original scale, consisting of 11 items and 4 subscales, was adapted into a 9-item scale with 3 subscales. Reliability analysis was conducted using McDonald's Omega (ω), yielding a coefficient of 0.635. For test–retest reliability, the scale was re-administered to 35 participants after four weeks. The test–retest reliability coefficients were found to be 0.968 for Cronbach's alpha and 0.968 for McDonald's omega. According to the scale results, male participants demonstrated more favorable non-dietary behavioral patterns compared to female participants. A moderate, positive, and statistically significant correlation was found between total post-bariatric surgery eating behavior scores and total eating awareness scores (p < 0.001). All participants achieved success in terms of total weight loss (%TWL) and excess weight loss (%EWL). Regarding weight loss maintenance (%WLM), 45.5% of participants were classified in the successful group, 31.3% in the acceptable group, and 23.2% in the unsuccessful group. When evaluating the parameters affecting post-bariatric weight regain and weight maintenance, female patients were found to have a lower likelihood of achieving the desired outcomes compared to male patients. To support long-term success, it is essential to adopt an effective multidisciplinary approach and to integrate practical, valid, and reliable measurement tools into routine clinical practice to better understand eating behaviors following bariatric surgery.
Benzer Tezler
- Bariatrik cerrahi sonrası yeme davranışı anketinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of the eating behavior after bariatric surgery
SÜMEYYE GÜLDÜREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİL KARAHAN YILMAZ
- Obezite cerrahisi sonrası bilinçli farkındalık eğitiminin hastaların yeme davranışları ve depresyon durumuna etkisi
The effect of mindfulness education on eating behaviors and depression status of patients after bariatric surgery
MUSTAFA KAVAK
- Bariatrik cerrahi adaylarında, psikiyatrik komorbidite, yeme davranışları ve ilişkili faktörler
Psychiatric comorbidity, eating behaviors, and related factors in candidates for bariatric surgery
FATMA NUR EROL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Psikiyatriİstanbul Medeniyet ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RÜMEYSA YENİ ELBAY
DOÇ. DR. AYNUR GÖRMEZ
- Sleeve gastrektomi operasyonu geçirmiş hastaların yeme tutum ve davranışları ile beden kütle indeksi değişimlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of eating attitudes and behaviors and body mass index changes in patients who had undergone sleeve gastrectomy
ŞÜKRAN YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜVEDDET EMEL TÜFEKÇİ ALPHAN
- Bariatrik cerrahi sonrası 6. ayını doldurmuş kadınlarda yeme farkındalığı, yeme davranışı, yaşam kalitesi ve biyokimyasal parametrelerin incelenmesi
The investigation of eating awareness, eating behavior, quality of life and biochemical parameters in women who have completed 6 months after bariatric surgery
GÜLBEN UÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PINAR GÖBEL