Sağlık çalışanlarının bilişsel esneklik, iş-yaşam dengesi ve mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between cognitive flexibility, work-life balance and occupational burnout of healthcare workers
- Tez No: 996277
- Danışmanlar: PROF. DR. BİROL ALVER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel esneklik, Sağlık personeli, Tükenmişlik, Tükenmişlik düzeyi, Tükenmişlik-mesleki, İş ve özel yaşam dengesi, İş-yaşam dengesi, Cognitive flexibility, Health personnel, Burnout, Burnout level, Burnout-professional, Work-personel life balance, Work-life balance
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada sağlık çalışanlarının bilişsel esnekliği, iş-yaşam dengesi ve mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkileri ve iş-yaşam dengesinin, bilişsel esneklik ile mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkideki aracılık rolünü incelemek amacıyla Kırşehir İl Sağlık Müdürlüğü ve bağlı kuruluşlarda görev yapan 338 sağlık çalışanından veri toplanmıştır. Betimsel ve ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmış olan çalışmanın katılımcıları; cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, medeni durum, meslek türü, mesleki deneyim, çocuk sahibi olma durumu, çalışma saatleri (nöbetli ya da 8-5 mesai), haftalık çalışma süresi, çalışma şekli (doğrudan hastayla çalışma ya da diğer birimler) ve çalışılan kurum gibi demografik değişkenlere göre çeşitlilik göstermektedir. Araştırmanın verileri; yüz yüze anketler yoluyla ve çevrim içi olarak Google Formlar üzerinden“Demografik Bilgi Formu”,“Bilişsel Esneklik Envanteri”,“İş Yaşam Dengesi Ölçeği”ve“Maslach Mesleki Tükenmişlik Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, korelasyon analizi, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA, regresyon analizi ve yapısal eşitlik modeli (YEM) kapsamında aracılık analizi yöntemleri uygulanmıştır. Araştırmanın bulgularına göre katılımcıların bilişsel esneklikleri yüksek, iş-yaşam dengesi ve mesleki tükenmişlikleri orta düzeydedir. Sonuçlar; bilişsel esneklikle iş-yaşam dengesi arasında ve mesleki tükenmişlik arasında anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra iş-yaşam dengesiyle mesleki tükenmişlik arasında da anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Katılımcıların bilişsel esnekliğinin artmasına bağlı olarak iş-yaşam dengesindeki bozulmaların ve mesleki tükenmişliğinin azaldığı, iş-yaşam dengesindeki bozulmaların artmasına bağlı olarak ise mesleki tükenmişliğinin arttığı görülmüştür. Ayrıca iş-yaşam dengesinin, bilişsel esneklik ile mesleki tükenmişlik arasında başlangıçta var olan ilişkiyi ortadan kaldırarak tam aracılık rolü oynadığı, bilişsel esnekliğin mesleki tükenmişliği azaltmada doğrudan değil dolaylı biçimde iş-yaşam dengesini güçlendirerek etkide bulunduğu belirlenmiştir. Katılımcıların demografik değişkenlerine ilişkin bulgulara bakıldığında çocuk sahibi olan, haftalık 40 saat çalışan, ileri yaşlı ve meslekte uzun yıllar geçirmiş olanların bilişsel esnekliklerinin daha yüksek düzeyde; gündüz mesaisi yapan, haftalık 40 saat çalışan ve meslekte uzun yıllar geçirmiş olanların iş-yaşam dengesindeki bozulmaların daha düşük düzeyde; nöbeti olan, haftalık 40 saat ve üzeri çalışan, genç yaşta, mesleki deneyimi az olanların ise mesleki tükenmişliğinin daha yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu üç değişkenin birbiri ile ilişkisinin incelenmesinin hem ilgili alan yazına hem sağlık çalışanlarının psikolojik iyi oluşuna hem de sağlık sistemlerine önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, data were collected from 338 healthcare professionals employed at the Kırşehir Provincial Health Directorate and its affiliated institutions in order to examine the relationships among cognitive flexibility, work–life balance, and occupational burnout, as well as to investigate the mediating role of work–life balance in the relationship between cognitive flexibility and occupational burnout. The study was designed according to a descriptive and correlational research model. The participants demonstrated diversity across several demographic variables, including gender, age, educational level, income level, marital status, profession, years of professional experience, parental status, working hours (shift work or regular daytime schedule), weekly working hours, work setting (direct patient care or other units), and type of institution. Data were collected both through face-to-face surveys and online via Google Forms using the Demographic Information Form, the Cognitive Flexibility Inventory, the Work–Life Balance Scale, and the Maslach Burnout Inventory. Data analyses included descriptive statistics, correlation analysis, independent samples t-tests, ANOVA, regression analysis, and mediation analysis within the framework of structural equation modeling (SEM). The findings indicated that participants exhibited high levels of cognitive flexibility, while their levels of work–life balance disruption and occupational burnout were moderate. The results revealed significant relationships between cognitive flexibility and work–life balance, as well as between cognitive flexibility and occupational burnout. In addition, a significant relationship was found between work–life balance and occupational burnout. As cognitive flexibility increased, disruptions in work–life balance and levels of occupational burnout decreased, whereas greater disruptions in work–life balance were associated with higher levels of occupational burnout. Furthermore, work–life balance was found to play a full mediating role in the relationship between cognitive flexibility and occupational burnout, eliminating the initially significant direct relationship between these variables. This finding suggests that cognitive flexibility reduces occupational burnout not directly, but indirectly by enhancing work–life balance. With respect to demographic variables, higher levels of cognitive flexibility were observed among participants who had children, worked 40 hours per week, were older, and had longer professional experience. Lower levels of work–life balance disruption were found among those working regular daytime schedules, working 40 hours per week, and having longer professional experience. Higher levels of occupational burnout were observed among participants who worked shifts, worked 40 hours or more per week, were younger, and had less professional experience. In conclusion, examining the interrelationships among these three variables is believed to make significant contributions to the relevant literature, to the psychological well-being of healthcare professionals, and to healthcare systems more broadly.
Benzer Tezler
- Emek süreci içerisinde endüstriyel tasarımcı: Türkiye'de firma bünyesinde çalışan endüstriyel tasarımcıların çalışma koşulları üzerine bir inceleme
Industrial designers in labour process: An investigation on working conditions of in-house industrial designers in Turkey
GİZEM ÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM ER
- Identifying green infrastructure strategies for planning the urban landscapes: The case of Amman, Jordan
Kent peyzajlarının planlanmasına yönelik yeşil altyapı stratejilerinin belirlenmesi: Ürdün-Amman şehri örneği
GHAIDA ADEL HUSSEIN IRMEILI
Doktora
İngilizce
2024
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV PERİHAN GÜRBEY
- Hastane çalışanlarında günlük ortalama adım sayısının denge, esneklik ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of the daily stride count on balance, flexibility and quality of life of the healthcare workers
ÖZLEM KOCA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EJDER BERK
- Sağlık çalışanlarında bilişsel esnekliğin kariyer uyum yeteneğine etkisinde mutluluğun düzenleyici etkisi
Regulatory effect of happiness on the effect of cognitive flexibility on career adaptability in healthcare professional
ŞEYMA ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sağlık Yönetimiİstanbul Aydın ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA METE
- COVID-19 sıkıntısı ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin düzenleyici rolü: Sağlık çalışanı olup olmamanın etkileri
The moderator role of cognitive flexibility in the relationship between COVID-19 distress and post-traumatic growth: Effects of whether or not being a healthcare worker
BÜŞRA KURTAR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE BEKAROĞLU