Özel alan ve kamusal alan ikiliğinde çalışan kadınlarda yabancılaşma: İstanbul'da fabrika işçisi kadınlar
Alienation in women working in the private and public sphere dichotomy: Factory worker women in Istanbul
- Tez No: 995815
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BEYHAN AKSOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Labour Economics and Industrial Relations
- Anahtar Kelimeler: Kadın, Toplumsal Cinsiyet, Özel Alan, Kamusal Alan, Yabancılaşma, Women, Gender, Private Sphere, Public Sphere, Alienation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Politika ve Çalışma İlişkileri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, kadınların özel ve kamusal alanlar arasında deneyimledikleri çok katmanlı yabancılaşma süreçlerini sınıf, cinsiyet ve emek ekseninde ele almayı amaçlamaktadır. Araştırma, toplumsal cinsiyetin üretim ve yeniden üretim süreçlerindeki konumunu eleştirel bir perspektifle sorgulamakta ve ataerkil kapitalist sistemin bütünselliği içinde kadın emeğinin görünmezliği, değersizleştirilmesi ve denetimini incelemektedir. Tez, yabancılaşma kuramını sosyalist feminist perspektif ile eleştirel söylem analizini bir araya getirerek, kadın emeğinin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda kültürel normlar, toplumsal cinsiyet rolleri ve statü ilişkileri aracılığıyla ideolojik düzeyde değersizleştirildiğine; bu çok katmanlı sürecin kadın öznesi üzerinde yarattığı yabancılaştırıcı etkilere ışık tutmaktadır. Çalışma, nitel bir araştırma yaklaşımıyla tasarlanmış; İstanbul'da fabrika işçisi 25 kadınla yapılan derinlemesine görüşmeler, bu kuramsal çerçeve doğrultusunda çözümlenmiştir. Bu yaklaşım, kadınların deneyimlerini ve bu deneyimlerin ideolojik ve yapısal bağlam içindeki anlamlarını incelemeye çalışmış; söylem çözümlemesi hem dile getirilenleri hem de bağlam içerisinde ortaya çıkan anlamları değerlendirmiştir. Çalışmanın bulguları özel alanda bakım emeğinin içselleştirilmesi, kadınların kendi emeklerini ve sınırlarını tanımlama kapasitesini zayıflatmakta; kamusal alanda ise düşük ücret, hiyerarşi ve cinsiyetçi iş bölümü kadınları ikincil konumlarda tutmaktadır. Bu iki alanın kesişimi, kadınlar açısından yalnızca bedensel ve zamansal bir yük değil; aynı zamanda kendi cinsiyetleriyle ve kadınlık rolleriyle kurdukları ilişkiyi aşındıran çok katmanlı bir yabancılaşma üretmektedir. Böylece çalışma, kadınların yabancılaşmasının emek süreçleriyle sınırlı olmadığını; kadınlık kimliğinin toplumsal inşasına yönelik ideolojik baskılarla iç içe geliştiğini ortaya koymaktadır. Bulgular ayrıca kadınların tamamen pasif özneler olmadığını göstermektedir. Ekonomik ve toplumsal özerklik arayışı, işyerinde kurulan dayanışmalar ve özellikle kız çocuklarının geleceğine yönelik yatırımlar, kadınların mevcut yapının izin verdiği ölçekte mikro direniş ve özneleşme alanları yarattığını göstermektedir. Ancak bu stratejiler, bakım yükü ve cinsiyet temelli iş bölümü tarafından sınırlandığı için kırılgan ve geçici bir nitelik taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the multilayered processes of alienation experienced by women across private and public spheres through the intersecting axes of class, gender, and labor. The research critically interrogates the place of gender within production and reproduction processes and analyzes how women's labor becomes invisible, devalued, and regulated within the integrated structure of the patriarchal capitalist system. Drawing on alienation theory within a socialist feminist perspective and employing critical discourse analysis, the thesis demonstrates that women's labor is devalued not only economically but also ideologically through cultural norms, gender roles, and status relations. This integrated framework illuminates the alienating effects that this multilayered process creates for women as gendered subjects. Designed as a qualitative study, the research is based on in-depth interviews conducted with 25 women factory workers in Istanbul, which were analyzed in accordance with this theoretical approach. The analysis investigates women's lived experiences and the meanings they assign to them within their broader ideological and structural contexts, while discourse analysis assesses both what is explicitly articulated and the meanings that emerge through contextual interpretation. The findings indicate that the internalization of care labor in the private sphere weakens women's ability to define their own labor and its boundaries; in the public sphere, low wages, hierarchical structures, and gendered divisions of labor position women in secondary roles. The intersection of these two spheres produces for women not only bodily and temporal burdens but also a multilayered form of alienation that erodes their relationship with their own gender and socially prescribed femininity. Thus, the study demonstrates that women's alienation is not confined to labor processes; it develops in tandem with the ideological pressures surrounding the social construction of womanhood. The findings further show that women are not entirely passive subjects. Their pursuit of economic and social autonomy, the solidarities formed in the workplace, and especially the investments they make in the futures of their daughters reveal that women create micro-spaces of resistance and subjectivation within the limits imposed by existing structures. However, these strategies remain fragile and temporary, constrained by care responsibilities and the gender-based division of labor.
Benzer Tezler
- Kamusal alanda kimliklenme: Kürt Alevi Kadınların ilişkisel bağlamlarda kesişimsel mekân-kimlik deneyimleri
Identification in the public sphere: Kurdish Alevi Women's intersectional space-identity experiences in relational contexts
SEÇİL ASLAN COŞKUNER
Doktora
Türkçe
2024
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMZA YÜKSEL DİNÇER
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı Türk ev işçisi kadınların ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan Özbek ev işçisi kadınların çalışma hayatı: Ankara'daki rezidanslar üzerinden bir çalışma
Working lives of Turkish domestic workers and Uzbek domestic workers in Ankara: A comparative study of Turkish citizens and non-Turkish citizens' residences
MERVE ÖZYÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SosyolojiBaşkent ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OLGU KARAN
- 280 karakterde siyasal iletişim: 31 Mart 2019 İstanbul Yerel Seçiminde Twitter kampanyaları
The political communication in 280 characters: The Twitter campaigns of the 31st of March 2019 for the Istanbul local elections
UĞUR KOCAGER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DANACI YÜCE
- İdeolojiler mekanı olarak camilerde toplumsal cinsiyet örüntüleri
The gender patterns in the mosques as an ideological place
NUR HAYRİYE KIPÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Sosyolojiİstanbul ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. FATMA GÜL BERKTAY
- Özel ve kamusal eşiğindeki ara durumların yeniden üretimi
Reproduction of intermediary circumstances on the threshold of private and public
BURÇE KARADAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SIDIKA ASLIHAN ŞENEL