Gelişimsel dil bozukluğu riski olan ve tipik gelişim gösteren çocuklarda pragmatik dil kullanımı ile ebeveyn-çocuk etkileşiminin karşılaştırılması
Comparison of pragmatic language use and parent-child interaction in children at risk for developmental language disorder and typically developing children
- Tez No: 995775
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAMIK YÜCEL BİROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kapadokya Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, gelişimsel dil bozukluğu riski taşıyan çocuklarla tipik gelişim gösteren çocukların pragmatik dil becerileri ile ebeveyn-çocuk etkileşim özelliklerini karşılaştırmaktır. Araştırmada karşılaştırmalı tarama modeli benimsenmiştir. Çalışmanın örneklem grubunu Kayseri ilindeki gündüz bakımevlerinde, anaokullarında ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam eden toplam 24-48 ay aralığındaki 54 çocuk (27 gelişimsel dil bozukluğu riski taşıyan, 27 tipik gelişim gösteren) ve onların ebeveynleri oluşturmuştur. Çocukların alıcı ve ifade edici becerileri Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL) ile; pragmatik dil becerileri ise Pragmatik Dil Kullanım Envanteri (LUI-Türkçe) ile değerlendirilmiştir. Ebeveyn-çocuk etkileşim düzeylerini belirlemek amacıyla Ebeveyn-Çocuk Dil Etkileşim Ölçeği-TV (EDDÖ-TV) ve Çocuk Davranış Değerlendirme Ölçeği-TV (ÇDDÖ-TV) kullanılmıştır. Elde edilen veriler, öncelikle betimsel istatistiklerle özetlenmiş; kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare testi, sürekli değişkenlerde grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklemler t testi ve değişkenler arası ilişkilerin incelenmesinde Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçları, tipik gelişim gösteren çocukların pragmatik dil becerilerinin ve ebeveynlerinin etkileşimsel davranış düzeylerinin, gelişimsel dil bozukluğu riski taşıyan çocuklara ve ebeveynlerine göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu göstermiştir. Ayrıca ebeveyn etkileşim puanları ile çocukların pragmatik dil kullanımları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu bulgular, pragmatik dil gelişiminin yalnızca çocuğun bireysel özellikleriyle sınırlı olmadığını; ebeveyn tutumları ve etkileşim kalitesinin de sürecin önemli bileşenleri olduğunu ortaya koymaktadır. Dolayısıyla erken dönemde planlanacak müdahale programlarının hem çocuğun pragmatik becerilerini hem de ebeveyn–çocuk etkileşim kalitesini güçlendirmeyi hedefleyen bütüncül bir yaklaşımla tasarlanması önerilmektedir
Özet (Çeviri)
The main purpose of this study is to compare the pragmatic language skills and parent-child interaction characteristics of children at risk for developmental language disorder (DLD) and children with typical development. The study adopted a comparative survey model. The sample group consisted of a total of 54 children (27 at risk for DLD, 27 typically developing) aged between 24 and 48 months attending daycares, kindergartens, and special education and rehabilitation centers in the province of Kayseri, along with their parents. The children's receptive and expressive language skills were assessed using the Turkish Early Language Development Test (TEDİL), and their pragmatic language skills were evaluated using the Language Use Inventory (LUI-Turkish). To determine the level of parent-child interaction, the Parent-Child Language Interaction Scale-TV (EDDÖ-TV) and the Child Behavior Rating Scale-TV (ÇDDÖ-TV) were used. The data were first summarized using descriptive statistics; chi-square tests were used for comparisons of categorical variables, independent samples t-tests for group comparisons of continuous variables, and Pearson correlation analyses to examine relationships among variables. The findings indicated that typically developing children demonstrated significantly higher pragmatic language skills, and their parents exhibited significantly higher levels of interactional behaviors compared to children at risk for DLD and their parents. Additionally, positive and significant correlations were found between parental interaction scores and children's pragmatic language use. These results suggest that pragmatic language development cannot be explained solely by the child's individual characteristics; parental attitudes and the quality of interaction also play a crucial role. Accordingly, it is recommended that early intervention programs adopt a holistic approach targeting both children's pragmatic abilities and the quality of parent–child interaction.
Benzer Tezler
- Tipik gelişim gösteren ve gelişimsel dil bozukluğu olan çocuklarda öğrenme güçlüğü erken belirtilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
The comparative examination of the early symptoms of learning disability in children with typical development and developmental language disorder
MERVE DAŞBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimAnadolu ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELÇİN TADIHAN ÖZKAN
- Gelişimsel dil bozukluğu riski taşıyan 2-4 yaş arası çocukların morfosentaktik yapılarının incelenmesi
Investigation of the morphosyntactic structures of children aged 2-4 years at risk of developmental language disorder
DEMET ÇELİK
Doktora
Türkçe
2025
DilbilimHacettepe ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEN KÖSE
- Bebeklik döneminde otizm spektrum bozukluğu riskini belirlemeye yönelik video tabanlı bir değerlendirme
A video-based evaluation to determine the risk of autism spectrum disorder in infancy
ONUR DORUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Kulak Burun ve Boğazİstanbul Atlas ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET NURİ ELGÖRMÜŞ
- Gelişimsel dil bozukluğu riski olan ve normal gelişim gösteren çocukların ebeveyn etkileşimlerinin dil gelişimleriyle ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between parent interactions and language developments of children at risk of developmental language disorder and developing normally
TUĞÇE TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Kulak Burun ve BoğazGazi ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT GÜNDÜZ
PROF. DR. YUSUF KEMAL KEMALOĞLU
- Otizm spektrum bozukluğu, gelişimsel dil bozukluğu tanılı ve tipik gelişim gösteren çocukların ev erken okur-yazarlık ortamlarının incelenmesi
Investigation of early home literacy environments of children with autism spectrum disorder, developmental language disorder and typically developing
GÖKNUR YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DilbilimÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAZİYE SEÇKİN YILMAZ