Osmanlı Rus savaşlarında Bayezid ve çevresi (1806-1918)
Bayezid and its environment in the Ottoman-Russian wars (1806-1918)
- Tez No: 995594
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAKAN KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Osmanlı tarihi, Ottoman history
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeniçağ Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1806–1918 yılları arasında Bayezid ve çevresi, Osmanlı-Rus rekabetinin en sıcak yaşandığı ve bu mücadeleden doğrudan etkilendiği bir sınır coğrafyası niteliğindedir. Çalışma kapsamında bölge; askerî çatışmaların yanı sıra göç hareketleri, diplomatik müdahaleler ve sosyal dönüşümlerle şekillenen bir kimlik alanı olarak ele alınmıştır. Bayezid, stratejik konumu gereği 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı, 1877-1878 (93 Harbi) ve 1914-1918 (I. Dünya Savaşı) gibi üç ana kırılma noktasında savunma stratejilerinin merkezine yerleşmiştir. 1828-29 savaşında Paskeviç komutasındaki Rus birliklerinin yarattığı tahribat ve Ermeni göçleri, sancağın demografik ve sosyo-ekonomik yapısındaki ilk büyük kırılmayı temsil etmektedir. 93 Harbi sürecinde ise bölge, Rus işgali ve sonrasında yaşanan Berlin Antlaşması süreciyle uluslararası diplomasinin temel pazarlık konularından biri haline gelmiştir. 1914'te başlayan I. Dünya Savaşı'nda ise Bayezid, hem düzenli ordu birliklerinin hem de yerel milis güçlerin Rus ilerleyişine karşı yürüttüğü direnişle stratejik önemini korumuştur. Arşiv belgeleri; askerî birliklerin kısıtlı imkânlarla yürüttüğü bu mücadeleyi ve yerel halkın direnişe katılımını belgelemenin yanı sıra, savaşlar sonrası ortaya çıkan güvenlik açıkları ve altyapı tahribatına dair veriler sunmaktadır. Göç hareketleriyle birlikte yaşanan demografik dönüşüm; Kafkas muhacirlerinin yerleştirilmesi, İran'dan gelen Kürt göçmenlerin durumu ve Ermeni köylerinde yaşanan ihtilaflar üzerinden çok boyutlu olarak analiz edilmiştir. Seyahatnameler ve konsolosluk raporları, dönemin algısal dünyasını farklı bakış açılarıyla yansıtarak Osmanlı arşiv belgeleriyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bayezid; söz konusu dönemde yalnızca savaşların değil; göçlerin, kültürel yıkımların ve idari dönüşümlerin iç içe geçtiği özgün bir sınır sancağı örneği olarak dikkat çekmektedir. Çalışmada, birincil kaynakların karşılaştırmalı çözümlemesiyle yerel tarih yazımına eleştirel bir katkı sunmak amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Between 1806 and 1918, Bayezid and its surroundings were directly affected by the Ottoman-Russian rivalry as a frontier geography. This study analyzes the region not only as a frontline but also as a space shaped by migration movements, diplomatic interventions, and social transformations. Due to its strategic location, Bayezid stood at the center of defense strategies during three major historical turning points: the Ottoman-Russian War of 1828-1829, the War of 1877-1878 (the 93 Harbi), and World War I (1914-1918). The destruction caused by Russian forces under General Paskevich during the 1828-29 war and the subsequent Armenian migrations represent the first major rupture in the demographic and socio-economic structure of the sanjak. During the 1877-78 war, the region became one of the primary subjects of international diplomacy through the Russian occupation and the ensuing Treaty of Berlin process. In World War I, Bayezid maintained its strategic importance through the resistance organized by both regular army units and local militia forces against the Russian advance. Archival documents not only certify the struggle carried out by military units with limited resources and the participation of the local population in the resistance but also provide data regarding security gaps, settlement (iskan) problems, and infrastructural destruction in the post-war periods. The demographic transformation experienced alongside migration movements has been analyzed through the settlement of Caucasian refugees (muhajirs), the demands of Kurdish immigrants from Iran, and the disputes encountered in Armenian villages. Travelogues and consular reports were evaluated comparatively with Ottoman archival documents to reflect the perceptual world of the period from different perspectives. Bayezid stands out as a unique sample of a frontier sanjak where wars, migrations, cultural destruction, and administrative transformations were intertwined. By employing a comparative analysis of primary sources, this study aims to provide a critical contribution to local historiography.
Benzer Tezler
- Kırım Kafkas göçlerinin Bayezid sancağı'na sosyoekonomik ve kültürel etkisi üzerine bir inceleme
A review on the socıoeconomıc and cultural impacts of the Crimean Caucasus migrations on the Bayezıd Sanjak
MELİK GÖGERÇİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Tarihİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTarih ve Medeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. BEYTULLAH KAYA
- 1787-1792 Osmanlı-Avusturya-Rus savaşlarında Rusçuk kazası
Ruschuk (Ruse) district during Russo-Turkish and Austro-Turkish wars between 1787-1792
SERKAN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TarihMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET YİĞİT
- 19. yüzyıl Osmanlı Rus savaşlarında Balkan milletlerin rolü
The role of the Balkan nations in the 19th century Russian Ottoman wars
VEDAT DAŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEMET YETİŞGİN