Çağatay sahasında yazılmış bir Miracname (İnceleme-metin-tercüme-dizin)
A Mirajnama written in the Chagatai sphere (analysis-text-translation-index)
- Tez No: 995746
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BERKER KESKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Miraç, Miraçname, Orta Türkçe, Doğu Türkçesi, Çağatayca, Miʿrāj, Miʿrājnāma, Middle Turkic, Eastern Turkic, Chagatai
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZ ÇAĞATAY SAHASINDA YAZILMIŞ BİR MİRAÇNAME (İNCELEME-METİN-TERCÜME-DİZİN) Turan ÖZER Miraç hadisesi, Türk edebiyatında en çok işlenen konulardan biridir. Konuyla ilgili müstakil eserler hazırlanmıştır. Ayrıca bazı eserlerde bölüm olarak işlenmiştir. Bu sebeple Miraç hadisesini ele alan çok sayıda metin ve eser karşımıza çıkmaktadır. Yazılan eserlerin tamamına yakını Arap harfleriyle yazılmıştır. Bunun bilinen istisnası, Mîr Haydar'ın Eski Uygur harfleriyle kaleme aldığı eserdir. Ayrıca, parçaları Londra, Oxford ve Kopenhag'da muhafaza edilen ancak tam nüshası günümüze ulaşmamış bir Eski Uygur harfli metinden de söz edilmektedir. Çalıştığımız eser Arap harfli mensur bir eserdir ve Doğu Türkçesi özellikleri göstermektedir. Yazma, Staatsbibliothek zu Berlin-Preußischer Kulturbesitz'te muhafaza edilen ve kataloglarda Chagataiische Sammelhandschrift adıyla kayıtlı olan, Çağatay Türkçesiyle yazılmış derleme bir eserdir. Eser, kütüphane kayıtlarında Ms. or. quart. 1297 tasnif numarasıyla yer almakta olup toplam 117 sayfadan ibarettir. Eserin giriş sayfasında verilen bilgilere göre eseri istinsah edenin 'Abd Hâlik Âhûn olduğu anlaşılmaktadır. Fakat eserin yazıldığı yer ve tarih ile ilgili bir bilgi bulunamamıştır. Dil özelliklerine bakıldığında eserin Çağatay Türkçesi özellikleri taşıdığı görülmektedir. Çalışmamız beş ana başlığa ayrılmıştır. Giriş bölümünde yazmanın özellikleri, konusu; miraçnamelerin edebiyatımızdaki yeri ve bu konuda yapılmış çalışmalar ele alındı. Birinci bölümde metnin yazı, ses ve şekil bilgisi özellikleri incelendi. İkinci bölümde transkripsiyonlu metin bulunmakta olup üçüncü bölüm, metnin Türkiye Türkçesine aktarımına ayrılmıştır. Dördüncü bölümde metnin gramatikal, özel adlar ve Arapça ifadeler sözlük dizini hazırlandı. Beşinci bölümde ise metnin tıpkıbasımına yer verildi.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT A MIRAJNAMA WRITTEN IN THE CHAGATAI SPHERE (ANALYSIS-TEXT-TRANSLATION-INDEX) TURAN OZER The event of Miraj is one of the most frequently addressed themes in Turkish literature. The subject attracted extensive scholarly attention, resulting in both independent treatises and specific chapters within broader literary works. Consequently, a vast corpus of texts and manuscripts concerning the Miraj has emerged. The overwhelming majority of these works were composed in the Arabic script. The known exception is the work composed in the Old Uyghur script by Mīr Haydar. In addition, there is also reference to another Old Uyghur script text, fragments of which are preserved in London, Oxford, and Copenhagen, although its complete manuscript has not survived. The subject of this study is a prose work written in the Arabic script, exhibiting the linguistic characteristics of Eastern Turkic. The manuscript is part of a collective work (miscellany) written in Chagatai Turkic, preserved at the Staatsbibliothek zu Berlin-Preußischer Kulturbesitz and registered in the catalogs under the title Chagataiische Sammelhandschrift. The manuscript is classified under the shelfmark Ms. or. quart. 1297 and consists of a total of 117 pages. According to the information provided on the introductory page, it is understood that the manuscript was transcribed by 'Abd al-Khāliq Āhūn. However, no data regarding the date or place of composition could be identified. Based on its philological features, the work clearly reflects the linguistic properties of Chagatai Turkic. Our study is organized into five primary sections. The Introduction discusses the physical properties and subject matter of the manuscript, the significance of Mi'rājnāmas in Turkish literature, and previous scholarly research on the topic. The First Chapter provides a linguistic analysis of the text, focusing on its orthographic, phonetic, and morphological characteristics. The Second Chapter presents the transliterated text, while the Third Chapter is dedicated to its translation into Modern Turkish. The Fourth Chapter consists of a comprehensive index, including a grammatical glossary, proper nouns, and Arabic expressions. Finally, the Fifth Chapter provides a facsimile of the original manuscript.
Benzer Tezler
- Klasik sonrası Çağatay Türkçesi ile yazılmış bir Miraçname (inceleme-metin-dizin)
A Mi'rājnāma written in post-classical Chagatai Turkish (analysis-text-index)
DERYA YUVARLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıKarabük ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. SAIDBEK BOLTABAYEV
- Müellifi belli olmayan mensur bir Mi'râc-nâme (Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi no:105)
A prose of unknown author“Mi'raj-nâme”(library of Marmara University/ Faculty of Theology, no: 105)
ÇİĞDEM DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL İBRAHİM HAKSEVER
- Geç Dönem Çağatay Türkçesiyle yazılmış Ferahü'l-Kalb (22b-54a) (Giriş-metin-dizin-tıpkıbasım)
Farah al-Kalb written in Late Chagatai Turkish (22b-54a)(Introduction-text-index-facsimile)
DİLARA TÜRKELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH BAKIRCI
- Başlangıçtan XVII. yy.'a kadar Çağatay Türkçesi'nde nesir dilinin gelişimi
The Improvement of prose language in Chagatay Turkish from the begining till XVII th century
KHANZYADA GUZALOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİLİZ KILIÇ
- Azerbaycan sahası tezkireleri ve Seyyid Azim Şirvânî'nin tezkiresi
Başlık çevirisi yok
ÖMER BAYRAM
Doktora
Türkçe
2005
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. FİLİZ KILIÇ