Havacılık sektörü tedarik zincirinde sürdürülebilirlik çerçevesinde kaynak bağımlılığı risk yönetimi
Resource dependence risk management within the framework of sustainability in the aviation industry supply chain
- Tez No: 995657
- Danışmanlar: PROF. DR. FERHAN ŞENGÜR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ulaşım, Sivil Havacılık, İşletme, Transportation, Civil Aviation, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Sivil havacılık, Sivil havacılık işletmeleri, Ticari havacılık, Çevresel sürdürülebilirlik, Civil aviation, Civil aviation companies, Commercial aviation, Sustainable environment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, havacılık sektöründe tedarikçi seçimini maliyet, kalite, teslimat, esneklik, sürdürülebilirlik, risk ve kaynak bağımlılığı gibi çok boyutlu kriterleri içeren, çok kriterli ve oyun teorisi temelli stratejik bir karar problemi olarak ele almaktadır. Küresel belirsizlikler ve sürdürülebilirlik baskılarıyla giderek karmaşıklaşan tedarik zincirleri, tedarikçi seçimini operasyonel bir süreçten stratejik bir yapıya dönüştürmektedir. Yüksek güvenilirlik gereksinimleri ve dışsal şoklara açıklığıyla öne çıkan havacılık sektörü bu dönüşümün en belirgin yaşandığı alanlardan biridir. Bu kapsamda çalışma, sürdürülebilirlik odaklı riskler ve kaynak bağımlılıklarını da dikkate alan bütünleşik bir karar destek modeli geliştirmektedir. Çalışmanın yöntemi iki aşamalı olarak tasarlanmıştır. İlk aşamada tedarikçi seçim kriterleri psikometrik açıdan test edilerek kavramsal geçerliliği desteklenmiş, ardından Analitik Hiyerarşi Süreci ile kriter ağırlıkları belirlenmiş ve tedarikçilerin normalize edilmiş performanslarıyla birleştirilerek çok boyutlu fayda skorları oluşturulmuştur. Sürdürülebilirlik ve kaynak bağımlılığı ilişkisi dikkate alınarak bu skorlar risk-dengeli hâle getirilmiştir. İkinci aşamada tedarikçi seçimi havacılık sektöründeki tedarikçi türleri çerçevesinde, her bir tedarikçi türü için, alıcı ve tedarikçilerin karşılıklı stratejik davranışlarını yansıtan iki oyunculu bir oyun olarak modellenmiş, farklı ilişki stratejileri altında Nash dengeleri analiz edilmiştir. Çalışmanın temel katkısı, havacılık sektöründe tedarikçi seçimini hem psikometrik olarak doğrulanmış kriterlere dayandırarak hem de çok kriterli karar verme ile oyun teorisini bütünleştiren özgün bir modelle ele alarak literatürdeki kavramsal ve yöntemsel boşlukları doldurmasıdır. Ayrıca model, sektör uygulayıcılarına tedarikçi türüne göre tedarikçi seçimi, portföy tasarımı ve risk yönetimi için analitik bir karar çerçevesi sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study approaches supplier selection in the aviation sector as a strategic decision-making problem grounded in a multi criteria and game theoretic framework, incorporating multidimensional criteria such as cost, quality, delivery, flexibility, sustainability, risk, and resource dependence. Increasing global uncertainties and sustainability pressures have made supply chains more complex, transforming supplier selection from an operational task into a strategic process. The aviation sector—characterized by high reliability requirements and exposure to external shocks—is one of the areas where this transformation is most evident. In this context, the study develops an integrated decision support model that also accounts for sustainability oriented risks and resource dependencies. The methodology is designed as a two stage process. In the first stage, supplier selection criteria were psychometrically tested to establish conceptual validity; subsequently, criteria weights were determined through the Analytical Hierarchy Process, and multidimensional utility scores were constructed by combining these weights with normalized supplier performance assessments. Considering the interaction between sustainability and resource dependence, these scores were transformed into risk balanced values. In the second stage, supplier selection was modeled—within the framework of different supplier types in the aviation sector—as a two player game that reflects the strategic interactions between the buyer and supplier for each supplier type. Nash equilibria were analyzed under various relationship strategies. The main contribution of this study lies in addressing supplier selection in the aviation sector through a novel model that integrates psychometrically validated criteria with multi criteria decision making and game theory, thereby filling conceptual and methodological gaps in the literature. Furthermore, the model provides industry practitioners with an analytical decision framework for supplier selection, portfolio design, and risk management tailored to different supplier types.
Benzer Tezler
- Uluslararası sürdürülebilir havacılık endüstrisi: Türk havacılık sektörüne yönelik bir araştırma
International sustainable aerospace industry: A research on Turkish aerospace industry
HALİL TOKEL
Doktora
Türkçe
2023
Sivil HavacılıkHacettepe Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE ÇALIPINAR
- Uluslararası ticari ambargoların ekonomi üzerindeki etkileri: Gaziantep halı sektörü örneği
The economic impacts of international trade embargoes: The case of Gaziantep carpet industry
ERTUĞRUL MIHÇIOĞLU
Doktora
Türkçe
2026
Uluslararası TicaretGaziantep ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN AKSOY
- Havacılık sektöründe tedarik zinciri performans ölçümü
Supply chain performance measurement in the aviation sector
ERDEM AYERDEM
- Tedarik zinciri yönetiminde bilgi sistemleri: Havacılık yer hizmetlerinde uçuş zamanlaması için bilgi paylaşım modeli
Knowledge system utilisation in supply chain management: A model for knowledge sharing in aviation land services
MEHMET YÖRÜKOĞLU
Doktora
Türkçe
2013
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiHava Harp Okulu KomutanlığıEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAMİ ERCAN
DOÇ. DR. GÜLGÜN KAYAKUTLU
- Havacılık tedarik zincirinde ikram hizmetlerinin incelenmesi ve bir uygulama
Analysis of catering services in aviation supply chain and an aplication
FATİH TATLILIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT BASKAK