Geri Dön

Bilişsel yeniden değerlendirme yaratıcılığının bağlanma ve depresif belirtiler arasındaki ilişkide aracı rolü

Mediating role of cognitive reappraisal inventiveness in the relationship between attachment and depressive symptoms

PDF İndir

  1. Tez No: 996124
  2. Yazar: ZEYNEP ATAÇ
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN BİNTAŞ ZÖRER
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Psikoloji, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Depresyon, Bağlanma, Duygu Düzenleme, Bilişsel Yeniden Değerlendirme, Yeniden Değerlendirme Yaratıcılık Testi, Depression, Attachment, Emotion Regulation, Cognitive Reappraisal, Reappraisal Inventiveness Test
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İzmir Bakırçay Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Güvensiz bağlanmanın boyutlarını oluşturan kaygılı ve kaçıngan bağlanma örüntülerinin, depresif belirtilerin ortaya çıkmasında ve sürdürülmesinde önemli bir risk faktörü olduğu kabul edilmekte, duygu düzenleme süreçlerinin ise bu ilişkiye aracılık ettiği öne sürülmektedir. Duygu düzenleme süreçleri kapsamında farklı stratejiler bulunmakla birlikte bunlar arasında olumsuz durumların anlamını değiştirerek duygusal etkiyi azaltmayı amaçlayan bilişsel yeniden değerlendirme (BYD) uyuma yönelik ve işlevsel bir strateji olmasıyla öne çıkmaktadır. Bilişsel yeniden değerlendirme stratejisinin yalnızca bir eğilim olarak değil aynı zamanda bir beceri olarak da ele alınması gerektiği fikrinden hareketle araştırmacılar, bireyin olumsuz bir durum karşısında mümkün olduğu kadar çok sayıda ve farklı kategoride düşünce üretebilme kapasitesini ifade eden yeniden değerlendirme yaratıcılığı (YDY) kavramını geliştirmişlerdir. Bu doğrultuda mevcut çalışmanın amacı, bağlanma ile depresif belirtiler arasındaki ilişkide YDY'nin aracı rolünü incelemek ve Yeniden Değerlendirme Yaratıcılık Testi'nin (YDYT) olumsuz duyguları azaltmadaki anlık etkililiğini sınamaktır. Öncelikle bir ön çalışma ile öfke ve üzüntü senaryoları oluşturulmuş, senaryoların geçerlikleri bir üniversite örnekleminde incelenmiş ve analiz sonuçlarına göre kriterlere en uygun senaryolar belirlenmiştir. Ana çalışma yaş ortalaması 20.69 olan 163 üniversite öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar seçkisiz olarak deney ve kontrol gruplarına atanmıştır. Deney grubundaki katılımcılardan okudukları senaryolara ilişkin olumsuz duyguyu azaltacak BYD'ler üretmeleri istenirken, kontrol grubundaki katılımcılardan aynı sürede beklemeleri istenmiştir. Çalışma kapsamında veriler demografik bilgi formu, Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği (PANAS), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II (YİYE-II), Duygu Düzenleme Anketi (DDA) ve Yeniden Değerlendirme Yaratıcılık Testi (YDYT) ile toplanmıştır. Gruplar arası farklılıkları incelemek için yapılan t-testi sonuçlarına göre YDYT uygulanan gruptaki öfke ve üzüntü düzeylerindeki azalmanın, kontrol grubundakilere kıyasla anlamlı düzeyde daha fazla olduğu saptanmıştır. Duygu türleri karşılaştırıldığında, katılımcıların üzüntü ve öfke esneklik puanları arasında anlamlı bir fark gözlenmezken; üzüntü akıcılık puanlarının öfkeden anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Her iki duygu türünde de düzenleme başarısı (duygu değişimi) benzer düzeydedir. Bağlanma ve depresif belirtiler arasındaki ilişkide YDYT puanlarının aracılık etkisi PROCESS Macro Aracılık Analizi Model 4 ile test edilmiş ancak YDY'nin aracı rolüne rastlanmamıştır. Ayrıca, YDYT ile ölçülen BYD kapasitesi (maksimum performans) ve DDA ile ölçülen BYD kullanımı (tipik performans) arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, YDYT'nin olumsuz duyguları anlık olarak azaltmada etkili olduğu ancak depresif belirtilerin açıklanmasında BYD kapasitesine sahip olmanın yeterli olmadığı, bu becerinin günlük yaşama aktarılmasının önemi ortaya konmuştur. Araştırma bulguları hem duygu düzenleme literatürü hem de Bilişsel Davranışçı Terapi yaklaşımı ışığında tartışılmış, çalışmanın klinik doğurgularına yer verilmiş ve mevcut çalışmanın kısıtlılıkları göz önünde bulundurularak gelecek çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Özet (Çeviri)

Anxious and avoidant attachment patterns, which constitute the dimensions of insecure attachment, are recognized as significant risk factors in the emergence and maintenance of depressive symptoms. It is suggested that emotion regulation mediates this relationship. While there are different emotion regulation strategies, cognitive reappraisal (CR) stands out as an adaptive and functional strategy aimed at reducing emotional impact by changing the meaning of negative situations. Based on the idea that the CR strategy should be considered not only as a tendency but also as a skill, researchers have introduced the concept of Reappraisal Inventiveness (RI), which refers to an individual's capacity to generate as many thoughts as possible across different categories when faced with a negative situation. Accordingly, the aim of the present study is to examine the mediating role of RI in the relationship between attachment and depressive symptoms and to test the immediate effectiveness of the Reappraisal Inventiveness Test (RIT) in reducing negative emotions. First, a pilot study was conducted to create anger and sadness inducing scenarios, and the validity of these scenarios was examined in a university sample. Based on the analysis results, the most appropriate scenarios were determined. The main study was conducted with 163 university students with a mean age of 20.69. Participants were randomly assigned to the experimental and control groups. Participants in the experimental group were asked to generate CRs that would reduce the negative emotions associated with the scenarios they read, while participants in the control group were asked to wait for the same amount of time. Data were collected using a demographic information form, the Positive and Negative Affect Schedule (PANAS), the Beck Depression Inventory (BDI), the Experiences in Close Relationships Inventory-II (ECRI-II), the Emotion Regulation Questionnaire (ERQ) and the Reappraisal Inventiveness Test (RIT). An independent samples t-test conducted to examine group differences revealed that the decrease in anger and sadness levels in the experimental group was significantly greater than in the control group. When emotion types were compared, while no significant difference was observed between participants' sadness and anger flexibility scores, sadness fluency scores were found to be significantly higher than those for anger. Regulation success (emotion change) was at a similar level for both emotion types. The mediating effect of RIT scores on the relationship between attachment and depressive symptoms was tested using the PROCESS Macro Mediation Analysis Model 4, but no mediating role of RI was found. Furthermore, no significant relationship was found between CR capacity (maximum performance) measured by RIT and CR use (typical performance) measured by ERQ. In conclusion, while the RIT was found to be effective in reducing negative emotions in the moment, having CR capacity alone was not sufficient to explain depressive symptoms, highlighting the importance of transferring this skill to daily life. The research findings are discussed in the light of both the emotion regulation literature and Cognitive Behavioral Therapy approach. The clinical implications of the study are addressed and recommendations for future studies are made, taking into account the limitations of the current study.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    914681

    Exploring design based learning activities in 2nd grade science classrooms

    2. sınıf bilim sınıflarında tasarım tabanlı öğrenme aktivitelerinin keşfedilmesi

    ÖZLEM YAPRAK BOSTANCI

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Eğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK

  2. Tez No

    845875

    Design studio learning for developing creative skills in children: Insights from Arkki Türkiye

    Çocuklarda yaratıcı becerilerin geliştirilmesi için tasarım stüdyosu modeli: Arkki Türkiye'den içgörüler

    LARA DİVRİŞ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik Üniversitesi

    Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DENİZ LEBLEBİCİ BAŞAR

  3. Tez No

    835726

    Özel yetenekli öğrenciler için tasarlanmış fen bilimlerine ilişkin yaratıcılık değerlendirme envanterinin geçerlik ve güvenirlik çalışması

    Validity and reliability study of creativity assessment inventory for science designed for gifted students

    ADNAN AKYÜZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖZLEM KORAY

    PROF. DR. MUSTAFA SERDAR KÖKSAL

  4. Tez No

    317154

    İlköğretim 7. sınıflar için uygulanan 2006 İngilizce öğretim proragramının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi

    Evaluation of 2006 English language program for seventh grade according to teachers? opinions

    ŞENOL ORAKCI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı

    PROF. DR. YUSUF BUDAK

  5. Tez No

    914515

    Recollections and spatial experience in the literature classroom: A Narrative inquiry within the postromantic theory of education

    Edebiyat sınıfında bellek ve uzamsal deneyim: Postromantik eğitim teorisi çerçevesinde bir anlatı araştırması

    MURAT ŞAHİN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    İngiliz Dili ve EdebiyatıKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA ZEKİ ÇIRAKLI

Geri Dön